Selenyum

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara


Selenyum (Se)

H Periyodik cetvel He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba   Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra   Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo  
  La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
  Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr  


Temel özellikleri
Atom numarası 34
Element serisi Ametaller
Grup, periyot, blok 16, 4, p
Görünüş siyah veya kırmızı
Selenyum
Atom ağırlığı 78.96 g/mol
Elektron dizilimi [Ar] 3d10 4s2 4p4
Enerji seviyesi başına
Elektronlar
2, 8, 18, 6
CAS kayıt numarası 7782-49-2
Fiziksel Özellikleri
Maddenin hali katı
Yoğunluk 4.81(gri) g/cm³
Sıvı haldeki yoğunluğu 3.99 g/cm³
Ergime noktası 494 °K
221 °C
Kaynama noktası 958 °K
685 °C
Ergime ısısı 6.69 kJ/mol
Buharlaşma ısısı 95.48 kJ/mol
Isı kapasitesi 25.363 J/(mol·K)
Atom özellikleri
Kristal yapısı Heksagonal
Yükseltgenme seviyeleri 6, 4, 2, 1
Elektronegatifliği 2.55 Pauling ölçeği
İyonlaşma enerjisi 941.0 kJ/mol
Atom yarıçapı 120 pm
Atom yarıçapı (hes.) pm
Kovalent yarıçapı 120±4 pm
Van der Waals yarıçapı 190 pm
Diğer özellikleri
Elektrik direnci nΩ·m (20°C'de)
Isıl iletkenlik 0.519 W/(m·K)
Isıl genleşme 37 µm/(m·K) (25°C'de)
Ses hızı 3350 m/s ('de)
Mohs sertliği 2.0
Vickers sertliği MPa
Brinell sertliği 736 MPa

Selenyum (simgesi Se), atom numarası 34, kütle numarası 78.96 olan, periyodik cetvelin 4. periyodunda 6a grubunda bulunan element. 6a'nın 3. cü elementidir.

grubu: 6a (ametal)
atom numarası: 34
bağıl atom kütlesi: 78,96
oda sıcaklığında: katı
erime noktası: 221 °C
kaynama noktası: 684.9 °C
yoğunluğu: 5,72 g/ml
keşfi: 1250 - Alberts Magna
atom çapı: 1,33 å
elektronegatifliği: 2,18
elektron dizilimi: 1s22s2p63s2p6d104s2p3
yükseltgenme basamağı (sayısı): ±4, 6

Selenyum ilk olarak 1878 yılında Jons Jacob Berzelius tarafından keşfedilmiştir.

Bakır selenyum mineralinin sodyum karbonat varlığında oksidasyonu sonucunda Na2SeO3 bileşiği elde edilir.

Cu2Se + Na2CO3 + 2 O2 → 2 CuO + Na2SeO3 + CO2

Bu elde edilen bileşiğin sülfürik asit ile asitlendirilmesi sonucunda H2SeO3 oluşur.

Na2SeO3 + H2SO4 → H2SeO3 + Na2SO4

H2SeO3’in SO2 ile reaksiyonu sonucunda Se elde edilir.

H2SeO3 + 2 SO2 + H2O → Se + 2 H2SO4

Ayrıca suda çözünen selen bileşiklerinin indirgenmesi ile elde edilir. vücudumuzun gerek duyduğu mineralerdendir. Deniz ürünleri, yumurta, karaciğerin yapısında bulunur. Uçak malzemesi, cam, plastik ve ilaç üretimi gibi pek çok alanda kullanılan selenyum, patlayıcı madde malzemesine dönüşebiliyor.

İnsan vücudundaki işlevleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Selenyum: selenyum eksikliği toprağın selenyum açısından zenginliği ile doğrudan bağlantılıdır. Selenyum açısından fakir topraklarda yaşayan ailelerin çocuklarının diğer çocuklara oranla daha yavaş büyümekte oldukları gözlemlenmiştir. Toprakları bu mineral açısından fakir yörelerde selenyumdan zengin yörelere oranla bazı kanser çeşitlerinin sık görülmesi söz konusudur. Eksikliğinde kas yapısında şiddetli bir zayıflık belirir kalp ve damarlardaki esneme kabiliyeti azalır. Çocuklarda selenyum eksikliği fetal kardiyomyopatiye neden olmaktadır.