Yavuz Sultan Selim Köprüsü

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Üçüncü Boğaz Köprüsü sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara

Koordinatlar: 41°12′09.8″K 29°06′43.1″D / 41.202722°K 29.111972°D / 41.202722; 29.111972

Yavuz Sultan Selim Köprüsü
Yavuz Sultan Selim Bridge IMG 3137c.jpg
Yavuz Sultan Selim Köprüsü, Poyrazköy'den görünüm, Eylül 2016
Resmî adı Yavuz Sultan Selim Köprüsü
Diğer ad(lar) Üçüncü Boğaz Köprüsü
Taşınan Her yönde 4 şerit ve bir şerit demiryolu
Geçiş İstanbul Boğazı
Konum İstanbul, Türkiye
Sahibi Türkiye IC İçtaş
İtalya Astaldi
Tasarım Fransa Michel Virlogeux
İsviçre T-Engineering
Türü Hibrit: Asma/Gergin eğik askılı köprü
Malzeme Çelik ve beton
Şerit sayısı 4+4 şerit otoyol - 1+1 şerit demiryolu (hızlı tren)
Ayak sayısı 2
Uzunluk 1.875 m (6,152 ft)
Genişlik 59 m (194 ft)
Yükseklik 322 m (1,056 ft)
denizden 329,5 m (1,081 ft)
En geniş açıklık 1.408 m (4,619 ft)
Dikey açıklık 73 m (240 ft)
Başlangıç tarihi Eylül 2012 (inşaata başlama)
29 Mayıs 2013 (temel atma)
Bitiş tarihi Kısmen tamamlandı
2018 (Ağaçlandırma)
Yapım maaliyeti ₺4,5 milyar[1]
Açılış 26 Ağustos 2016[2]
Kullanım Motorlu taşıt, Hızlı tren, Otoyol 6 İstanbul 3.Çevre Yolu
Önce yapılan Boğaziçi Köprüsü
Fatih Sultan Mehmet Köprüsü
Tarihî durumu Kullanımda
Geçiş ücreti ₺9,90 (otomobil)
Yavuz Sultan Selim Köprüsü'nın İstanbul'da bulunduğu yer
Yavuz Sultan Selim Köprüsü

Yavuz Sultan Selim Köprüsü ya da Üçüncü Boğaz Köprüsü, İstanbul Boğazı'nın Karadeniz'e bakan kuzey tarafında inşa edilen köprü. İsmi 9. Osmanlı padişahı, ilk Osmanlı halifesi I. Selim'e ithafen verilmiştir. Köprü güzergâhı, Avrupa Yakası'nda Sarıyer'in Garipçe mahallesi ile Anadolu Yakasında Beykoz'un Poyrazköy semtinde yer almaktadır.

Köprü 59 metre genişliği ile dünyanın en geniş, 322 metre kule yüksekliği ile eğik askılı köprü sınıfında dünyanın en yüksek, tüm köprü sınıflarında Fransa'da bulunan Millau Viyadüğü'nden sonra ikinci en yüksek kulesine sahip asma köprüsü ve 1.408 metrelik ana açıklığı ile üzerinde raylı sistem bulunan en uzun, tüm asma köprüler arasında 9. en uzun orta açıklığa sahip asma köprüsüdür.[3] Köprünün temeli 29 Mayıs 2013'te atıldı. 27 ayda 4,5 milyar lira harcanarak inşa edilen köprü 27 Ağustos 2016'da trafiğe açıldı.

Tarihçe

İhalede Köprü ve Kuzey Marmara Otoyolu Projesi Odayeri-Paşaköy'ün yap-işlet-devret modeli ile ve Kuzey Marmara Otoyolu (kalan kısımlar)'nun da özkaynakla inşa edilmesi şeklinde planlanmıştır.[4] Yatırımın KDV'den istisna tutulması sebebiyle ihalesi 15 gün ertelenmiştir. 20 Nisan'da yeniden ihalesi yapılmıştır. 11 firmanın şartname aldığı ihalede 5 firma teklif vermiştir.

