Nobel Edebiyat Ödülü
Nobel Edebiyat ödülleri her yıl Alfred Nobel'in sözleri ile bir idealist eğilimi en farklı şekilde ifade eden yazara verilmektedir. İsveç Akademisi her yıl bu ödüle layık kişileri seçmektedir.
Hakkındaki tartışmalar
[değiştir | kaynağı değiştir]Alfred Nobel'in bu sözü aslında başta birçok tartışmaya neden olmuştur. İsveç dilinde 'idealisk' kelimesi 'idealistik' ve 'ideal' olarak çevrilmektedir. Bu da Lev Tolstoy ve Henrik İbsen gibi dünyaca tanınmış yazarların başlarda yazdıkları yeterince idealistik bulunmadığından ötürü bu ödülü alamamalarına yol açmıştır.
Ödülü alamayanlar kadar alanlar da tartışma konusu olmuştur. 2016 yılında şarkıcı ve söz yazarı Bob Dylan'ın bu ödülü alması, şarkı sözü yazarlığının edebi bir çalışma olup olmaması tartışmasını açarken, 2019 yılında da Srebrenitsa Soykırımı'na dair görüşleri nedeniyle Peter Handke'nin bu ödülü kazanması eleştirilere konu oldu.[1] Amerikalı yazarların Nobel Edebiyat Ödülü'ne çok az seçilmeleri de eleştiri alan noktalarda biridir.[2]
Notlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- İlk olarak 1901 yılında verilmiştir.
- Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan kadınlar: Selma Lagerlöf, Grazia Deledda, Sigrid Undset, Pearl S. Buck, Gabriela Mistral, Nelly Sachs, Nadine Gordimer, Toni Morrison, Wislawa Szymborska, Elfriede Jelinek, Doris Lessing, Herta Müller, Alice Munro, Svetlana Aleksiyeviç, Olga Tokarczuk, Louise Glück, Annie Ernaux, Han Kang
- Nobel Edebiyat Ödülünü en genç yaşta alan yazar Rudyard Kipling. İngiliz sömürgeciliğinden yana tutumuyla tanınan romancı, şair ve öykü yazarı Kipling, 1907 yılında Nobel'i aldığında 42 yaşındaydı.
- Nobel Edebiyat Ödülünü en yaşlı alan yazar Doris Lessing. 2007 yılında Nobel'i aldığında 88 yaşındaydı.
- En uzun yaşamış Nobel Edebiyat Ödülü sahibi, İngiliz mantıkçı ve düşünür Bertrand Russell. 1945'te Batı Felsefesi Tarihi'ni yayımlayan, 1950 yılında ödüle değer bulunan Russell 1970'te öldüğünde 97 yaşında idi.
- En genç ölen Nobel Edebiyat Ödülü sahibi, Fransız düşünür, romancı, deneme ve oyun yazarı Albert Camus. 1957'de ödüle layık görülen Camus, 1960'ta bir trafik kazasında hayatını kaybettiğinde 46 yaşındaydı.
- Jean Paul Sartre Nobel Edebiyat ödülünü kabul etmeyen tek yazardır.
- Erik Axel Karlfeldt ölümünden sonra "gıyabında" kendisine sunulan ilk kişidir.
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- http://www.nobel.se/literature/laureates/index.html13 Kasım 2002 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
- Nobel Prize Winners in Literature 19 Kasım 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
- The Nobel Prize 24 Ağustos 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ "GÖRÜŞ - Bitmeyen tartışma: Nobel Ödülleri". Anadolu Ajansı. 5 Ekim 2023. Erişim tarihi: 10 Ekim 2025.
- ↑ Kirsch, Adam (3 Ekim 2008). "Nobel Gas". Slate (İngilizce). ISSN 1091-2339. 6 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2025.