III. Fyodor

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
III. Fyodor
Feodor III of Russia.jpg
Tüm Rusya'nın Çarı
Hüküm süresi 8 Şubat 1676 – 7 Mayıs 1682
Taç giymesi 18 Haziran 1676
Önce gelen I. Aleksey
Sonra gelen V. İvan
Eş(leri) Agafiya Semyonovna Gruşetskaya
Marfa Apraksina
Tam ismi
Fyodor Alekseyeviç Romanov
Hanedan Romanov Hanedanı
Babası I. Aleksey
Annesi Maria İlyiniçna Miloslavskaya
Doğum 9 Haziran 1661(1661-06-09)
Moskova
Ölüm 7 Mayıs 1682 (20 yaşında)
Moskova
Defin 1682
Mikâil Katedrali, Moskova Kremlini
Dini Doğu Ortodoks

III. Fyodor (Teodor) Alekseyeviç Romanov (Rusça: Фёдор III Алексеевич); 9 Haziran 1661 – 7 Mayıs 1682), 1676 ve 1682 yılları arasında hüküm sürmüş, Romanov hanedanına mensup Rusya Çarıdır.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

III. Fyodor'un öğretmeni Simeon Polotski.
III. Fyodor ve ilk eşi Agafiya Semyonovna Grushetskaya. (1681)

1661 yılında Moskova'da doğdu. Çar I. Aleksey'in hayatta kalan en büyük oğluydu. Annesi Maria Miloslavskaya idi.[1]

1676 yılında, henüz 15 yaşındayken babasını altederek taht mücadelesini kazandı. İnce bir zekâya ve soylu bir eğilime sahipti. Leh diline de hakişm olan Slav ilahiyatçı Simeon Polotski'nin elinde çok iyi bir eğitim gördü. Polotski genç çareviç konumundaki Fyodor'a, o dönem için Rusya'da sıradışı sayılacak biçimde Latince de öğretti. Ama, korkunç bir şekil bozukluğu ile doğmuş ve bilinmyen bir hastalık sonucunda geçirdiği yarı felç ile engelli olarak yaşamaktaydı. Zamanının çoğunu genç soylular Yazikov ve Likaçov ile geçiriyordu. Bu kişiler ileride Rus mahkemesine Polonya dilini, törenlerini ve kıyafetlerini dahil edeceklerdi. Yönetimde ağırlık kazanan Fyodor'un amcası İvan B. Miloslavski'nin hükûmetten uzaklaştırılmasını da bu iki isim sağlamıştı.

III. Fyodor, ölümünden sonra Kutsal Mendil'e hitap ediyor. (Bogdan Saltanov, 1685)
Fyodor'un 2. eşi Marfa Apraksina. (1667–1716)
III. Fyodor asalete dair kiitapları yakıyor. (1682)
III. Fyodor'un ölümü. (Klavdy Lebedev, 1897)

28 Temmuz 1680 tarihinde, Semyon Fyodoroviç Gruşetski adlı önemli bir boyar ve eşi Maria İvanovna Zaborovskaya'nın kızları olan Agafya Semyonovna Gruşetskaya (1663 – 14 Temmuz 1681 sonrası) adında soylu bir genç kızla evlendi. Eşi Fyodor'un ileri görüşlülüğünü paylaşıyordu. Örneğin sakal tıraşını ilk savunanlardan oldu.[2]

Çar III. Fyodor 16 Mayıs 1681 tarihinde yayınladığı bir emirle vaftiz olan ve olmayan Tatarların toprak ve mülkleriyle birlikte kayda geçilmesini ister. Ortodoksluğu kabul etmeyen vatandaşların köle olarak verilebilmesi tehdit unsuru olarak kullanılmıştır. Vaftiz olanlar ise kanuna göre 6 yıl boyunca imtiyazlar elde ederek ödüllendirilmişlerdir.[3] Bu dönemde Ortodoks olmayanların bazı malları ellerinden alınıp Ortodoks olanlara verilmiştir. Fyodor, 24 Mayıs 1681 yılında çıkardığı bir kanunla da Yeni Kreşenlerin (vaftizliler), Kreşen olmayan akrabalarının varlıklarına sahip olabileceklerini duyuruldu. Bu hüküm müslümanlara karşı kullanılmıştır. Bu kanunlardan sonra binlerce Tatar ve mirza Kreşen olmuştur. Yine 1682 yılında bazı Tatar ileri gelenleri Çarın emrini kabul etmediği gibi Osmanlı Padişahı IV. Mehmet'e başvurarak Rus devletinden özgürleşmek için ricada bulunmuşlardır.[4][5]

Fyodor, Moskova'daki Kutsal Mendil Manastırı'nda Bilimler Akademisi'ni kurdu.

