Güvenlik korucusu
Güvenlik korucusu | |
---|---|
Kuruluş | 26 Mart 1985—günümüz |
Etkin bölgeler | |
Büyüklük | 54 bin (Kasım 2019 itibarıyla)[1] |
Rakip(ler) | ![]() |
Güvenlik korucusu eski adıyla geçici köy korucusu, 26 Mart 1985 tarihinde 442 sayılı Köy Kanununun 74. maddesinde yapılan değişiklikle muhtarın teklifi, kaymakamın kabulü ile gönüllü ya da valiliğin teklifi ve İçişleri Bakanı'nın onayı ile geçici olarak görev yapılan ve köy koruculuğu adıyla oluşturulan paramiliter kurum. İdari bakımdan kaymakamların, mesleki bakımdan ise Jandarma Bölük Komutanı'nın emir ve komutası altındadırlar.
2019 yılının Kasım ayı rakamlarına göre Türkiye'de 26 ilde toplam 54 bin güvenlik korucusu bulunuyor.[1] 2016 yılında çıkarılan kanun hükmünde kararname ile geçici köy korucularının adı "güvenlik korucusu" olarak değiştirildi.[2]
Kanun
Köy Kanunu'nun 74. maddesine göre "köy muhtarı ve ihtiyar meclisi mahsul zamanlarında çapulcular ve eşkiya türemiş ise yağmadan köy halkını korumak için köylünün eli silah tutanlarından lüzumu kadarını 'gönüllü korucu ayırarak bunların isimlerini bir kağıda yazıp kaymakama götürür. Kaymakamın müsaadesi olursa bu gönüllü korucular asıl korucularla beraber yağmacılara ve eşkiyaya karşı köy ve köylüyü korurlar".[3]
Korucular ve suç
Korucuların Doğu ve Güneydoğu’daki köylerin boşaltılmasında, siyasi ve faili meçhul cinayetlerin işlenmesinde rol oynadıkları kaydedilmiştir.[4] Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı’nın verilerine göre, 1985'ten 1997'e kadar görevde ihmal, yardım ve yataklık, adam öldürme, dolandırıcılık, kadın kaçırmak, ırza geçmek, uyuşturucu madde, silah ve muhimmat kaçakçılığı, büyük ve küçük baş hayvan çalmak, mesken masuniyeti ihlali, köy ve aşiretler arası çatışmaya girmek, terör, asayişe müessir, zabıtanın takibini gerektiren ve kaçakçılık olayları kapsamına giren suçları işleyen toplam 23.817 geçici köy korucusunun görevine son verildi.[5] İçişleri Bakanlığı’nın verilerine göre, 1985'ten Mart 2009'a kadar 123.476 kişi "geçici köy korucusu" olarak görev yaptı ve bunlardan 38.945'i hakkında adli veya idari işlem yapıldığı için görevine son verildi.[6] İnsan Hakları Derneği'nin koruculuk sistemine yönelik raporuna göre 1990'dan bu yana 183 kişi köy korucuları tarafından öldürüldü, 259 kişi yaralandı.[7]
Mayıs 2009'da Mardin'in Mazıdağı ilçesi Bilge köyünde 7’si çocuk 44 kişinin öldürüldüğü katliamın zanlısı Mehmet Çelebi, 17 yıl koruculuk yaptığını ve iki faili meçhul cinayete tanıklık ettiğini dile getirdi.[8] Çelebi'nin ihbarıyla tutuklanan köy korucusu Burhan Çelebi'nin, 5 Ağustos 1994'te öldürülen Davut Karçi’yi tasarlayarak öldürmek suçundan ömür boyu hapis istemiyle yargılanmasına başlandı,[9] ancak dava zaman aşımından düştü.[10]
Kaynakça
- ^ a b "Türkiye Son 3 Yılda Korucu Sayısını 54 Bine Çıkardı". amerikaninsesi.com. 13 Kasım 2019. 21 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Haziran 2020. Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>
etiketi: "amerikaninsesi.com" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme) - ^ Maltaş, Rauf (1 Kasım 2016). "İsim değişikliği korucuları sevindirdi". Anadolu Ajansı. Erişim tarihi: 4 Haziran 2018.
- ^ Köy Kanunu. Türkiye Cumhuriyeti Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. En son 21 Eylül 2015 tarihinde erişildi.
- ^ "Çeyrek asırlık problem: Koruculuk"[ölü/kırık bağlantı]. Aksiyon. 11 Mayıs 2009. En son 21 Eylül 2015 tarihinde erişildi.
- ^ "Bucak'ın korucularına 1.2 milyar". Milliyet. 14 Ocak 1997. En son 21 Eylül 2015 tarihinde erişildi.
- ^ "Koruculuk kalkacak mı?" NTV. 10 Kasım 2009. En son 21 Eylül 2015 tarihinde erişildi.
- ^ "İHD'nin koruculuk raporu: 19 yılda 183 ölü". Bianet. 9 Mayıs 2009. En son 21 Eylül 2015 tarihinde erişildi.
- ^ "Bilge Köyü katliamı sanığından 'faili meçhul' itirafı". Radikal. 9 Mayıs 2012. En son 21 Eylül 2015 tarihinde erişildi.
- ^ "16 yıllık faili meçhul cinayeti ihbar mektubu çözdü". Milliyet. 1 Mart 2010. En son 21 Eylül 2015 tarihinde erişildi.
- ^ "Korucu davası zaman aşımından düştü"[ölü/kırık bağlantı]. Zaman. 31 Aralık 2010. En son 21 Eylül 2015 tarihinde erişildi.