Çöön-Hemçik (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Çöön Hemçik İli
Дзун-Хемчикский кожуун
Чөөн-Хемчик кожуун
Konum
Çöön Hemçik İli
Tuva Cumhuriyeti haritası içinde Çöön Hemçik ili
Yönetim
Ülke:  Rusya
Federal Bölge: Flag of Tuva.svg Tuva Cumhuriyeti
Başkent: Çadaana
Genel bilgiler
Nüfus:  
Diğer bilgiler
Dili: Tuva Türkçesi


Çöön-Hemçik İli (Tuva Türkçesi: Чөөн-Хемчик кожуун; Rusça:Дзун-Хемчикский кожуун; İngilizce :Dzun-Khemchiksky District ) Rusya Federasyonu özerk Tuva Cumhuriyetinin 17 idari yönetiminden bir il belediyesidir. Çöön-Hemçik ilinin yönetim merkezi Çadaana yerleşim merkezidir.

Nüfusu yıllara göre şöyle olmuştur. 19,921 (2010 Nüfus sayım sonucu); 21,361 (2002 Sayımı); 22,748 (1989 sayımı). İl nüfusunun yarısı Çadaana yerleşimindedir.

Sözkökü[değiştir | kaynağı değiştir]

Çöön Hemçik sözü Tuva Türkçesi kökenli olmayıp Moğolca'dır. Moğolca'daki zuun (Зүүн) sözü Tıva Türkçesine geçerek çöön şekline girmiştir. Çöön: Doğu anlamına gelir. Tıva Türkçesinde ise hem: akarsu demektir.

İdari bölümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölgede kasaba üstü bir şehir olup o da Çadaana'dır. 11 tane kırsal yerleşim vardır: Çıraa-bajı, Çırgakı, Eldig-hem, Horumdağ, Şemi, Devekaya (Teve-haya), Höndergey, İyme, Bayantala, Çadaana, Hayırakan.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Çöön Hemçik bölgesi Tuva Cumhuriyetinin batı bölümündedir. Hudutları kuzeyde Süt-Höl (Sütgöl), doğuda Uluğ-hem (Ulu akarsu), güneyde Övür bölgeleri ile komşudur. Çöön-Hemçik bölgesinin alanı - 6.484,56 km ².

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölge, Türkiye'nin ortası gibi az yağışlı keskin bir karasal iklime egemendir.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

XVIII asırda bölgenin il statüsünde idari yönetim merkezi olarak kurulmuştur. Daa Kojuun (Daa ili) 1929 yılında Çöön Hemçik Kojuun yani Çöön Hemçik bölgesi(ili) olarak değiştirilmiştir.. «Çöön» kelimesi (Moğolca: Зүүн) «Züün» sözünden bozma olup manası da doğu demektir.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

1 Ocak 2006 yılı nüfus sayımına göre — toplam nüfus 20810 kişi olup bunun 9186 kişi şehirde (Çadaana'da), 11624 kişi ise — kırsal alanda yerleşmiştir.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölgede önde gelen tarım, hayvancılık, bitkisel üretim ekonomi sektörleridir. Ana sanayi dalında 10 şirket bulunur. Ayrıca ormancılık, kerestecilik, ağaç işleme, gıda ve yapı malzemeleri sanayi vardır.

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Karayolu ile yük ve yolcu taşıması yapılmaktadır. Henüz Türkistan ve Türkiye'ye doğru demiryolu bağlantısı yoktur. Türk Dünyası arasında ekonomik, kültürel, toplum kaynaşması, ulaşım, iletişim için demiryolu atağı gerçekleşmemiştir.

Ünlüler[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğmuş olanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]


Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]