Fyodor dönemindeki uygulamalarla sonrasındaki Büyük Petro reformları arasındaki temel fark, ilkinde öncelikle kilisenin yararı gözetilirken diğerinde devletin yararının ön planda tutulmasıdır. Dönemin en önemli reformu, 1682'de Vasily Golitsin'in önerisi üzerine, mestnichestvo sisteminin kaldırılması idi. Bundan sonra tüm sivil ve askeri hizmetler hak ve egemenliğin iradesi ile belirlenecekti. Bu sırada soyluluğa dair kitaplar da imha ediliyorlardı.

11 Temmuz 1681 tarihinde de Çariçe Gruşetskaya, ilk çareviç olan İlya Fyodoroviç, tahtın müstakbel varisi olarak doğdu. Doğum sonrası bir kopmlikasyon nedeniyle 14 Temmuz günü Gruşetskaya öldü ve hemen yedi gün sonrasında 21 Temmuz günü 10 günlük Çareviç de öldü.

Yedi ay sonra, 24 Şubat 1682 tarihinde Fyodor Marfa Apraksina (1667–1716) ile ikinci evliliğini gerçekleştirdi. daughter of Matvey Vasilieviç Apraksin ve eşi Domna Bogdanovna Lovçikova'nın kızlarıydı. Fyodor bu evliliğinden üç ay sonra 7 Mayıs 1682 tarihinde ölmüştür. Ölüm haberi 1682 Moskova Ayaklanması'nın başlamasına yol açmıştır.

Fyodor'un çocuğu olmaması nedeniyle tahta kimin geçeceği anlaşmazlıkları çıktı. Sonunda V. İvan ve üvey kardeşi I. Petro ortaklaşa olarak tahta geçtiler. Fyodor'un ölümünün ardından 1682 ve 1989 yılları arasında ablası Sofia Alekseyevna naiplik görevini üstlendi.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Kurat, Akdes Nimet (1987). Rusya tarihi: başlangıçtan 1917'ye kadar. xiii. Türk Tarih Kurumu yayınları. s. 537. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2017.  Birden fazla |sayfalar= ve |sayfa= kullanıldı (yardım)
  2. ^ Pogodin, Mikâil Pogodin (1875). The First Seventeen Years of the Life of Peter the Great (Rusça). Moskova. 
  3. ^ Zakonov, Polnoe Sobranie (1982). George N. Rhyne; Joseph L. Wieczynski (Edl.). Rossiiskoi Imperii - Prodvagon. Modern encyclopedia of Russian and Soviet history. II. Moskova: Acad. Internat. Press. s. 249. 
  4. ^ Topsakal, İlyas (2009). Rus misyoner kaynaklarına göre: Rus Çarlığı ve Türkler, (1552-1917). Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı. s. 536. ISBN 9754981973. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2017.  Birden fazla |sayfalar= ve |sayfa= kullanıldı (yardım)
  5. ^ Mojarovskiyi, Apollon (1880). İzlojenie Hoda Missionerskogo Delo po Prosveşeniyu Hristianstvom (Rusça). Moskova. s. 1552.  Birden fazla |sayfalar= ve |sayfa= kullanıldı (yardım)

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Hosking, Geoffrey, (2004). Russia and the Russians: A History. Cambridge: Harvard University Press, ISBN 0-674-01114-7 (İngilizce)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Resmî unvanlar
Önce gelen:
I. Aleksey
Russian-coa-1667.png
Rus Çarı

8 Şubat 1676 – 7 Mayıs 1682
Sonra gelen:
I. Petro ve V. İvan