I. Aleksey (Rusya)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
I. Aleksey
Alexey Mikhajlowich.jpg
Tüm Rusya'nın Çarı
Hüküm süresi 12 Temmuz 1645 - 29 Ocak 1676
Taç giymesi 28 Eylül 1645
Önce gelen I. Mihail Fyodoroviç
Sonra gelen III. Fyodor Alekseyeviç
Eş(leri)
Çocukları Bakınız...
Tam ismi
Aleksey Mihayloviç Romanov
Hanedan Romanov Hanedanı
Babası I. Mihail Fyodoroviç
Annesi Yevdokiya Streşneva
Doğum 9 Mart 1629(1629-03-09)
Moskova
Ölüm 29 Ocak 1676 (46 yaşında)
Moskova
Defin Archangel Katedrali
Dini Doğu Ortodoks

I. Aleksey veya tam adıyla Aleksey Mihayloviç Romanov (Rusça: Алексе́й Миха́йлович, 19 Mart 1629 - 29 Ocak 1676), 1645-1676 arasında hüküm sürmüş Rusya çarı. Saltanatında Polonya-Litvanya Birliği ve İsveç İmparatorluğu ile savaştı. Stenka Razin'in isyanını bastırdı. Öldüğünde Rusya sınırları yaklaşık 2.000.000.000 akre (8.100.000 km2) dönüme sahipti.

Hayatı ve hükümdarlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

I. Aleksey Mihayloviç.
I. Aleksey. (1664).

Aleksey, Romanov Hanedanının 1613-1645 arasında hüküm süren ilk çarı I. Mihail'in oğluydu. On altı yaşında tahta çıkmadan önce, eniştesi Boris İvanoviç Morozov'dan, ancak okuyup yazacak kadar, yüzeysel bir eğitim aldı. Hükümdarlığının ilk yıllarında devlet işlerini Morozov yönetiyordu. Ama mali bunalımın ve tuz vergisinin artırılması sonucu olarak 1648'de Moskova'da bir ayaklanma çıkınca, Aleksey, Morozov'u sürgüne göndermek zorunda kaldı.

Bundan sonra Prens N. I. Odoyevski, Patrik Nikon, Afanasi Lavrentyeviç Ordin-Naşçokin, Matveyev gibi danışmanlarının önerisi doğrultusunda 1649'da serfliği meşrulaştıran yasalar (Sobornoye Uloojeniye) çıkardı. 1654-67 arasında Polonya'yla, 1656-61 arasında İsveç'le savaştı. Ukrayna'nın Dinyeper Irmağının ve Kiev'in doğusunda kalan kesimini (1667) aldı. Ayrıca, Nikon'un Rus Ortodoks Kilisesi'nde önemli bir mezhep bölünmesine yol açan reformlarını destekledi. 1662'de kentlerde patlak veren ayaklanmayı ve 1667-71'de Stenka Razin önderliğindeki köylü ayaklanmasıyla doruğa ulaşan halk eylemlerini bastırdı. Sakin, iyi niyetli, nazik ve aşırı dindar bir insan olan Aleksey dış ticaretin gelişmesi, eğitimin ve Batı Avrupa kültürünün Rusya'da yaygınlaşması için çalıştı. Nikon'un, kilise dışı yöneticilerinden daha güçlü olduğu ikili bir iktidar sistemi kurmasını engelledi.

Rus-Pers savaşları[değiştir | kaynağı değiştir]

1651'de Safevi Devleti birlikleri Kuzey Kafkasya'daki Rus tahkimatlarına saldırdı.[1][2] Başarılı Safevi saldırısı Rus kalesinin yıkılmasına ve garnizonunun sınır dışı edilmesine neden oldu.[1] 1653'te I. Aleksey, ilk olarak Zaporojya Kazakları göndermeyi düşündü, fakat ihtilafın barışçı bir şekilde çözülmesi için Pers'e bir elçi göndermeye karar verdi. 1653 Ağustos'unda Prens Ivan Lobanov-Rostov ve kâhya Ivan Komynin Astrahan'dan İsfahan'a gitti. Şah II. Abbas, çatışmanın rızası olmadan başlatıldığını belirterek barışı kabul etti.

