Diyarbekir Vilayeti

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
ولايت ديار بكر
Vilâyet-i Diyâr-ı Bekr
Osmanlı İmparatorluğu Vilayeti

1864-1922
Location of Diyâr-ı Bekr Vilayeti
Diyâr-ı Bekr Vilayeti (1900)
Merkez Diyarbekir
Tarih
 - Kuruluş 1864
 - Kaldırılış 1922
Nüfus
 - Müslüman, 1914[1] 492.101 
 - Yunan, 1914[1] 1.935 
 - Ermeni, 1914[1] 65.850 
 - Yahudi, 1914[1] 2.085 

Diyâr-ı Bekr Vilayeti 1864 yılında kurulan Osmanlı Devleti vilayeti. Vilayetin merkezi Amid (Diyarbakır)'dir.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

1847 Bedirhan bey isyanının bastıran Osmanlı Devletince kurulan eyaletinin başkentidir[2]. 1864 yılında kabul edilen Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi ile Diyâr-ı Bekr Eyaleti ismi kaldırılmış yerine Diyâr-ı Bekr Vilayeti kurulmuştur. Eyalete 20 sancağa ayrılmıştı. Bunlar; Diyâr-ı Bekr Sancağı, Harput Sancağı (Merkezi Mamuret-ül Aziz), Ergani Sancağı, Siverek Sancağı, Nusaybin Sancağı, Hısn-ı Keyfâ Sancağı, Alçakala Sancağı, Habur Sancağı, Sincar Sancağı, Meyyafarikıyn Sancağı (veya Silvan Sancağı), Siird Sancağı, Çemişgezek Sancağı ve 13 küçük sancak daha. 1867'de vilayetteki sancaklar şöyleydi:

  • Diyar-ı Bekr
  • Mamuret-ül Aziz (Elazığ)
  • Mardin
  • Siirt
  • Siverek
  • Erganimadeni (Merkezi: Maden)

1877'de Mamuret-ül Aziz sancağına bağlı olan Malatya kazası Akçadağ, Besni, Hısn-ı Mansur (Adıyaman) ve Kahta kazalarını içine alan bir sancağa dönüştü ve Mamuret-ül Aziz sancağının geri kalanı Erzurum Vilayeti'ne bağlı Dersim sancağıyla birlikte Mamuret-ül Aziz Vilayetine dönüştü.

1892'de Siirt Sancağı Bitlis Vilayeti'ne[3], Malatya sancağı da Mamuret-ül Aziz Vilayeti'ne bağlandı[4].

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Nüfus
Diyâr-ı Bekr
Yıl Nüfus
1864 708.300
1884 305.300
1890 471.500
1891 475.200
1900 468.500
1910 425.000
1920 554.600
Y & G
Diyarbekir Vilayeti 1914 nüfusu[5]
Kaza Müslüman Ermeni Katolik Ermeni Protestan Süryani Keldani Toplam
Diyarbekir 52,285 13,970 1,269 1,228 4,116 1,245 75,089
Lice 23,595 4,151 207 - 468 - 28.722
Silvan 26,330 12,756 - 327 932 891 41.743
Derik 21,189 415 436 - 269 - 22.668
Beşiri 11,015 3,369 58 - 1,393 - 16.068
Diyarbekir Sancağı 134,414 34,661 1,970 1,555 7,178 2,136 184,290
Mardin 51,116 4 6,974 917 12,085 861 71.969
Cizre 17,022 268 - 90 3,149 2,753 24.538
Midyat 42,607 67 - 1.385 13,921 73 58.777
Savur 39,928 5 96 931 1,396 - 42.356
Nusaybin 12.842 - - 2,766 - 75 17.006
Mardin Sancağı 163,515 344 7,070 6,089 30,551 3,762 214,646
Siverek 50,435 2,455 126 - 638 - 54.062
Çermik 19.226 784 - 37 - - 20.231
Viranşehir 15.477 521 53 - 722 96 17.655
Siverek Sancağı 85,138 3,760 179 37 1,360 96 91,948
Maden 71.493 8,901 473 - - - 83.010
Palu 37,541 8,224 - 166 - - 45.931
Erganimadeni Sancağı 109,034 17,125 473 166 - - 128,941
Diyarbekir Vilayeti 492,101 55,890 9,960 7,376 42,109 5,994 619.825

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]