Beyaz Rusya arması

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Beyaz Rusya arması
Official coat of arms of the Republic of Belarus (v).svg
Beyaz Rusya arması
Ayrıntılar
Kullanan Beyaz Rusya
Kabul tarihi 7 Haziran 1995 (2012'de ufak değişiklik yapıldı)
Tepelik Kızıl yıldız
Şerit Kırmızı ve yeşil
Kalkan Avrasya'nın gösterildiği dünya küresi, yükselen güneş
Önceki versiyonları Coat of arms of Belarus (1918, 1991-1995).svg
1991-1995 yılları arasında kullanılan Pahonya arması
Coat of arms of Belarus.svg
1995-2012 yılları arasında kullanılan arma

Beyaz Rusya arması veya Belarus arması (Belarusça: Дзяржаўны герб Рэспублікі Беларусь, Dziaržaŭny herb Respubliki Biełaruś; Rusça: Государственный герб Республики Беларусь, Gosudarstvennyĭ gerb Respubliki Belarus), 1995 yılında yapılan referandumla 1991-1995 yılları arasında kullanılan Pahonya armasının yerine kullanılmak üzere halk tarafından seçilen, Beyaz Rusya'nın resmi devlet arması. Beyaz Rusya'nın ulusal sembollerinden biri olan armada Beyaz Rusya haritasının yeşil renkteki ana hatları altın güneş ışınlarının üzerine yerleştirilmiş, güneşin bir kısmı da Avrasya topraklarının gösterildiği dünya haritasıyla kapatılmıştır. Armanın sağ ve sol taraflarında Beyaz Rusya bayrağındaki renkler olan kırmızı ve yeşil renkte kurdelenin sarılı olduğu buğday sapı figürleri mevcuttur. Sol buğday saplarında yonca, sağ buğday saplarında ise keten resmedilmiştir. En üstte tam ortada kızıl yıldız sembolü bulunur. Armanın en altında ortada Belarusça "Belarus Cumhuriyeti" yazar.

Arma Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti tarafından kullanılan armaların benzer bir varyasyonudur. Aralarındaki en belirgin fark ortada kullanılan orak ve çekiç ambleminin yerine konulan Beyaz Rusya haritası figürüdür. 2012 yılında modifiye edilmiştir.

Tanımlama[değiştir | kaynağı değiştir]

Tasarım[değiştir | kaynağı değiştir]

Armanın merkezinde güneşin ışınlarının üzerine yerleştirilmiş yeşil bir Beyaz Rusya haritası figürü yer alır. Güneş, dünya küresinin bir kısmı ile örtülüdür; bu kürede Avrasya'nın bir kısmını gösteren mor renkte kara bölgesi ve mavi renkte su bölgesi yer alır. Armanın sağ ve sol tarafında çiçeklerle birlikte buğday sapları görülür. Sol tarafta yonca, sağ tarafta ise keten çiçeği bulunur. Buğday saplarının etrafı Beyaz Rusya bayrağının renkleri olan kırmızı ve yeşil renkteki bir şeritle sarılıdır. Armanın altında Belarusça "Belarus Cumhuriyeti" anlamına gelen "Рэспублiка Беларусь" yazısı, üstünde ise komünizmin sembolü olan kızıl yıldız yer alır.[1][2]

Arma 2012 yılında modifiye edilerek daha canlı renkli bir sürüme dönüştürüldü.[3][4]

Sembolizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Beyaz Rusya armasını oluşturan unsurlar Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti (Beyaz Rusya SSC) tarafından kullanılan armalarda bulunan öğelerin benzer bir varyasyonudur. Beyaz Rusya SSC armasında ortada işçileri ve köylüleri simgeleyen orak ve çekiç amblemi varken, günümüz armasında ortada Beyaz Rusya haritası görülür. Diğer yandan eski armada sadece komünizmin simgesi kırmızı renk kullanılırken, Beyaz Rusya armasında kırmızı ve yeşil renkler kullanılmıştır. Buna karşın Sovyet armalarına özgü kızıl yıldız, buğday demetleri ve dünya küresi hâlâ armada mevcuttur.[2][5]

Yasa[değiştir | kaynağı değiştir]

Başkent Minsk'de yer alan hükümet binasında yer alan arma
Armanın yer aldığı Beyaz Rusya pasaportu

