Primatomorpha

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Primatomorpha
Yaşadığı dönem aralığı: 66-0 myö
Senozoyik-Günümüz[1]
(Moleküler genetik çalışmalara göre:
88/80–0[2][3]
Colugo (Galeopterus variegatus, adult female), Central Catchment Area, Singapore - 20060618.jpg
Primates - some families.jpg
Modern primat familyaları
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Mammalia
Magna takım: Boreoeutheria
Üst takım: Euarchontoglires
Büyük takım: Euarchonta
Mir takım: Primatomorpha
Beard, 1991[5]
Takımlar

Primatomorpha, eteneliler infra sınıfında yer alan, molekülergenetik araştırmalar sonrası ortaya konulmuş olan bir mir takım. Primatomorpha: Primatlar (Primates), Abalı memeliler (Dermoptera) ve Plesiadapiformları içerir.

Evrim[değiştir | kaynağı değiştir]

Moleküler genetik çalışmalara göre en erken Primatomorphlar yaklaşık 88 milyon yıl önce ortaya çıkmıştır.[2] Primatların ve Dermopteranların birbirinden ayrılması, Meredith vd.(2012)'nin yaptığı çalışmaya göre 82 milyon yıl önce gerçekleşmiştir.[6]

En erken Primatların ise yaklaşık 77 milyon yıl önce ortaya çıktığı hesaplanmıştır.[2]

Euarchontoglires kladogramı

Euarchontoglires 
 Glires 

 RodentiaRuskea rotta.png

 LagomorphaLepus timidus - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica -(white background).jpg

Euarchonta

 ScandentiaDie Säugthiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen (Plate 34) (white background).jpg

Primatomorpha

 DermopteraCynocephalus volans Brehm1883 (white background).jpg

 Primates 
 Strepsirrhini 

LemuriformesFMIB 46849 Primates Maki Moccoe Lemur catta (white background).jpeg

LorisiformesNycticebus (white background).jpg

 Haplorrhini 

 TarsiiformesSäugethiere vom Celebes- und Philippinen-Archipel (Taf. III) (white background) (1).jpg

Simiiformes

PlatyrrhiniDie Säugthiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen (Plate 8) (white background).jpg

CatarrhiniCynocephalus doguera - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - (white background).tiff

Diğer yorumlar, Dermoptera ve Scandentia'yı, primatların kardeş grubu olarak "Sundatheria" adlı bir grupta birbirine bağlar.[7][8] Bazı yeni araştırmalar, Scandentia'yı Glires kardeş taksonu olarak kabul ederek Euarchonta'yı geçersiz kılıyor.[9][10]

En son filogenetik analizlere göre oluşturulmuş kladogram.

Euarchontoglires

Scandentia (sivri sincapçıklar)Die Säugthiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen (Plate 34) (white background).jpg

Glires

Rodentia (kemirgenler)Ruskea rotta.png

Lagomorpha (tavşanlar, yabani tavşanlar, pikalar)Lepus timidus - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica -(white background).jpg

Primatomorpha

Dermoptera (kolugolar)Cynocephalus volans Brehm1883 (white background).jpg

Primates (†Plesiadapiformes, Strepsirrhini, Haplorrhini)Cynocephalus doguera - 1700-1880 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - (white background).tiff

Sınıflandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Grup, Dermoptera ve Primates olarak iki gruba ayrılır.[11]

Kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Primatomorpha". Paleobiology Database. 31 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2021. 
  2. ^ a b c Zhang, Mei-Ling; Li, Ming-Li; Ayoola, Adeola Oluwakemi; Murphy, Robert W.; Wu, Dong-Dong; Shao, Yong (18 Kasım 2019). "Conserved sequences identify the closest living relatives of primates". Zoological Research. 40 (6): 532-540. doi:10.24272/j.issn.2095-8137.2019.057. ISSN 2095-8137. PMC 6822925 $2. PMID 31393097. 
  3. ^ "Next of Kin | Penn State University". news.psu.edu (İngilizce). 3 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Temmuz 2021. 
  4. ^ Wilson Mantilla, Gregory P.; Chester, Stephen G. B.; Clemens, William A.; Moore, Jason R.; Sprain, Courtney J.; Hovatter, Brody T.; Mitchell, William S.; Mans, Wade W.; Mundil, Roland; Renne, Paul R. "Earliest Palaeocene purgatoriids and the initial radiation of stem primates". Royal Society Open Science. 8 (2): 210050. doi:10.1098/rsos.210050. PMC 8074693 $2. PMID 33972886. 24 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2021. 
  5. ^ Collectif (1991). Coppens Y, Senut B (Ed.). Origine(s) de la bipédie chez les hominidés (İngilizce). CNRS Éditions (réédition numérique FeniXX). ISBN 978-2-271-10666-7. 
  6. ^ "Molecular evidence on primate origins and evolution". Primate Genetics. Aralık 2015. doi:10.1007/978-3-642-39979-4_37. 10 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2021. 
  7. ^ O'Leary, Maureen A.; Bloch, Jonathan I.; Flynn, John J.; Gaudin, Timothy J.; Giallombardo, Andres; Giannini, Norberto P.; Goldberg, Suzann L.; Kraatz, Brian P.; Luo, Zhe-Xi; Meng, Jin; Ni, Xijun (8 Şubat 2013). "The Placental Mammal Ancestor and the Post–K-Pg Radiation of Placentals". Science (İngilizce). 339 (6120): 662-667. doi:10.1126/science.1229237. ISSN 0036-8075. PMID 23393258. 15 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2021. 
  8. ^ Wilford, John Noble (7 Şubat 2013). "Rat-Size Ancestor Said to Link Man and Beast". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. 31 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2021. 
  9. ^ Meredith, Robert W.; Janečka, Jan E.; Gatesy, John; Ryder, Oliver A.; Fisher, Colleen A.; Teeling, Emma C.; Goodbla, Alisha; Eizirik, Eduardo; Simão, Taiz L. L.; Stadler, Tanja; Rabosky, Daniel L. (28 Ekim 2011). "Impacts of the Cretaceous Terrestrial Revolution and KPg Extinction on Mammal Diversification". Science (İngilizce). 334 (6055): 521-524. doi:10.1126/science.1211028. ISSN 0036-8075. PMID 21940861. 25 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2021. 
  10. ^ Zhou, Xuming; Sun, Fengming; Xu, Shixia; Yang, Guang; Li, Ming (2015). "The position of tree shrews in the mammalian tree: Comparing multi-gene analyses with phylogenomic results leaves monophyly of Euarchonta doubtful". Integrative Zoology (İngilizce). 10 (2): 186-198. doi:10.1111/1749-4877.12116. ISSN 1749-4877. 22 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2021. 
  11. ^ Jan E. Janečka, Webb Miller, Thomas H. Pringle, Frank Wiens, Annette Zitzmann, Kristofer M. Helgen, Mark S. Springer und William J. Murphy: Molecular and Genomic Data Identify the Closest Living Relative of Primates. Science, Band 318, 2007, S. 792–794, DOI:10.1126/science.1147555