Yeşiller Partisi (Türkiye)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Yeşiller Partisi
Kısaltma YEŞİLLER
Genel başkan Özlem Teke Taşdemir ve Koray Doğan Urbarlı (Eşsözcüler)
Slogan(ları) "Evimiz yanıyor! Bu yangını söndüreceğiz!"[1]
Kuruluş tarihi 21 Eylül 2020
İdeoloji Yeşil siyaset
Yeşil liberalizm
Feminizm
LGBT hakları
Siyasi pozisyon Merkez sol
Resmî renkleri Yeşil
İnternet sitesi

Yeşiller Partisi (kısaca Yeşiller), Türkiye'de 21 Eylül 2020 tarihinde kurulmuş, yeşil siyaseti benimsemiş bir siyasi partidir. Kısaltması YEŞİLLER, simgesi ayçiçeğidir.

Yeşiller, çevre ve iklim adaletinin ekonomik ve sosyal adaletten bağımsız olmadığını savunur. Toplumun doğa ile uyum içinde varlığını devam ettirmesi hedefine yönelik özgürlükçü ve radikal politikalar geliştirir. Sosyal, ekonomik ve çevresel sorunların birbirleriyle derinden ilişkili olduğuna inanır.[2] Bu doğrultuda, karbonsuz ekonomi politikalarını, çevresel adaleti, toplumsal cinsiyet eşitliğini, LGBTQİ+ haklarını ve şiddetsizliği savunur, iklim kriziyle mücadeleyi önceliklendirir.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'de ilk Yeşiller partisi 1988 yılında kurulmuştur.[3] İnsanlar arasındaki ilişkilerin insanla doğa arasındaki ilişkiden ayrı düşünülemeyeceği noktasından yola çıkan parti, anti-nükleer hareketin önemli bir parçası olmuştur. Programında kuvvetli bir barış vurgusu barındırmış ve kendisini kadın hareketleriyle doğal bir dayanışma içinde tanımlamıştır. Bugün var olan hiçbir siyasi düşünceden kaynaklanmayan, eski bir partinin yerini almadan doğmuş yepyeni bir alternatif olduğunu ifade etmiştir.

Son genel başkanı Bilge Contepe olmuştur. 1994 yılında kesin hesaplarını teslim etmediği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılmıştır.[4]

2002 yılında yeniden partileşme çalışmaları başlamış ve 40 kurucu üyenin girişimiyle 2008 yılında Türkiye'de ikinci kez Yeşiller partisi kurulmuştur. İkinci Yeşiller Partisi; doğaya uyum, sürdürülebilir yaşam için küresel düzeyde mücadele, erkek egemenliğinin ve şiddetin reddi, doğrudan demokrasi, yerellik, adil paylaşım, özgür yaşam ve çeşitliliğin korunması ilkelerini benimsemiştir. Kendisini Küresel Yeşiller Hareketinin bir parçası olarak tanımlamış ve parti organlarında %50 kadın kotası uygulamıştır.

Genel başkanlık sistemi yerine parti eş sözcüleri ile hareket eden Yeşiller, aynı zamanda kurucular arasında yer alan Bilge Contepe ve Ümit Şahin'in eş sözcülüğünde partileşmişlerdir. Mart 2009'da Ümit Şahin'in eş sözcülükten ayrılmasıyla eş sözcülüğe önce Dilaver Demirağ, ardından Aralık 2009'da Hüseyin Güngör seçilmiştir.

6 Haziran 2010 tarihinde yapılan 1. Olağan Büyük Kongre sonucunda partinin yeni eş sözcüleri Yüksel Selek ve Ümit Şahin olmuştur. Kongrede ayrıca yeni parti meclisi ve diğer kurullar da seçilmiştir.

Yeşiller Partisi 2011 yılında Eşitlik ve Demokrasi Partisi (EDP) ile birleşme görüşmelerine başlamıştır. Bir yıla yakın süren bu süreçte 6 Haziran 2012'de yapılan Parti Meclisi toplantısında eşsözcülüğe Sevil Turan ve Kemal Tuncaelli seçilmiştir.[5] Birleşme görüşmelerinin tamamlanmasının ardından her iki parti hukuksal varlıklarını sonlandırarak 25 Kasım 2012'de yeni kurulan Yeşiller ve Sol Gelecek Partisine katılmıştır. Bu yeni partinin kurucuları arasında daha önce her iki partide de yer almayan bağımsızlar da bulunmaktadır.