  • Salini-Gülermak Ortak Girişimi
  • İçtaş İnşaat Sanayi Ticaret AŞ-Astaldi Ortak Girişim Grubu,
  • China Communications Construction-Doğuş İnşaat Ticaret AŞ-Yapı Merkezi-Arkon İnşaat Ortak Girişimi,
  • Mapa İnşaat ve Ticaret AŞ
  • Cengiz İnşaat-Kolin İnşaat-Limak İnşaat-Makyol İnşaat-Kalyon İnşaat [5]

İhaleyi 29 Mayıs 2012'de, 10 yıl 2 ay 20 gün ile en kısa yapım ve işletim süresini veren İçtaş-Astaldi (İtalyan) ortaklığı kazanmıştır.[6][7] Yüklenici firma, yedi bankadan $2,3 milyar kredi çekti.[8] Köprünün temelleri dönemin cumhurbaşkanı Abdullah Gül ve dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da katılımı ile 29 Mayıs 2013'te atılmıştır

6 Mart 2016 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, dönemin başbakanı Ahmet Davutoğlu ve dönemin Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım'ın katılımıyla köprüdeki son tabliyenin montajı ile iki kıta üçüncü kez birleşmiştir.

Üçüncü köprü gerekçeleri

Her ay 20 bin yeni aracın trafiğe katıldığı İstanbul'da kayıtlı olan yaklaşık 2,5 milyon araç bulunmaktadır.[9] Hâlihazırda İstanbul Boğazı üzerinde bulunan 2 köprünün özellikle günün belirli saatlerinde yaşanan aşırı yoğunluk nedeniyle tam anlamıyla işlevini yerine getiremediği düşünülerek Boğaz'a üçüncü bir köprünün yapılması 2000'li yıllardan itibaren dile getirilmeye başlanmıştır. İlk somut adım, 2009 yılında 60. hükûmet döneminde atıldı. Dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan ve dönemin Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım, üçüncü köprünün gerekli olduğunu ve kısa bir sürede yapılması gerektiğini savunarak, helikopterle köprünün güzergâhını belirlemek için keşif gezileri yaptı.[10]

Karar aşaması

Köprünün yeri uzun süre belirsiz kaldı ve güzergâh konusunda çeşitli iddialar ortaya atıldı, ancak özellikle şehrin ormanlarla kaplı kuzey kesimleri iddialar arasında öne çıktı. Dönemin Cumhuriyet Halk Partisi İstanbul il başkanı Gürsel Tekin ise Erdoğan'ın bilgisiyle hazırladığını öne sürdüğü belgelerle bir basın açıklaması yaparak üçüncü köprünün Beykoz ile Tarabya arasında yapılacağını iddia etti.[11] Köprü için inşa edilecek otoyolun Silivri'nin ormanlık bölgelerinden başladığını ve otoyolun İstanbul'un ormanlarına ve su havzalarına zarar vereceğini belirtti.[11] Otoyolun geçeceği güzergâh üzerinde on binlerce dönüm arazinin el değiştirdiğini, iddialarının yalanlanması hâlinde paylaşmak üzere başka belgelere de sahip olduğunu söyledi.[11]

Gürsel Tekin'in iddiaları hükûmet tarafından yalanlanmadı ancak kesin güzergâhın hâlâ belli olmadığının altı çizildi. Dönemin Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım yaptığı basın açıklamasında üçüncü köprünün diğer iki köprünün kuzeyinde yapılacağının kesin olduğunu, uçlarının ise Tarabya-Beykoz ya da Sarıyer-Beykoz arasında olacağını, kesin karara varılmadığını söyledi.

