Euarchontoglires

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Euarchontoglires
Yaşadığı dönem aralığı: 66-0 Ma
Senozoyik-Günümüz[1][2]
(Moleküler genetik çalışmalara göre:
85/90 – 0
Üst Kretase'den Günümüze[3]
Gorilla Thinker.jpg
Batı gorili (Gorilla gorilla), bir Euarchontan
Marmotte des Pyrénées.jpg
Alp marmotu (Marmota marmota), bir Glires üyesi.
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Mammalia
Magna takım: Boreoeutheria
Üst takım: Euarchontoglires
Murphy vd. 2001
Altgruplar
Sinonimler
  • Archontoglires
  • Supraprimates (Waddell vd. 2001)
  • Euarchontoglires (veya Supraprimates) eteneliler infra sınıfında yer alan, moleküler genetik araştırmalar sonrası ortaya konulmuş olan bir üst takım.

    Evrim[değiştir | kaynağı değiştir]

    Moleküler genetik çalışmalara göre, Euarchontoglires'in 87.9 milyon yıl önce Euarchonta ve Glires adlı iki gruba ayrıldığı hesaplanmıştır. Dolayısıyla bazal Supraprimatların yaklaşık 85-90 milyon yıl önce yaşamış olabileceği düşünülüyor.[3]

    Ev faresi (Mus musculus),bir supraprimat

    Bobolestes zenge, Euarchontoglires grubuna dahil edilebilecek en eski fosillerdendir (ancak şu anda daha çok bazal bir eutherian olarak değer görüyor). Özbekistan'da bulunan bu fosil, 94 ila 99 milyon yıl öncesine tarihlenmiştir.[4]

    Deccanolestes benzeri (Adapisoriculidae), Hindistan'da bulunan en eski -olası- Euarchontan fosilleri de bu ayrışma zamanına yakın bir dönem olan Geç Kretase'ye (Maastrihtiyen,yaklaşık 70 milyon yıl önce) tarihlenmiştir.[5]

    Euarchonta[değiştir | kaynağı değiştir]

    86,2 milyon yıl önce, Scandentia ve Primatomorpha grubunu oluşturan atalar, iki ayrı soy hattı oluşturmuştur.[3]

    Primatomorpha[değiştir | kaynağı değiştir]

    Dermopteranların ve Primatların ise son ortak atalarının yaklaşık 80 milyon yıl önce yaşadığı hesaplanmıştır.[3]

    En eski Primatlardan biri olan Carpolestes'in restorasyonu (61-56 milyon yıl önce Paleosen'de yaşadı[6]).

    Glires[değiştir | kaynağı değiştir]

    Moleküler genetik çalışmalara göre, Glires 60 ila 75 milyon yıl önce Rodentia ve Lagomorpha adlı iki gruba ayrımıştır.[7]

    Euarchontoglires kladogramı[değiştir | kaynağı değiştir]

    Euarchontoglires 
     Glires 

     RodentiaRuskea rotta.png

     LagomorphaLepus timidus - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica -(white background).jpg

    Euarchonta

     ScandentiaDie Säugthiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen (Plate 34) (white background).jpg

    Primatomorpha

     DermopteraCynocephalus volans Brehm1883 (white background).jpg

     Primates 
     Strepsirrhini 

    LemuriformesFMIB 46849 Primates Maki Moccoe Lemur catta (white background).jpeg

    LorisiformesNycticebus (white background).jpg

     Haplorrhini 

     TarsiiformesSäugethiere vom Celebes- und Philippinen-Archipel (Taf. III) (white background) (1).jpg

    Simiiformes

    PlatyrrhiniDie Säugthiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen (Plate 8) (white background).jpg

    CatarrhiniCynocephalus doguera - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - (white background).tiff

    Diğer yorumlar, Dermoptera ve Scandentia'yı, primatların kardeş grubu olarak "Sundatheria" adlı bir grupta birbirine bağlar.[1][8] Bazı yeni araştırmalar, Scandentia'yı Glires kardeş taksonu olarak kabul ederek Euarchonta'yı geçersiz kılıyor.[9][10]

    En son filogenetik analizlere göre oluşturulmuş kladogram.