Güncel armanın kullanımını düzenleyen kanun 5 Temmuz 2004 tarihinde yürürlüğe girdi. Anayasanın 3. Bölümünde yer alan 9. Madde'deki 301, 302 ve 303. yasalar armanın kullanımını tanımlar. Arma resmi olarak renkli, monochrome veya iki renk kullanılarak kullanılabilir. 10. Madde ulusal armanın birtakım resmi devlet mekanlarında sürekli olarak bulunmasını zorunlu kılar. Beyaz Rusya devlet başkanının resmi konutu, meclis binası, merkezi ve yerel devlet kurumları, bakanlıklar, Devlet Güvenlik Komitesi, Merkez Bankası, konsolosluklar, mahkemeler, askeri binalar, demiryolu istasyonları, eğitim kurumları bunlara örnektir. Ayrıca sınır kapıları ve genel güvenlik kontrol noktalarına da konulacağı belirtilmiştir. Bununla birlikte para, pasaport, pul ve resmi nitelikli kâğıtlar da dahil olmak üzere hükümet tarafından çıkarılan belgelerde de kullanılabilir.[1][6]

Yasa aynı zamanda armanın başka bağlamlarda kullanımını kısıtlar. Şehirler, kasaba veya oblastlar bu kapsamdadır. Ayrıca, Devlet Sembolleri Kanununda yer almayan kuruluşlar armayı yalnızca izinle kullanabilirler. Arma, hem yabancılar hem de Beyaz Rusya vatandaşları tarafından sembole saygı gösterildiği sürece kullanılabilir, ancak antetli kâğıtlarda veya kartvizitlerinde hükümet temsilcisi olunmadığı sürece kullanılamaz.[6]

Arma, kanunda listelenen standart kullanımlara ilaveten çeşitli durumlarda kullanılmaktadır. Ülkenin ulusal marşı olan Mı, Byelarusı'nın video klibinde başta ve sonda Beyaz Rusya bayrağı ile birlikte sıklıkla televizyonlarda gösterilir. Bununla birlikte ulusal ve yerel seçimler sırasında sandık kutularında ve kampanyalarda da kullanılır. Ayrıca Beyaz Rusya'nın sınır karakollarında da arma mevcuttur.[7]

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Pahonya[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Pahonya

Litvanya Büyük Dükalığı'nda 1366'dan Belarus Halk Cumhuriyeti'nde 1919 yılına kadar Pahonya adı verilen kırmızı zemin üzerine beyaz atlı asker figürü, Beyaz Rusya topraklarında egemenlik kuran çeşitli devletlerde resmi arma olarak kullanıldı. Litvanya Büyük Dükalığı 1795'te Rus İmparatorluğu topraklarına dahil edildikten sonra da kısmi olarak kullanıma devam edildi.[8] Aslen "Vytis" adında bir Litvanya sembolü olan bu figür, Büyük Dükalık döneminde Beyaz Ruslar tarafından kendi Slav sembolleri olarak da kabul edildi.[9] Beyaz Rus milliyetçileri, Litvanya Büyük Dükalığı'ndaki elitlerin büyük kesiminin Beyaz Ruslardan oluştuğu, bu nedenle de armanın Beyaz Ruslara ait olduğu savını öne sürdü. Bu sava dayanak olarak Litvanya Büyük Dükalığı'nda Beyaz Rusça yazıya geçirilmiş yasalar gösterildi.[10] 1916 yılında Maksim Bahdanovič "Pahonya" adlı milliyetçi şiirinde Beyaz Rusya'nın bağımsızlığını savundu.[11] Bu görüş doğrultusunda 1918 yılında kısa süreli kurulan Belarus Halk Cumhuriyeti de bu armayı kullandı.[12]

Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin dağılmasından sonra bağımsızlığını ilan eden Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1991-1995 yılları arasında yine Pahonya armasını kullandı. Bu kullanım, 1994'te Aleksandr Lukaşenko'nun seçilmesine dek iktidarı elinde bulunduran ve Sovyet öncesi dönemin sembollerini kullanarak ulusal kimlik ve Belarus Halk Cumhuriyeti'yle devamlılık imajı oluşturmaya çalışan Belarus Halk Cephesi tarafından sağlandı.[13] Pahonya'nın kullanımı halkın Sovyet veya Rus yanlısı kesimin tepkisini çekti.[14] 1995'te yapılan referandumun ardından günümüzdeki mevcut arma kullanılmaya başlandı. Bu referandum sonucundan bu yana ülkedeki çeşitli muhalefet grupları eski armayı Beyaz Rusya Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko'ya karşı bir protesto sembolü olarak kullanmışlardır.[15] Muhalefet sembolü olarak görüldüğünden Lukaşenko yönetimince Pahonya'nın kullanımı yasaklanmasa da kullanımını caydırıcı önlemler alınmaktadır. 2015'te Pahonya'yla poz veren dört harp okulu öğrencisi okuldan atıldı; buna tepki olarak "Pahonya Yakın" ("pahonya" Beyaz Rusçada "kovalamaca" anlamına gelir) hashtag'ı ülke çapında sosyal medyada kullanıldı ve Nobel Edebiyat Ödüllü Belaruslu yazar Svetlana Aleksiyeviç harp okulu öğrencilerine desteğini ifade etti. Daha sonra öğrencilerin okula geri alınacağı açıklandı.[16]

Sovyet dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin 1920'deki kuruluşundan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin dağılmasından sonra bağımsızlığını ilan ettiği 1991 yılına kadar kadar diğer diğer sovyet cumhuriyetlerinin devlet armalarına benzer arma kullanıldı. İlk resmi arma 1919'da kabul edildi. Bu arma aynı dönemde kabul edilen Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ve Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti devlet armalarına çok benzemekteydi. Armanın orta kısmında güneş ışınlarının süslediği kırmızı bir kalkan ve sarı güneşin üst kısmında, kalkanın ortasında işçileri ve köylüler arasındaki birliği temsil eden orak ve çekiç figürü yer alır. Oraç ve çekicin üzerinde cumhuriyetin Belarusça tam adının kısaltması olan "Б.С.С.Р." yazar. Sağ ve solda buğday sapları yer alır. En alt kısımda kırmızı zemine siyah olarak Belarusça, Sovyetler Birliği'nin resmi sloganı olan "Bütün ülkelerin işçileri, birleşin!" yazar.[5]

1920'li yıllarda devlet arması için pek çok farklı tasarım mevcuttu.[17] 11 Nisan 1927 tarihinde eski arma yeniden dizayn edildi ve ortasındaki kalkan figürü çıkartılarak, daha fazla metin içeren yeni bir arma kullanılmaya başlandı. Yeni armanın sağında meşe yaprağı, solunda ise buğday buğday kulakları mevcuttu. Armanın orta yerinde dünya profilinin arkasından yükselen güneş resmedildi. Orak ve çekiç figürü yenilendi ve en üste kızıl yıldız sembolü eklendi. Sağ ve solda yer alan buğday saplarına komünizmin sembolü olan kırmızı renkte kurdele bağlandı ve üzerilerine soldan sağa Belarusça, Yidiş dilinde, Lehçe ve Rusça "Bütün ülkelerin işçileri, birleşin!" yazıldı. Alt kısma cumhuriyetin Belarusça kısaltması olan "Б.С.С.Р" beyaz renkte yazıldı. Arma 1937 yılında ufak güncellemelere tabi tutuldu, görselde ufak değişiklikler yapıldı.[18]

1950'de yeni bir arma dizayn edildi. Sağdaki ve soldaki çiçek figürleri yenilendi, sola yonca, sağa ise keten yerleştirildi. Bu arma tasarımı Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Anayasasının 119. maddesinde tanımlandı. 28 Şubat 1958 tarihinde eskisine benzeyen yeni bir armanın kullanılması kararlaştırıldı.[19]

1995 referandumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Armanın kullanıldığı bir madalya, 1999

