Çazılar (sum)
Bu madde veya bölüm Çаzılаr (sum) adlı maddeye çok benzemektedir ve bu iki maddenin tek başlık altında birleştirilmesi önerilmektedir. Birleştirme işlemi yapıldıktan sonra sayfaya {{Geçmiş birleştir}} şablonunu ekleyiniz. |
Çazılar beldesi Чазылар сумузу (Tıva Türkçesi) | |
---|---|
Чазыларский сумон (Rusça) | |
![]() Üst idare Toju kojuunu | |
Ülke | ![]() |
Kojuun | Toju kojuunu |
sum | Çazılar sumu |
Yüzölçümü | |
• Toplam | 1,52 km² |
Nüfus | |
• Toplam | 146 |
Zaman dilimi | UTC+07.00 (DAZD) |
Çazılar sumu (Tuva Türkçesi:Чазылар сумузу) — Tuva Cumhuriyeti'nde Toju kojuununa bağlı kırsal yerleşim statüsünde bir belediye idari birimidir.[1][2][3]
Beldenin tek nüfuslu yerleşim yeri ve yönetim merkezi — Çazılar köyüdür.
Sözkökü ve Söz tanımı
[değiştir | kaynağı değiştir]Belde anlamında sumu sözü kullanılmaktadır. Tıva'da köy ve kasaba türü yerleşimler için ködee suur denilmektedir. İlçe, belediye, belde türüne karşılık olarak ise sum, rayon adlandırmaları kullanılır. Tıva'da eski dönemlerden kalma idari birim adları halen kullanılmaktadır. Eskiden bu adlandırmalar şöyle idi.
- 10 ailelik yer — arban,
- 150 kişi üzeri — sumon(sum,sumu),
- 2 ve daha fazla sum — hoşun (kojuun).
Şimdi Tıva Cumhuriyeti'nde idari bölge birimleri ve belediyeleri (kırsal yerleşim statüsünde) sumu, sumon olarak adlandırılıyor.
Tarih
[değiştir | kaynağı değiştir]Çazılar yerleşimine Hamsara da denilmektedir. Yöre Toju Tıvalarının tarihi mekanıdır. Toju halkı kendisine Tuga, Tuĥa (туга, туха) demektedir.
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Yerleşim bölgesi Toju havzasında bulunan Yenisey akarsuyunun kolu Ham-Sara akarsuyu yanındadır. Azas Tabiatı Koruma Alanı buradadır.
- Sokakları
Ançı, Kara-Şar, Gagarin, Lenin.
- Mesafe
[4]:
Kojuun merkezi Toora-Hem ile: 94 km.
Tıva Cumhuriyetinin başkenti Kızıl ile: 232 km.
- En yakın yerleşim yerleri
Yok [4]
- İklim
Çazılar, Toju kojuunun tüm bölgesi gibi Kuzey Bölgesi iklimi görülür.
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]Toplam Nüfusu 2002[5] yılında 141 iken 2020 yılı — 146 kişi.[6]
Yıllara göre kişi sayısı:
2002 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
141 | 137 | 137 | 138 | 134 | 136 | 139 | 144 | 143 | 145 | 145 | 146 |
Altyapı
[değiştir | kaynağı değiştir]- eğitim
Hamsara İlk Öğretim Okulu
«Svetlyaçok» Anaokulu
- kültür
Çazılar sumuzu Yerel Kulübü
- idari faaliyetler
Köy idaresi
Belde idaresi.
Bölgesel kamu özyönetim «Ham-Sıra-Aldın-İvi» topluluğu
- iktisat
ren geyiği hayvancılığı
Ulaşım
[değiştir | kaynağı değiştir]Çazılar sumu, Tıva'nın erişilmesi en güç yerleşim yerlerinden biridir. Karayolu ile doğrudan bir bağlantı yoktur.
Havayolu taşımacılığında ise uçuşlar Kızıl — Çazılar (Hamsara), Çazılar (Hamsara) — Kızıl şeklindedir.[7]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ ""Tuva Cumhuriyeti'nin idari-toprak yapısı hakkında" kanun". 24 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "OKATO ( общероссийский классификатор административно-территориальных образований)-Rusya'da idari bölümler". 31 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "24 Aralık 2010 268 sayılı Tuva Cumhuriyeti Kanunu - "Tuva Cumhuriyeti belediyelerinin statüsü hakkında"". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ a b "Çazılar". 31 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Temmuz 2021.
- ^ "Nüfus verileri". 13 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "2020 yılı Nüfus sayımı". 22 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Главная - Тувинская правда". 31 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mart 2022.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Çazılar (Hamsıra) Aerodrom Wikimapiada
- Resmi Coğrafi Adlar kataloğu 3 Haziran 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.