    Euarchontoglires

    Scandentia (sivri sincapçıklar)Die Säugthiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen (Plate 34) (white background).jpg

    Glires

    Rodentia (kemirgenler)Ruskea rotta.png

    Lagomorpha (tavşanlar, yabani tavşanlar, pikalar)Lepus timidus - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica -(white background).jpg

    Primatomorpha

    Dermoptera (kolugolar)Cynocephalus volans Brehm1883 (white background).jpg

    Primates (†Plesiadapiformes, Strepsirrhini, Haplorrhini)Cynocephalus doguera - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - (white background).tiff

    Açıklama[değiştir | kaynağı değiştir]

    Üst takımın adı, eski sınıflandırmalarda bulunan iki taksonun birleştirilmesi ile meydana gelmiştir:

    Glires: Kemiriciler (Rodentia) ve Tavşanımsılar (Lagomorpha)

    Euarchonta: Sivri sincapçıkgiller (Scandentia), Primatlar (Primates) ve Abalı memeliler (Dermoptera)

    Kretase döneminin sonlarına doğru Euarchontoglires Avrasya'da, kardeş grup olan Laurasiatheriadan ayrıldılar. Bundan kısa süre sonra Scandentia ve Primatomorpha olarak tekrar ikiye bölündüler.[11]

    Placentalia (Eutheria)

    Kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

    Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

    1. ^ a b O'Leary, Maureen A.; Bloch, Jonathan I.; Flynn, John J.; Gaudin, Timothy J.; Giallombardo, Andres; Giannini, Norberto P.; Goldberg, Suzann L.; Kraatz, Brian P.; Luo, Zhe-Xi; Meng, Jin; Ni, Xijun (8 Şubat 2013). "The Placental Mammal Ancestor and the Post–K-Pg Radiation of Placentals". Science (İngilizce). 339 (6120): 662-667. doi:10.1126/science.1229237. ISSN 0036-8075. PMID 23393258. 
    2. ^ "PBDB". paleobiodb.org. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2021. 
    3. ^ a b c d "Next of Kin | Penn State University". news.psu.edu (İngilizce). 3 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2021. 
    4. ^ "Fossilworks: Bobolestes". fossilworks.org. 20 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2021. 
    5. ^ "Mindat.org". www.mindat.org. Erişim tarihi: 11 Haziran 2021. 
    6. ^ "Mindat.org". www.mindat.org. 30 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2021. 
    7. ^ "Phylogenetic analyses of complete mitochondrial genome sequences suggest a basal divergence of the enigmatic rodent Anomalurus". BMC Evolutionary Biology. Şubat 2007. doi:10.1186/1471-2148-7-16. 11 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2021. 
    8. ^ Wilford, John Noble (7 Şubat 2013). "Rat-Size Ancestor Said to Link Man and Beast". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2021. 
    9. ^ Meredith, Robert W.; Janečka, Jan E.; Gatesy, John; Ryder, Oliver A.; Fisher, Colleen A.; Teeling, Emma C.; Goodbla, Alisha; Eizirik, Eduardo; Simão, Taiz L. L.; Stadler, Tanja; Rabosky, Daniel L. (28 Ekim 2011). "Impacts of the Cretaceous Terrestrial Revolution and KPg Extinction on Mammal Diversification". Science (İngilizce). 334 (6055): 521-524. doi:10.1126/science.1211028. ISSN 0036-8075. PMID 21940861. 
    10. ^ Zhou, Xuming; Sun, Fengming; Xu, Shixia; Yang, Guang; Li, Ming (2015). "The position of tree shrews in the mammalian tree: Comparing multi-gene analyses with phylogenomic results leaves monophyly of Euarchonta doubtful". Integrative Zoology (İngilizce). 10 (2): 186-198. doi:10.1111/1749-4877.12116. ISSN 1749-4877. 
    11. ^ Jan E. Janečka, Webb Miller, Thomas H. Pringle, Frank Wiens, Annette Zitzmann, Kristofer M. Helgen, Mark S. Springer und William J. Murphy: Molecular and Genomic Data Identify the Closest Living Relative of Primates. Science, Band 318, 2007, S. 792–794, DOI:10.1126/science.1147555