Köprü ve köprü ile birlikte yapılacak olan otoyolun ayrıntıları 25 bin ölçekli imar planlarına işlendi.[12] Bununla birlikte Çorlu-Çerkezköy bölgesine üçüncü bir havaalanı yapılması, Anadolu Yakası'nın kuzey bölümünde Riva çevresinin turizme açılması, İzmit yakınlarına büyük bir teknopark yapılması da planlandı.[12] Köprünün kuzeydeki orman arazilerine ve içme suyu havzalarına zarar vermemesi için tünel ve viyadük ağırlıklı olacağı söylendi.[13] Ayrıca köprünün öncüllerinin aksine devlet eliyle değil, yap-işlet-devret modeliyle özel sektöre yaptırılacağı bildirildi.[12] 29 Nisan 2010 tarihinde dönemin Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım tarafından yapılan basın açıklamasında üçüncü köprünün kesin güzergâhının Garipçe-Poyrazköy arası olduğu belirtildi. Köprünün maliyetinin kamulaştırma bedelleri ve yapım harcamalarla birlikte 6 milyar dolardan fazla olacağı bildirildi.[4]

Adlandırma

Temel atma töreni sırasında dönemin cumhurbaşkanı Abdullah Gül, köprünün adının Osmanlı İmparatorluğu'nun dokuzuncu padişahı I. Selim'e (1470-1520) ithafen Yavuz Sultan Selim Köprüsü olacağını duyurdu.[14] 1512-1520 yıllarında hüküm süren I. Selim, imparatorluğun yükselme döneminde sınırları Orta Doğu ve Kuzey Afrika'yı ele geçirerek genişletmiş ve 1517'de Mısır'ı fethederek halifelik makamını Osmanlı Hanedanı'na geçirmişti. Takma adı olan Yavuz, Osmanlıca ve Türkçe tarih kitaplarında yaygın şekilde kullanılarak benimsenmiştir.

Köprünün adı, Türkiye'de yaşayan bazı Alevilerin tepkilerine yol açtı. Aleviler, şiddet içeren sert yönetimi yüzünden kendisine Yavuz denen[kaynak belirtilmeli] I. Selim'in, Anadolu'daki Şahkulu Ayaklanması (1511) ve Kuzeybatı İran'daki Çaldıran Muharebesi (1514) sırasında kendileri gibi İslam'ın Şii mezhebinden olan Safevî şahı I. İsmail'den yana tavır aldıkları için hain ve kâfir ilan edilip zulme uğradıklarını belirterek bu zulmün simgesi olduğunu belirtikleri Yavuz Sultan Selim'in[15] adının köprüye verilmemesi gerektiğini ifade etmişlerdir.[16][17]

İnşaat aşaması

Yavuz Sultan Selim Köprüsü'nün inşaatı, köprünün her iki ayağının oturduğu Garipçe ve Poyrazköy mevkilerinde eş zamanlı olarak yapılmaya başlandı. 29 Mayıs 2013 tarihinde temeli atılan köprü ayaklarının inşaatı 24 Ekim 2014 tarihinde tamamlanmıştır. Köprü ayakları deniz seviyesinden 330 metre, zemin başlangıcından 322 ve 320 metre uzunluğundadır.

Projede 700'ü mühendis, toplam 8000'den fazla kişi çalışmıştır. Projede 22 metrelik çap ile Avrupa'nın en geniş tüneli de inşa edilmektedir. Projede kullanılacak tabliyelerin ağırlığı 930'şar tondur.

Yaklaşık 4.000 led armatürün köprüye yerleştirmesini 11 kişilik endüstriyel dağcı ekibi gerçekleştirmiştir. 16 milyon renki armatürler köprü üzerinde ışık oyunları gerçekleştirecek. Bu kısmın maliyeti yaklaşık 5 milyon dolardır.

Köprünün yapımında Anadolu yakasında meydana gelen kazada 3 işçi ölmüştür.

