Vikipedi:Hizmetliler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Admin mop.PNG

Hizmetliler, Vikipedi'nin işleyişi için gerekli olan bazı işlevlere erişimi olan kullanıcılara verilen addır. Bu görevler veya işlevler, sayfa silebilme veya silinen bir sayfayı geri getirebilme, sayfaları geçici olarak korumaya alıp değiştirilmesini durdurma ya da korumasını kaldırıp değişikliğe yeniden izin verme, bir kayıtlı kullanıcı ya da IP adresinden erişimi engelleme ya da yeniden erişimine izin verebilme olarak özetlenebilir. Vikipedi'deki uygulama, Vikipedi'ye en azından bir-iki aylığına, etkin ve düzenli olarak katkıda bulunmuş, Vikipedi politikalarını tanımasının yanı sıra aynı zamanda bu politikaları uygulayan ve topluluğun güvenini kazanmış Vikipedistlere, hizmetli görevinin bir hizmetli başvurusu tartışması sonrasında verilmesidir. İlgili işlevler süresiz bir şekilde verilirken, kullanıcının kendi isteği doğrultusunda veya Meta'da geçerli olan küresel politika gereğince 2 yıldan uzun süre katkı yapmaması durumunda geri alınabilir.

Vikipedi'de hizmetlilik güç değil, sorumluluk anlamına gelir. Hizmetlilerin topluluğu yönetmeleri söz konusu değildir. Tüm diğer Vikipedistler gibi eşit söz yetkileri vardır; kuralları koymazlar. Hizmetliler deneyimli Vikipedistlerdir. Bunun yanı sıra Vikipedi'de ilkelere ve kurallara uyulması gibi konuları gözetirler. Yanlış yapanları uyarırlar; onlara yol gösterirler. Gerektiğinde de sorunu çözmek için ellerinde bulundurdukları ek yetkileri kullanabilirler. Öteki kullanıcılardan ayrıcalıkları yalnızca wiki yazılımının sunduğu birkaç özel işlevi kullanabilmeleridir.

Vikipedi'nin ilk zamanlarında tüm kullanıcılar, görece kolay bir şekilde teslim edilen "tek bir şifre"yi kullanarak çeşitli hizmetli fonksiyonlarını yerine getiriyorlardı.[1] Vikipedi'deki bir yazılım kodu değişiminin sonucu olarak, günümüzdeki hizmetlilik uygulaması ise tek şifre erişimi yerine rol tabanlı erişim kontrolü sistemini kullanmaktadır. Bu sistemde, bireysel kullanıcı hesaplarının görevleri (rolleri) işaretlenir (flagging) ve kullanıcılar buna göre belirli fonksiyon ve araçlara erişim hakkı elde ederler. İlk zamanlardan beri, hizmetlilerin topluluğun bir tür özel alt kümesine dönüşmemesi, diğer herkes gibi topluluğun bir parçası olmaları gerektiğinin altı çizilmiştir. Genel olarak, Vikipedi'nin düzenlenmesi herhangi bir Vikipedist tarafından, hizmetliliğin sağladığı ek işlevler olmaksızın yapılabilir. Hizmetlilere verilen araçlar tekniktir ve diğerleri üzerinde herhangi bir yetkiye kendiliğinden yol açmaz. Hizmetliler, insanların potansiyel olarak zararlı olabilecek araçları güvenle emanet edebileceklerini düşündükleri kişilerdir.

Hizmetli olmanın, kişinin yaptığı hizmetlerden ötürü hakedilmiş bir rütbe ya da ödül gibi düşünülmemesi gerekir. Hizmetlilik ek görevler ve sorumluluklar getirmektedir. Bu ek görevler ve sorumluluklar yalnız hizmetlilerin yapabileceği şeyler olduğu için, önceliklidirler. Madde yazmak gibi işler ikinci planda kalır. Bu durumdan hoşnut olmayacak birinin hizmetli olmaması daha doğru olacaktır.

Hizmetli araçları[değiştir | kaynağı değiştir]

Wiki yazılımının sunduğu, ancak erişiminin kısıtlı olduğu çeşitli işlevler bulunmaktadır. Hizmetliler bu işlevlerden aşağıdaki üçünü ellerinde bulundururlar.

Sayfaları koruma altına almak[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Hizmetliler Ana Sayfa da dahil olmak üzere, koruma altına alınmış her sayfayı değiştirebilirler. Vikipedi topluluğun her üyesi görüşlerini ve önerilerini Tartışma:Ana Sayfa bölümünde belirtebilirler. Eskiden Ana Sayfa, oldukça yüksek oranda vandalizme tanık olmaktaydı; ana sayfamızın korunma altına alınması, hoş geldin sayfamız olan ana sayfamızı rastgele hakaretlerden uzak tutmak için verilmiş talihsiz bir ödündür.
  • Sayfaları, belirli kullanıcı kategorilerine veya ad değişikliğine karşı, koruma altına alabilmek ya da bu işlemi geri alabilmek (koruma altındaki sayfaların korumasını kaldırabilmek). Sayfalar genellikle seyrek ya da geçici olarak koruma altına alınırlar. Daha ek bilgi ve yönerge için Koruma Politikası sayfasına göz atabilirsiniz.