14 Mayıs 1995 tarihinde Beyaz Rusya'nın tüm bölgelerinde referandum yapıldı. Referandumda dört soru soruldu. Sorulardan biri "Belarus Cumhuriyeti için devletin önerdiği bayrak ve armayı destekliyor musunuz?" idi. Seçmenlerin %64.7'sinin katıldığı referandumda armayla ilgili katılımcıların %75,1'i (3.622.851 kişi) evet, %24,9'u (988.839 kişi) ise hayır oyu kullandı ve 3:1 oranında evet oyu çıkması neticesinde yeni devlet arması kabul edildi. Referandumda toplam 211.732 oy geçersiz kabul edildi.[20][21] 1995 referandumu yeni armayı destekleyen "yeni Sovyetçi" Aleksandr Lukaşenko yönetimiyle Belarus Halk Cephesi çatısı altında örgütlenmiş batı yanlısı, milliyetçi cephenin karşı karşıya geldiği bir süreçti.[22] Tartışmalı referandum öncesinde muhalefete göre; devlet medyası Pahonya armasını, armanın II. Dünya Savaşı döneminde Barbarossa Harekâtı kapsamında Nazilerin Beyaz Rusya'yı işgali sırasında da kullanılması nedeniyle ile Nazizm ile özdeşleştirdi. Muhalefet bunun yanı sıra oy pusulasında yeni armanın resminin bulunmamasını eleştirdi ve katılım değerlendirildiğinde seçmen kitlesinin %50'si sandıkta evet oyu kullanmış olsa da armanın değiştirilmesinin anayasaya aykırı olduğunu iddia etti.[23] Akademik literatürde referandumdan çıkan evet sonucunun Belarus'un otoriterliğe dönüşünün göstergesi olduğu ifadesine yer verildi.[24] Referandum sonucu ayrıca Lukaşenko'nun Sovyet geleneğini içeren politikalarına halkta yaygın destek olduğunu göstermekteydi.[24] Yeni armanın kabulüyle Belarus Sovyet dönemi sembollerine dönen tek ülke oldu.[22]

Lukaşenko, bu referandumun özellikle Büyük Vatanseverlik Savaşı sırasında kazanılan zaferle ilişkili olduğunu vurguladı ve referandum sonucunu zafer ilan ederek "Savaştığınız ülkenin bayrağını size geri döndürdük. Size hem hatırayı hem de gururu geri döndürdük" ifadelerini kullandı.[25]