Ağaçlandırma planlaması

Hükûmet, proje kapsamında kesilen her bir ağaç için dört ağaç dikmeyi planlamaktadır. Bugüne kadar 1400 hektar alanın ağaçlandırılması kararlaştırılmış olup bu plan kapsamında yaklaşık 1100 hektar alan için taahhüt yerine getirilmiştir. Kalan 300 hektar alana ilave olarak ek yollar sebebi ile 1000 hektar alan daha ağaçlandırılmasına karar verilmiştir. Ağaçlandırma taahhütlerinin yerine getirilmesi durumunda, 2400 hektar alan ağaçlandırılacaktır.[18]

Açılış töreni

Köprü 26 Ağustos 2016'da gerçekleştirilen resmî tören ile hizmete açıldı. Törene Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Bahreyn Kralı Hamad Bin İsa El Halife, Bosna Hersek Başkanlık Konseyi Başkanı Bakir Izetbegović, Makedonya Cumhurbaşkanı Corge İvanov, KKTC Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı, 11. Türkiye Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, eski başbakanlardan Ahmet Davutoğlu, TBMM Başkanı İsmail Kahraman, Türkiye Başbakanı Binali Yıldırım, Genelkurmay Başkanı Hulusi Akar'ın yanı sıra Bulgaristan Başbakanı Boyko Borisov, Pakistan Pencap Eyaleti Başbakanı Şahbaz Şerif, Sırbistan Başbakan Yardımcısı Rasim Ljajic, Gürcistan Başbakan Birinci Yardımcısı Dimitri Kumsisihvili ile birlikte birçok bakan, milletvekili ve halk katıldı.[19]

27 Ağustos 2016 saat 00:00'da köprü araç trafiğine açıldı. Ayrıca 31 Ağustos 2016'ya kadar geçişlerin ücretsiz olacağı açıklandı.

Araç geçişleri ve ücretler

İhaleyi kazanan yatırımcıya, günlük 135 bin otomobil eşdeğeri geçiş güvencesi verildi. Devlet, öngörülen sayıda aracın geçmemesi halinde, aradaki farkı yatırımcıya ödeyecek.[20] İstanbul'da boğazı geçecek tüm ağır vasıtaların Yavuz Sultan Selim köprüsünü kullanması zorunlu kılındı.

Köprü geçişi

2016 yılı sonuna kadar köprüden geçen her otomobil 9.90, ağır vasıtalar ise 21.29 Türk Lirası geçiş ücreti ödeyecek.[21] Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açılış konuşmasındaki duyurusu ile ilk beş gün köprü geçişlerinden ücret alınmamıştır.

Köprülerin araç geçişleri

Yıl Boğaziçi + F.S.M Köprüsü Osmangazi Köprüsü Yavuz Sultan Selim Köprüsü
2016 Açıklanmadı 20.000 (günlük)[22] 135.000 (taahhüt)
2015 386.301 (günlük)[23] İnşa halinde İnşa halinde
2014 416.438 (günlük) İnşa halinde İnşa halinde
2013 417.534 (günlük) İnşa halinde İnşa halinde

Otoyol kullanımı

  • Kurtköy-Akyazı arası (169 km) kullanım 22 lira, kilometre başına 13 kuruş. (2018 yılında hizmete alınacak.)
  • Kınalı-Odayeri arası (88 km) kullanım 12 lira, kilometre başına 13 kuruş. (2018 yılında hizmete alınacak.)

Kazalar

  • 30 Ağustos 2016'da köprüde fotoğraf çekmek isteyen insanların oluşturduğu trafik düzensizliğinden dolayı iki tır çarpıştı. Bir kişi yaralandı, bir kişi hayatını kaybetti.[24]

Eleştiriler

Yavuz Sultan Selim Köprüsü'nün bağlantı yollarının yapımı için Kuzey Ormanları'ndaki yüz binlerce ağacın kesilmesi Türkiye'deki çevreci sivil toplum kuruluşlarının tepkisine ve beraberinde protestolarına yol açtı.[25] Kesilen ağaç sayısı Orman ve Su İşleri Bakanlığına göre 245 binin üzerindeyken Yeşiller Partisine göre bu rakam 896 binin üzerindedir.[26][27]

