Disprozyum

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Grup 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
Lantanitler 57
La
58
Ce
59
Pr
60
Nd
61
Pm
62
Sm
63
Eu
64
Gd
65
Tb
66
Dy
67
Ho
68
Er
69
Tm
70
Yb


Disprozyum (Dy)

H Periyodik cetvel He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba   Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra   Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo  
  La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
  Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr  


Temel özellikleri
Atom numarası 66
Element serisi Lantanitler
Grup, periyot, blok [[. grup elementleri|]], 6, f
Görünüş Gümüş beyaz
Disprozyum
Atom ağırlığı 162.500(1) g/mol
Elektron dizilimi
Enerji seviyesi başına
Elektronlar
2, 8, 18, 28, 8, 2
CAS kayıt numarası {{{CAS_kayıt_numarası}}}
Fiziksel Özellikleri
Maddenin hali katı
Yoğunluk 8.540 g/cm³
Sıvı haldeki yoğunluğu 8.37 g/cm³
Ergime noktası 1680 °K
1407  °C
Kaynama noktası 2840 °K
2562 °C
Ergime ısısı 11.06 kJ/mol
Buharlaşma ısısı 280 kJ/mol
Isı kapasitesi (25 °C) 27.7 J/(mol·K)
Atom özellikleri
Kristal yapısı Hegzagonal
Yükseltgenme seviyeleri 3 (zayıf bazik oksit)
Elektronegatifliği 1.22 Pauling ölçeği
İyonlaşma enerjisi 573.0 kJ/mol
Atom yarıçapı 175 pm
Atom yarıçapı (hes.) 228 pm
Kovalent yarıçapı pm
Van der Waals yarıçapı pm
Diğer özellikleri
Elektrik direnci (r.t.) (α, poly) 926 nΩ·m (20°C'de)
Isıl iletkenlik 10.7 W/(m·K)
Isıl genleşme (r.t.) (α, poly)9.9 µm/(m·K) (25°C'de)
Ses hızı 2710 m/s (20 °C'de)
Mohs sertliği ---
Vickers sertliği 540 MPa
Brinell sertliği 500 MPa

Disprozyum (Fonetik: /dɪsˈprəʊziəm/, periyodik tabloda simgesi Dy, atom numarası 66 ve atom ağırlığı 162.51 olan kimyasal element.

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Disprozyum, nadir toprak elementlerinden biridir. Metalik, parlak gümüş renklidir. Oda sıcaklığında havada tepkimeye girme eğilimi düşüktür, ancak seyrek veya derişik mineral asitlerinde hidrojen açığa çıkartarak çözünmeye eğilimlidir. Çelikten daha sert alaşımlarla kesilebilir ve aşırı ısınması engellendiği sürece kıvılcım çıkartmadan üzerinde çalışılabilir. Disprozyumun karakteristikleri ufak safsızlıklarda bile değişim gösterir.

Uygulamaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Disprosiyum lazer yapımı için vanadyum ve diğer elementlerle alaşım halinde kullanılır. Yüksek termal nötron emilim kesiti ve yüksek erime noktası sayesinde nükleer reaktörlerde kontrol çubukları yapımında kullanılmasını sağlar. Disprozyum oksit (diğer adıyla disprosiya/dysprosia), nikel çimento içinde nükleer reaktörlerin soğutma çubuklarında kullanılır. Disprozyum-kadmiyum kalkogenitler kimyasal reaksiyon gözlemlerinde kızılötesi ışınım kaynağı olarak kullanılır. Kompakt disk (CD) yapımında az miktarda kullanılan disprosiyum, yüksek paramanyetikliği sebebiyle manyetik rezonans görüntüleme tekniklerinde kontrast ajanı olarak görev yapar.

85 Kelvin altındaki sıcaklıklarda ferromanyetik olması sebebiyle araştırma amaçlı nanomıknatıs yapımında kullanılabilir, ancak oksitlenmeye eğilimi sebebiyle pratikte bu yapılamamıştır.