26 Mart 1998'de çıkartılan yasaya göre Mayıs ayının ikinci pazar günü "Devlet Arma ve Milli Bayrak Günü" olarak kutlanması kararlaştırıldı.[26]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b "Государственная символика Республики Беларусь" (Rusça). Belarus Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı. 16 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170216203116/http://president.gov.by/ru/simvolika_ru. Erişim tarihi: 18 Şubat 2017. 
  2. ^ a b "Symbols and Anthem of the Republic of Belarus" (İngilizce). Belarus.by. 14 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20161114142421/http://www.belarus.by/en/government/symbols-and-anthem-of-the-republic-of-belarus. Erişim tarihi: 19 Şubat 2017. 
  3. ^ "Флаг и герб Беларуси: какие изменения произошли в 2012 году и как создаются символы белорусской государственности" (Rusça). Ctv.by. 6 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160306005640/http://www.ctv.by/%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8/%D1%84%D0%BB%D0%B0%D0%B3-%D0%B8-%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B1-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B8-%D0%BA%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D1%88%D0%BB%D0%B8-%D0%B2-2012-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D1%83-%D0%B8-%D0%BA%D0%B0%D0%BA-%D1%81%D0%BE%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%81%D1%8F-%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8B. Erişim tarihi: 18 Şubat 2017. 
  4. ^ "The State Emblem of the Republic of Belarus" (İngilizce). Belarus.by. 22 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160822193700/http://www.belarus.by/rel_image/893. Erişim tarihi: 18 Şubat 2017. 
  5. ^ a b "TГербы Советской Белоруссии, 1919" (Rusça). Hrono.ru. 30 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20070930050147/http://www.hrono.ru/heraldicum/belarus/sovet.htm. Erişim tarihi: 19 Şubat 2017. 
  6. ^ a b "Belarus Cumhuriyeti Yasa No: 301-3 / Belarus Cumhuriyeti Ulusal Semboller Kanunu" (Rusça). Pravo.by. http://www.pravo.by/webnpa/text.asp?RN=H10400301. Erişim tarihi: 19 Şubat 2017. 
  7. ^ "Государственный пограничный комитет Республики Беларусь" (Rusça). Gpk.gov.by. 4 Şubat 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20090204163055/http://gpk.gov.by/ru-border_patrol-history-heraldry/. Erişim tarihi: 19 Şubat 2017. 
  8. ^ "The Coat of Arms of Lithuania" (İngilizce). Lrs.lt. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160305000145/http://www3.lrs.lt/home/w5_viewer/statiniai/seimu_istorija/w5_show-p_r=4056&p_d=49325&p_k=2.html. Erişim tarihi: 19 Şubat 2017. 
  9. ^ Leoussi, Athena S.; Grosby, Steven (2004). Nationality and Nationalism. I.B. Tauris. s. 174. 
  10. ^ Abdelal, Rawi (2005). National Purpose in the World Economy: Post-Soviet States in Comparative Perspective. New York: Cornell Üniversitesi Yayınları. s. 135. https://books.google.co.uk/books?id=ubX9NdqScJsC. 
  11. ^ McMillin, Arnold Barrett (1977) (İngilizce). Die Literatur der Weissrussen. Schmitz. s. 160. 
  12. ^ Tsitoy, A. (2010) (Rusça). Геральдыка Беларусі. Менск: МФЦП. s. 144. ISBN 978-985-454-500-4. 
  13. ^ Kazharski, Aliaksei (2017). Memories of Empire and Entry Into International Society: Views from the European Periphery. Oxford: Routledge. s. 31. https://books.google.co.uk/books?id=ubX9NdqScJsC. 
  14. ^ Hoffman, Steven M.; Buhr, Renee (2013). Lithuanian and Belarusian National Identity in the Context of European Integration. Kaunas: Vytautas Magnus Üniversitesi. s. 162. https://eltalpykla.vdu.lt/bitstream/handle/1/211/ISBN9789955129486.pdf?sequence=1&isAllowed=y. 
  15. ^ "Сымболіка" (Rusça). Pbnf.org. 28 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20081228130854/http://pbnf.org/symvol.html. Erişim tarihi: 19 Şubat 2017. 
  16. ^ "Belarus: Nobel laureate wades into national emblem row" (İngilizce). BBC. 21 Ekim 2015. 20 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170120143232/http://www.bbc.co.uk/news/blogs-news-from-elsewhere-34583843. Erişim tarihi: 12 Mart 2017. 
  17. ^ Byerastsyen, S. (1972) (Rusça). Дыялог па-над часам. Літаратура і мастацтва. s. 15. 
  18. ^ "Гербы Беларуси" (Rusça). Heraldicum.ru. 22 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20161022195723/http://heraldicum.ru/belarus/index.htm. Erişim tarihi: 19 Şubat 2017. 
  19. ^ Anon (1972) (Rusça). Флаг и Герб СССР. Moskova. s. 26. 
  20. ^ Z. Szybieka (2002) (Lehçe). Historia Białorusi 1795-2000 [Beyaz Rusya Tarihi 1795-2000]. Lubnin. 
  21. ^ "Центральной комиссии Республики Беларусь по выборам и проведению республиканских референдумов" (Rusça). Rec.gov.by. 11 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20161011162727/http://www.rec.gov.by/sites/default/files/pdf/Archive-Referenda-1995-Soob.pdf. Erişim tarihi: 19 Şubat 2017. 
  22. ^ a b Viktorovich Ioffe, Grigorii (2008). Understanding Belarus and how Western Foreign Policy Misses the Mark. Rowman & Liitlefield. s. 64. 
  23. ^ "Belarusian state symbol "Pahonia" - "Chase" / "Pahonia" Today." (İngilizce). Belarusguide.com. 19 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160419142403/http://www.belarusguide.com/as/history/pahonia.html. Erişim tarihi: 19 Şubat 2017. 
  24. ^ a b Mihalishko, Kathleen J. (1997). Dawisha, Karen; Parrott, Bruce. haz. Democratic Changes and Authoritarian Reactions in Russia, Ukraine, Belarus and Moldova. Cambridge Üniversitesi Yayınları. s. 265. 
  25. ^ Vitali Silitski (11 Mayıs 2005). "A Partisan Reality Show" (İngilizce). Belarus News and Analysis. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160305052542/http://data.minsk.by/belarusnews/052005/30.html. Erişim tarihi: 19 Şubat 2017. 
  26. ^ Vitali Silitski (26 Mart 1998). "Указ Президента Республики Беларусь 26 марта 1998 г. N 157 "О государственных праздниках, праздничных днях и памятных датах в Республике Беларусь"" (Rusça). Ncpi.gov.by. 7 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160307015017/http://ncpi.gov.by/sbornik/sb_text.asp?NR=P39800157. Erişim tarihi: 19 Şubat 2017. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]