Köprünün bağlantı yollarının Anadolu yakasında tamamlanması, herhangi bir otoyol ya da şehirlerarası yolda son bulmaması sebebiyle köprüyü kullanma zorunluluğu bulunan ağır vasıta sürücüleri tarafından eleştiriliyor. Ağır vasıtalar Fatih Sultan Mehmet köprüsünü kullanıyorken sadece Avrupa yakasından Anadolu yakasına geçerken ücret ödüyordu ancak Yavuz Sultan Selim köprüsünde her iki yönlü geçişte de ayrı ayrı ücret ödemek zorunda kalmıştır.

Köprüde kullanılan geçiş sistemlerinin kısa süreli çalışmamasıyla kilometrelerce araç kuyruğu oluşmuş, otoyola bağlantı yollarının çift şerit olması sebebiyle şehire giriş noktasında trafik yoğunluğu oluşmuştur.[28][29][30][31]

Otoyolun Kurtköy TEM bağlantısının 2016 yılı sonunda, Çatalca bağlantısının 2017 sonunda tamamlanacağı açıklanmıştır.[32]

Fotoğraf galerisi

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ "İçtaş-Astaldi win third Bosphorus bridge bid". Hürriyet Daily News. 30 Mayıs 2012. http://www.hurriyetdailynews.com/ictas-astaldi-win-third-bosphorus-bridge-bid.aspx?pageID=238&nid=21881. Erişim tarihi: 30 Mart 2013. 
  2. ^ "Bakan Elvan beklenen tarihi açıkladı!". TRT Haber. 14 Kasım 2014. 19 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160119222049/http://www.trthaber.com:80/haber/gundem/bakan-elvan-beklenen-tarihi-acikladi-151323.html. Erişim tarihi: 14 Kasım 2014. 
  3. ^ http://ekonomi.haberturk.com/makro-ekonomi/haber/758509-iste-3-kopru
  4. ^ a b "İşte üçüncü köprünün güzergâhı". http://www.ntvmsnbc.com/id/25088281/. Erişim tarihi: 3 Temmuz 2010. 
  5. ^ 3. köprü ihalesi Mayıs ayına kaldı
  6. ^ http://www.borsagundem.com/haber/Iste-3-kopru-ihalesini-kazanan-firma/98448
  7. ^ "3. köprü ihalesi sonuçlandı". Sabah. 29 Mayıs 2012. http://www.sabah.com.tr/ekonomi/2012/05/29/3-kopru-ihalesi-sonuclandi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2016. 
  8. ^ "Üçüncü köprüde kredi anlaşması tamam". Hürriyet. 3 Eylül 2013. http://www.hurriyet.com.tr/ucuncu-koprude-kredi-anlasmasi-tamam-24640887. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2016. 
  9. ^ "İstanbul'daki araç sayısı 4 yılda 4 kat arttı". 21 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20110821120209/http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=481454. Erişim tarihi: 2 Aralık 2009. 
  10. ^ "Erdoğan, 3. köprü güzergâhını inceledi". 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150402103840/http://www.dunya.com/erdogan-3-kopru-guzergahini-inceledi-60693h.htm. Erişim tarihi: 2 Aralık 2009. 
  11. ^ a b c "Gürsel Tekin, 3. Köprü'nün güzergahını açıkladı". 10 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20140110163309/http://www.hurriyet.com.tr/gundem/12300314.asp. Erişim tarihi: 2 Aralık 2009. 
  12. ^ a b c "İstanbul Boğazı". Aylık coğrafya ve keşif dergisi Atlas. Sayı 180. İstanbul: Doğan Burda. 2008. ss. Sayfa 106. 