Polonya ve İsveç'e karşı savaşları[değiştir | kaynağı değiştir]

1653'te, Hmelnitski Ayaklanması'ndan doğan Polonya'nın zayıflığı ve bozukluğu, I. Aleksey'i eski Rus topraklarını ilhak etmeye teşvik etti. 1 Ekim 1653'te bir ulusal meclis, savaşı onaylamak ve bunu gerçekleştirmenin yollarını bulmak için Nisan 1654'te ordu Moskova'da bir araya getirildi, Daha önceleri 1652'de patrik seçilen Nikon tarafından ordu kutsanmıştı.[3] 1654'de Ruslar kesintisiz bir zafer elde etti ve Smolensk'in önemli kalesi de dahil olmak üzere birçok kasaba Rusların eline geçti. Ukraynalı Hetman Bogdan Hmelnitski, Polonyalılardan korunmak için Çar I. Aleksey'e bağlılık yemini etti. Kazak Hetmanlığı, I. Aleksey'in himayesine girdi.[4]

1655 yazında İsveç kralı X. Karl Gustav'ın Lehistan-Litvanya Birliği'ne ani bir istilası, Polonya devleti, Tufan olarak bilinen tarihi olayını yaşattı. Leh kralı II. Jan Kazimierz Waza bir taraftan Zaporojya Kazakları bir taraftan İsveç İmparatorluğu ve Rusya Çarlığı'nın istilalarından bunalmış ve I. Aleksey'le barış için müzakere etmek istemiştir. Aleksey'in en küçük barış talebi Litvanya Büyük Dükalığı'nın Rus himayesine girmesiydi. Ancak I. Aleksey ve İsveç kralı, ganimetlerin dağıtılması konusunda kavga etti ve Mayıs 1656'nın sonunda Habsburg imparatoru ve İsveç'in diğer düşmanları tarafından teşvik edilerek Aleksey, İsveç'e savaş ilan etti.[4]

Rusya Çarlığı'ndan İsveç savaşında büyük şeyler bekleniyordu, ama pek bir şey olmadı. Dorpat alındı, fakat Riga kuşatmasında sayısız asker kaybetti. Bu arada Lehistan-Litvanya Birliği şimdiye kadar İsveç'ten çok daha tehlikeli bir düşman haline geldi ve aynı anda her ikisiyle de savaşmak imkânsız olduğu için çar ilk önce İsveçlilerden kurtulmaya karar verdi. 2 Temmuz 1661'da barış imzalandı ve Rusya aldığı yerleri geri bırakmak zorunda kaldı.[4]

Ailesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Çar I. Aleksey, evleneceği çariçe Mariya Miloslavskaya'yı seçiyor. Grigory Sedov tarafından çizilmiştir.

Çar I. Aleksey ilk evliliğini Mariya Miloslavskaya ile yaptı. Yirmi bir yıllık evlilikte on üç çocuk (beş oğlu ve sekiz kızı) doğurdu ve on üçüncü doğumundan sadece haftalar sonra öldü. Dört oğlu hayatta kaldı (Alexei, Fyodor, Semyon ve Ivan), ancak ölümünden sonraki altı ay içinde, tahtın 15 yaşındaki varisi Alexei de dahil olmak üzere ikisi de öldü. Aleksey ve Maria'nın çocukları;

Aleksey, 1 Şubat 1671'de Nataliya Kyrillovna Naryshkina ile (1 Eylül 1651 - 4 Şubat 1694) evlendi. Aleksey ve Nataliya'nın çocukları;

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Matthee 1999, s. 169.
  2. ^ Matthee 2012, s. 122.
  3. ^ One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domain: Bain, Robert Nisbet (1911). "Alexius Mikhailovich". In Chisholm, Hugh (ed.). Encyclopædia Britannica. 1 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 578.
  4. ^ a b c Bu maddenin bazı bölümleri, şu anda kamu malı olan "Encyclopædia Britannica'nın on birinci baskısından" çevrilmiştir.
  5. ^ "Sophia". Encyclopaedia Britannica. 20 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ekim 2018. 
  6. ^ "Fyodor III". Encyclopaedia Britannica. 20 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ekim 2018. 
  7. ^ "Peter I". Encyclopaedia Britannica. 11 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ekim 2018. 

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Hosking, Geoffrey, (2004). Russia and the Russians: A History. Cambridge: Harvard University Press, ISBN 0-674-01114-7 (İngilizce)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kurat, Akdes Nimet (6.baskı: 2014), Rusya Tarihi / Başlangıcından 1917'ye Kadar, Ankara:Turk Tarih Kurumu, ISBN 9751605504. Online:[1]
  • YouTube websitesinde "Romanovs: The first film. Michael I, Alexis I" televizyon dokumeter filminin Çar I. Mikhail ve Çar II. Aleksey dönemlerini ele alan 1. kısmı. Online: [2] Produktor:. StarMedia. Babich-Design (Rusya, 2013)
Resmî unvanlar
Önce gelen:
I. Mihail (Rusya)
Russian-coa-1667.png
Rus Çarı

12 Temmuz 1645 - 29 Ocak 1676
Sonra gelen:
III. Fyodor Alekseyeviç