Ermeni alfabesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Ermeni alfabesi
Ա Բ Գ Դ Ե Զ Է
Ը Թ ժ Ի Լ Խ Ծ
Կ Հ Ձ Ղ Ճ Մ Յ
Ն Շ Ո Չ Պ Ջ Ռ
Ս Վ Տ Ր Ց Ւ Փ
Ք Օ Ֆ      

Ermeni alfabesi (Ermenice: Հայոց այբուբեն), Ermenicede kullanılan 38 harfli alfabedir. Ermenistan'da, Diaspora'daki Ermeni okullarında, kiliselerde, gazetelerde kullanılır.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Ermeni alfabesi, 405 yılında Mesrop Maştots tarafından icat edilmiştir.[1] XIX. yüzyıla kadar Klasik Ermenice edebiyat dili olarak kullanılırken, 19. yüzyıldan beri Ermeni alfabesi aynı zamanda gelişen iki çağdaş lehçede - Batı Ermenicesi (İstanbul) ve Doğu Ermenicesi (Erivan)- kullanılmaktadır.

Alfabe[değiştir | kaynağı değiştir]

Harf Ad Sözleyiş (UFA) Türkçe çevirisi Sayısal değer
Geleneksel yazım yeniden şekillenmiş yazım Sözleyiş Klasik Ermenice Doğu Ermenicesi Batı Ermenicesi Klasik Ermenice
Klasik Ermenice Doğu Ermenicesi Batı Ermenicesi
Ա ա այբ [ayb] [aɪpʰ] [ɑ] a 1
Բ բ բեն [ben] [pʰɛn] [b] [pʰ] b 2
Գ գ գիմ [gim] [kʰim] [g] [kʰ] g 3
Դ դ դա [da] [tʰɑ] [d] [tʰ] d 4
Ե ե եչ [jɛtʃʰ] [ɛ], sözcüğün başında [jɛ]1 e 5
Զ զ զա [za] [z] z 6
Է է է [ɛː] [ɛ] [ɛː] [ɛ] e 7
Ը ը ըթ [ətʰ] [ə] ı 8
Թ թ թո [tʰo] [tʰ] t‘ 9
Ժ ժ ժէ ժե [ʒɛː] [ʒɛ] [ʒ] j 10
Ի ի ինի [ini] [i] i 20
Լ լ լիւն լյուն [lʏn]2 [l] l 30
Խ խ խէ խե [χɛː] [χɛ] [χ] kh 40
Ծ ծ ծա [tsɑ] [tsʼɑ] [dzɑ] [ts] [tsʼ] [dz] ts 50
Կ կ կեն [kɛn] [kʼɛn] [gɛn] [k] [kʼ] [g] k 60
Հ հ հո [ho] [h] h 70
Ձ ձ ձա [dzɑ] [tsʰɑ] [dz] [tsʰ] dz 80
Ղ ղ ղատ [ɫɑt] [ʁɑtʼ] [ʁɑd] [l], or [ɫ] [ʁ] gh, ğ 90
Ճ ճ ճէ ճե [tʃɛː] [tʃʼɛ] [ʤɛ] [tʃ] [tʃʼ] [ʤ] ç 100
Մ մ մեն [men] [m] m 200
Յ յ յի հի [ji] [hi] [j] [h]3, [j] y 300
Ն ն նու [nu] [n] n 400
Շ շ շա [ʃɑ] [ʃ] ş 500
Ո ո ո [o] [vo] [o], sözcüğün başında [vo]4 o 600
Չ չ չա [tʃʰɑ] [tʃʰ] ç 700
Պ պ պէ պե [pɛː] [peh] [bɛ] [p] [pʼ] [b] p 800
Ջ ջ ջէ ջե [ʤɛː] [ʤɛ] [tʃʰɛ] [ʤ] [tʃʰ] c 900
Ռ ռ ռա [rɑ] [ɾɑ] [r] [ɾ] rr 1000
Ս ս սէ սե [sɛː] [sɛ] [s] s 2000
Վ վ վեւ վեվ [vɛv] [v] v 3000
Տ տ տիւն տյուն [tʏn] [tiun]5 [dʏn] [t] [tʼ] [d] t 4000
Ր ր րէ րե [ɹɛː] [ɹɛ]6 [ɾɛ] [ɹ]6 [ɾ] r 5000
Ց ց ցո [tsʰo] [tsʰ] ts' 6000
Ւ ւ հիւն N/A7 [hiunn] [w] [v]8 v 7000
Փ փ փիւր փյուր [pʰʏɹ]9 [pʰʏɾ] [pʰ] p‘ 8000
Ք ք քէ քե [kʰɛː] [kʰɛ] [kʰ] k‘ 9000
13. yüzyılda eklendi
Օ օ օ [o] [o] o N/A
Ֆ ֆ ֆէ ֆե [fɛː] [fɛ] [f] f N/A
Sözcük Geleneksel yazım Yeniden şekillenmiş yazım Klasik Ermenice Doğu Ermenicesi Batı Ermenicesi Klasik Ermenice Doğu Ermenicesi Batı Ermenicesi Klasik Ermenice
Sayısal değer
Sözleyiş
Ad Sözleyiş (UFA) Türkçe çevirisi

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Çiçek dürbünü: edebiyat ve kültür yazıları, Talât Sait Halman, 320 syf., 2008.