Mirza Gulâm Ahmed

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Mirza Gulâm Ahmed
مرزا غلام احمد
Mirza Ghulam Ahmad (c. 1897).jpg
Doğum 13 Şubat 1835
Kadiyan, Pencap
Ölüm 26 Mayıs 1908 (73 yaşında)
Lahor, Pencap, Britanya Hindistanı
Defin yeri Behişti Makbere, Kadiyan, Hindistan
Yerine gelen Hakim Nureddin
Hareket Kadıyânîlik
Evlilik(ler) Hürmet Bibi
Nusret Cihan Begüm
Çocuk(lar) Mirza Beşirüddin
Mirza Ahmed
Mirza Şerif Ahmed
Mübareke Begüm
Emetül Hafız Begüm
Ebeveyn(ler) Mirza Gulam Murtaza
Çirak Bibi

Mirza Gulâm Ahmed (Urduca: مرزا غلام احمد; d. 13 Şubat 1835, Kadiyan - ö. 26 Mayıs, 1908, Lahor), Kadıyânîlik dinî hareketinin kurucusu.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Soyu Babürler devrinde Hindistan'a göç etmiş olan Hacı Barlaslar'a dayanır. Babası tarımla uğraşan ve aynı zamanda halk hekimi olan Mirza Gulam Murtaza'dır. Doğum tarihine dair çeşitli rivayetler vardır ancak kendi ifadesine göre 1839 yılında doğmuştur. İlk eğitimine Kur'an, Farsça ve Arapça öğrenmeye başlayarak devam etmiş ve babasından hekimlik bilgilerini öğrenmenin yanı sıra felsefe ve mantık dersleri de almıştır.

Babasının isteği üzerine 1864'te hukukçu olmak için memur olarak gittiği Siyalkut'ta başarısız olunca 1868'de Kadiyan'a dönerek inzivaya çekildi. Bu zaman zarfında dini ilimler üzerine yazılar kaleme almaya başladı ve diğer dinler üzerine çalışmalar yaptı. Bu zaman zarfında bazı sesler duyduğunu ve bunların 'vahiy' olduğunu iddia etti.[1] 1876'dan itibaren çeşitli gazetelerde Hindulara ve Hristiyanlara karşı reddiyeler yazmaya başladı. Bu faaliyetler dikkatleri üzerine çekti.

Hristiyanlık ve Hinduizm'e karşı elli ciltlik bir reddiye yazacağını söyledi ve ilk cildini Berâhîn-i Ahmediyye adıyla 1880 yılında yayınladı. 1905 yılına kadar beş cilt yayınladı. İlk iki cildinde İslam'ı savundu, 3. ve 4. ciltlerde ise vahyin kesilmediğini, Muhammed'e tam uyan bir kişiye peygambere verilen batini ve zahiri ilimlerin verileceğini iddia etti.

1885 yılında kendisini hicri 14. yüzyılın müceddidi ilan etti. 1 Aralık 1888'de Allah'ın kendisine cemaat oluşturması için taraftarlarından biat alması gerektiğini emrettiğini iddia etti. 1891 yılında aldığı vahiylere göre Allah'ın kendisini Hristiyan ve Müslümanlara bekledikleri mehdi ve mesih olarak gönderdiğini ve İsa'nın öldüğünü söyledi.[1] İngilizlere bağlılığını dile getirerek kraliçenin adalet ve iyilik yıldızı ve duacısı olduğunu Sitare-i Kaysere'yi ve Tuhfe-i Kayseriyye adlı eserlerinde söyledi. 1900 yılında okuduğu Arapça bir hutbeden sonra taraftarlarından Mevlevi Abdülkerim, Mirza Gulâm'ı nebi ve resul sıfatlarıyla andı. Mirza Gulâm bu sıfatlara karşı çıkmadı ve kendisinin yeni bir kitap getiren resul olarak değil mecazi olarak Allah'ın seçilmiş bir kulu olarak değerlendirmek gerektiğini ve kendisinin ilhamlar aldığını bu sebepten ötürü aynı zamanda da muhaddes olduğunu söyledi.

2 Kasım 1904'te Hristiyan ve Müslümanların beklediği mehdi ve mesih olmasının yanı sıra Hindular için de tanrıyı tanımanın aracı olan ve Vişnu'nun iki şahsiyetin biri olan Krişna-Avatar olduğunu ilan etti. 26 Mayıs 1908'de Lahor'da aniden öldü. Ölümünün ardından hareketin başına Hakim Nureddin mesihin birinci halifesi sanıyla getirilmiştir.

Taraftarlarından Lahor grubu Mirza Gulâm'ın mecazi manada da nebi olmadığını sadece mehdi, mesih veya müceddid olduğunu; Kadiyan grubu ise gerçek manada nebi olduğunu ileri sürdü.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Ethem Ruhi Fığlalı, TDV İslam Ansiklopedisi, cilt: 24,  sayfa: 137