Silme işlemi ve silme işlemini geri almak[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Sayfaları ve geçmişlerini silebilmek. Daha ek bilgi ve yönerge için silme politikası ve (özellikle de) hizmetliler için silme yönergeleri sayfalarına göz atınız. Bir sayfanın silinmesini önermek istiyorsanız (ki öncelikle ilgili politikayı ve yönerge sayfasını okumalısınız), silinmeye aday sayfalara göz atabilirsiniz. Kimi durumlarda silme işlemi teknik bir konudur, örneğin bir sayfanın yeniden adlandırılabilmesi için bir sayfanın silinmesi gerekebilir ya da geçmişi parçalara ayrılmış ve bozulmuş bir sayfanın geçmişini bütünleştirmek için silmek ve parçaları birleştirerek yeniden oluşturmak gerekebilir. Diğer durumlarda ise daha çok bir içeriğin ansiklopedik açıdan uygun olup olmamasına bağlıdır, örneğin saçma değişiklikleri bulunan, gerçekte hiç içerik barındırmayan sayfaları temizleme ya da başka sitelerden eklenmiş ve bu nedenle de telif hakkı ihlâli yaratan sayfaları çıkarmak için kullanılır.
  • Silinmiş sayfaları ve geçmişlerini görebilmek ve geri getirebilmek. Yönergeler için hizmetlilerin silinmiş sayfaları görmesi ve geri getirebilmesi sayfasına bakabilirsiniz. Bir silme işlemine karşı görüşlerinizi bildirmek için o işlemi yapan hizmetli ile görüşmelisiniz .

Engellemek ve engel kaldırabilmek[değiştir | kaynağı değiştir]

  • IP adreslerini, IP aralıklarını, ve kullanıcı hesaplarını süreli veya süresiz olarak engelleyebilmek.
  • IP adreslerindeki, IP aralıklarındaki, ve kullanıcı hesaplarındaki engellemeleri kaldırabilmek.
  • Engelleme işleminin ne zaman uygun ne zaman uygunsuz olacağını daha iyi anlayabilmek için engelleme politikası sayfasına göz atabilirsiniz. Engellenmiş adres ve kullanıcı adlarının listesi içinse bu sayfaya bakabilirsiniz.

Hizmetlilik yetkilerinin kullanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Eğer bir hizmetli, yetkisindeki işlevlerden birini kullanacaksa o işleve ait Vikipedi politikasına uymak zorundadır. Ayrıca, işlemi uygularken, ilgili politikanın hangi maddesine göre işlemi uyguladığını belirtmesi gereklidir. Örneğin; deneme olarak tanımlanabilecek yeni bir madde hızlı silme işlemi ile silinecekse, hizmetli maddeyi silerken, neden bölümüne "Vikipedi:Hızlı silme Genel, 2" benzeri bir söz yerleştirmelidir.

Çok önemli değil[değiştir | kaynağı değiştir]

Vikipedide hizmetlilik ile ilgili sıklıkla atıfta bulunulan yorumlardan biri, Jimbo Wales tarafından Şubat 2003 tarihinde dile getirilen ve bu görevin sistem işletmeni olarak adlandırıldığı aşağıdaki yorumdur:

Yalnızca şunu söylemek istiyorum, sistem işletmeni olmak çok önemli bir şey değildir.

Biraz istemeden de olsa, sanırım çevrede bir süredir bulunan birkaç kişiye sistem işletmenliği yetkisi vereceğim. Ancak bunun çevresindeki "otorite" havasını dağıtmak istiyorum. Sistem işletmenlerine verilen yetkilerin herkese verilmiyor olması yalnızca teknik bir durumdur.

Kimi kullanıcılara sistem işletmenliği yetkisi verilmesinin, özel ve önemli bir durum olduğu havası oluşması kesinlikle hoşuma gitmiyor.

Jimbo Wales wikimedia.org arşivi, gmane arşivi

Yetkilerin geri alınması[değiştir | kaynağı değiştir]

Hizmetlilerin yetkileri, kendi istekleri doğrultusunda veya Meta'da geçerli olan küresel politika gereğince 2 yıldan uzun süre katkı yapmaması sebebiyle geri alınabilmektedir.

Hizmetliler listesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşağıda, hizmetli olma tarihlere göre sıralanmış olarak kullanıcılar listelenmiştir, güncel olmayabilir. Güncel hizmetli listesine buradan ulaşabilirsiniz. Hizmetli istatistikleri şuradadır.



  1. ^ [1]
  2. ^ Etkinlik sütunu, hizmetlilerin son 30 gün içinde gerçekleştirdiği işlem sayısına göre etkinlik durumunu göstermektedir. Resmî bir anlamı yoktur ve el ile düzeltme yapıldığından güncel olmayabilir. 0-4 işlem Etkin Değil, 5-49 işlem Yarı Etkin, 50 ve üzeri işlem ise Etkin ile ifade edilmiştir.
  3. ^ O dönemde bir hizmetli seçim prosedürü olmadığı için Citrat'a hizmetlilik yetkisi Angela Beesley Starling tarafından verilmiştir. Citrat 2006 yılında topluluk onayından geçerek görevini sürdürme hakkı kazanmıştır.

Eski hizmetliler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]