2016’ya kadar bu parti içinde siyaset yapmaya devam eden Yeşiller’in oluşturduğu “Yeşil Siyaset Platformu” yeşil politikanın temel ilkelerine aykırı siyaset tarzı nedeniyle 27 Nisan 2016’da partiden ayrılmıştır.

Yeşil Siyaset Platformu, ayrılıktan sonra partisiz politika hayatına devam etmiştir. Ardından 29 Eylül 2019'da yeşil hareket içindeki başka bireylerin de katılımıyla ilk önce Yeşiller Meclisi kurulmuştur.[6] Kuruluşundan kısa süre sonra Yeşiller Meclisi partileşme çalışmalarına başlama kararı almıştır. 21 Eylül 2020 tarihinde Yeşiller Partisi, Türkiye'de üçüncü kez kurulmuştur.[7] 110 kurucu üyeyle kurulan partinin kurucularının yarısı kadındır.[8] 22 Mart 2021'de yapılan bir açıklamayla partinin resmi kuruluşunun bilinçli olarak İçişleri Bakanlığı tarafından geciktirildiği ve tüzel kişilik kazanmasına engel olunduğu duyurulmuştur.[9] Mevcut anayasaya göre her Türk vatandaşının parti kurma hakkı vardır. Yeşiller Partisinin belgeleri 2020 de İçişleri Bakanlığına gönderilmiş ancak henüz bir cevap alınamamıştır.[10] Geçen süre zarfında başka partiler kurulmuştur.[11] Bu nedenle Mart 2021'de, Yeşiller Partisi konuyu yargıya taşımıştır.[12] Buna rağmen parti politik faaliyetlerine devam etmektedir.

İlkeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kimlik siyaseti yerine ilkeler siyaseti yapmayı benimseyen Yeşiller Partisi, daha önceki ardıllarının oluşturduğu yeşil ilkeleri parti kuruluş sürecinde güncelleyerek kamuoyuna duyurmuştur.[2] Yeşil ilkeler 10 başlık altında toplanmıştır. Bunlar sırasıyla Doğaya Uyum, İklim Kriziyle Mücadele, Barış ve Şiddetsizlik, Toplumsal Şiddet Eşitsizliği ve Feminizm, Küresel Mücadele, Yerel ve Doğrudan Demokrasi, Sürdürülebilirlik, Adil Paylaşım, Özgür Yaşam ve son olarak Çoğulculuktur. Bu 10 madde 11 Temmuz 2020 tarihinde kabul edilmiştir. Yeşil siyaset, ilkeler üzerine kurulmuş bir siyaset biçimidir ve dünyanın pek çok ülkesindeki yeşil partiler farklı sayılarda olmakla birlikte ilkeleri üzerinden siyaset yapmaktadırlar. Yeşiller Partisi de ilkelerini kendi dünya görüşünü yansıtacak ve kapsayıcı olacak şekilde güncellemiştir.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Arşivlenmiş kopya". 23 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2020. 
  2. ^ a b "Yeşil İlkeler". yesiller.org.tr. 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2021. 
  3. ^ [1] Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Başkanlığı, Siyasi Partiler.
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 2 Aralık 2020. 
  5. ^ [2] 6 Mayıs 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Yeni siyaset için yola çıkıldı: Yeşiller Partisi ve EDP birleşiyor, Yeşil Gazete
  6. ^ "Türkiye'de Yeşiller Meclisi kuruldu". Independent Türkçe. 16 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2021. 
  7. ^ [3] 23 Eylül 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Türkiye'de Yeşiller Partisi kuruldu, partinin ilkeleri ve hedefleri neler?, BBC Türkçe
  8. ^ "Kurucular Kurulu". yesiller.org.tr. 6 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  9. ^ "Demokratik hakkımızı kullanmak için hukuki süreci başlatıyoruz!". yesiller.org.tr. 22 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2021. 
  10. ^ ERGİN, Sedat. "Türkiye'de bir Yeşiller Partisi kurmaya kalktığınızda". www.hurriyet.com.tr. 10 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Aralık 2021. 
  11. ^ "Faaliyette Olan Siyasi Partiler". Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı (Türkiye). 13 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  12. ^ Şen, Dilek (23 Nisan 2021). "Yeşiller Partisi neden kurulamıyor?". Bianet. 23 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mayıs 2021.