  13. ^ "Üçüncü köprü kuzeyde olacak". 18 Temmuz 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20090718100524/http://www.radikal.com.tr:80/Radikal.aspx?aType=RadikalDetay&ArticleID=945002&Date=14.07.2009&CategoryID=77. Erişim tarihi: 2 Aralık 2009. 
  14. ^ "3. Köprü'nün adı Yavuz Sultan Selim". Hürriyet. 30 Mayıs 2013. http://www.hurriyet.com.tr/3-koprunun-adi-yavuz-sultan-selim-23389274. Erişim tarihi: 20 Eylül 2016. 
  15. ^ Kohn, George C. (2007). Dictionary of Wars. Infobase Publishing. s. 385. ISBN 0-8160-6577-2. 
  16. ^ Christiane Schlötzer: Osmanische Träume. Bauprojekte in der Türkei. Süddeutsche.de vom 3. Juni 2013.
  17. ^ Zengin, Cafer (30 Mayıs 2013). "Aleviler´den 'Yavuz Sultan Selim Köprüsü'ne tepki". Radikal. DHA. http://www.radikal.com.tr/turkiye/alevilerden-yavuz-sultan-selim-koprusune-tepki-1135626/. Erişim tarihi: 20 Eylül 2016. 
  18. ^ http://www.cnnturk.com/turkiye/yavuz-sultan-selim-koprusu-guzergahi-arac-gecisi-ucretler-yandeks-tum-bilgiler
  19. ^ "Yavuz Sultan Selim Köprüsü'ne dev açılış. 31 Ağustos'a kadar ücretsiz". CNN Türk. 26 Ağustos 2016. http://www.cnnturk.com/turkiye/yavuz-sultan-selim-koprusu-bugun-aciliyor. Erişim tarihi: 27 Ağustos 2016. 
  20. ^ "Üçüncü Köprü ihalesi ertelendi!". 7 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150207025619/http://ekonomi.haberturk.com/makro-ekonomi/haber/727712-ucuncu-kopru-ihalesi-ertelendi. Erişim tarihi: 25.03.2012. 
  21. ^ "3. köprü geçiş ücretleri belli oldu". http://www.sozcu.com.tr/2016/ekonomi/3-kopru-gecis-ucretleri-belli-oldu-1126424/. Erişim tarihi: 09.03.2016. 
  22. ^ http://haberbedava.com/osmangazide-gunluk-arac-gecisi-20-binlere-ulasti-hb5030.html
  23. ^ http://www.hurriyet.com.tr/otoyol-ve-kopruler-para-basti-ama-giselerde-trafik-cilesi-katlandi-29863657
  24. ^ http://www.hurriyet.com.tr/yavuz-sultan-selim-koprusunde-ilk-kaza-selfieden-40211458
  25. ^ "Üçüncü köprüye 4. protesto". NTVMSNBC. 20 Ekim 2008. 26 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160826143327/http://arsiv.ntv.com.tr/news/462992.asp. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2016. 
  26. ^ Erdem, Umut (13 Temmuz 2013). "Köprü için 245 bin ağaç kesildi". Hürriyet. http://www.hurriyet.com.tr/kopru-icin-245-bin-agac-kesildi-23716861. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2016. 
  27. ^ "İsteğiyle 900 bin ağaç kesildi, Tayyip Erdoğan ağaç dikti". Cumhuriyet. 6 Şubat 2015. http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/turkiye/208311/istegiyle_900_bin_agac_kesildi__Tayyip_Erdogan_agac_dikti.html. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2016. 
  28. ^ http://t24.com.tr/haber/yavuz-sultan-selim-koprusunun-artirdigi-maliyet-sofraya-kadar-uzanabilir,358729
  29. ^ http://www.cnnturk.com/ekonomi/turkiye/yavuz-sultan-selim-koprusu-sofrayi-zamlandirabilir
  30. ^ http://www.haberturk.com/gundem/haber/1293893-3-koprunun-farki/4
  31. ^ http://www.haberler.com/gunun-her-saati-kuyruk-var-8761546-haberi/
  32. ^ http://www.trthaber.com/haber/turkiye/suruculere-hgs-uyarisi-270470.html

Dış bağlantılar