Virjinya

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Commonwealth of Virginia

Virjinya'nın bayrağı Virjinya'nın amblemi
ABD'nin eyaletleri
Başkent	Richmond
En büyük kent	Virjinya Sahili
Vali	Timothy M. Kaine ( D )
Yüzölçümü
-Toplam Yüzölçümü	110.862 km²
- Kara	102.642 km²
- Su	8.220 km² (7,4%)
Nüfus (2000)
- Toplam Nüfus	7.196.750 (12'nci)
- Nüfus yoğunluğu	69,03 /km² (14'üncü)
Eyalet olarak kabul edildiği
- Tarih	25 Haziran 1788
- Sıra	10'uncu
Koordinatlar
Enlem	36°31'K ile 39°37'K arası
Boylam	75°13'B ile 83°37'B arası
Genişlik	320 km
Uzunluk	690 km
Saat dilimi	UTC-5 (Yazları UTC-4)
Rakım
- En yüksek nokta	1.746 m
- Ortalama Yükseklik	290 m
- En alçak nokta	0 m
Kısaltmalar
- ABD posta kısaltması	VA
- ISO 3166-2	US-VA
Web sayfası	www.virginia.gov

Virjinya (İng. Virginia ), ABD'nin Atlas Okyanusu sahilinde eyalet. ABD'nin eyaletleri arasında 7,7 milyon kişiyle nüfus açısından 12., yüzölçümü açısından 35. sırada gelir. Vaşington, D.C.'ye yakınlığından dolayı stratejik önemi yüksektir. CIA ve Pentagon'a ev sahipliği yapan eyaletin kodu VA'dır.

Virjinya eyaleti ABD'de en çok başkan (George Washington, Thomas Jefferson, James Madison, James Monroe, Woodrow Wilson, William Henry Harrison, John Tyler ve Zachary Taylor) çıkaran eyalet olduğundan dolayı, kendisine "Mother of Presidents" (Başkanların anası) ismi yakıştırılmıştır.

[değiştir] Tarih

[değiştir] Yerliler

İngilizler Virjinya'yı sömürgeleştirdiğinde, şimdiki Virjinya topraklarında Çeroki, Chesapeake, Chickahominy, Mattaponi, Meherrin, Moobs, Nansemond, Nottaway, Pamunkey, Povic, Powhatan, Occoneechee, Rappahannock, Saponite kabileleri ve diğerleri yaşıyordu. Kızılderililer büyük ölçüde konuştukları dile göre üç ana gruba ayrılmıştı:

1. Algonquin dilleri konuşanlar: Sayıları 10.000'in üzerindeydi.
2. Iroquois dilleri konuşanlar: Sayıları 2.500 kadardı.
3. Siu dilleri konuşanlar

Kabilerlerin çoğu Powathan Konfederasyonu'nda birleşmişlerdi.

[değiştir] İspanyolların başarısızlığı

1565 yılında bir İspanyol keşif seferi aşağı Chesapeake Körfezi bölgesine vardı ve burada Virjinya Yarımadası üzerinde yaşayan yerlilerle karşılaştı. 17 yaşında bir Powathan delikanlısı, İspanyollarla gitmeyi kabul etti. Çocuk vaftiz edildi ve bakımını üstlenen kişinin Luis de Velasco olması nedeniyle Don Luis adı verildi. Don Luis, Meksiko ve Madrid'de eğitim gördü.

1570 sonbaharında Don Luis cizvitlere rehberlik etmek ve tercümanlık yapmak amacıyla Virjinya'ya geri döndü. Fakat İspanyol gemisinden indikten kısa süre sonra Don Luis grubu terk etti, kabilesine döndü ve orada şef oldu. Bunu takip eden Şubat ayında Son Luis ve Powathan savaşçıları sekiz cizvit misyonerini öldürdüler, giysilerini ve eşyalarını çaldılar. Bu saldırıdan sadece Alonzo adında bir hizmetçi çocuk kurtuldu. Alonzo Powathan'lardan kaçarak rakip bir kabileye sığındı ve bir diğer İspanyol ikmal gemisine binerek kurtuldu.^[1]

Alonzo'nun hikayesini dinleyen Florida'nın ispanyol valisi Pedro Menendez de Aviles, 1572'nin başlarında Virjinya'ya bir misilleme saldırısı başlattı. İspanyollar cizvitleri öldürdüğüne inandıkları bazı kızılderilileri yakaladılar ve astılar, ancak Don Luis'e ulaşamadılar. Bu olay, Virjinya'daki İspanyol sömürgeleştirme çabalarının sonu oldu. Bazı tarihçiler Don Luis ile daha sonra Powhatan Konfederasyonu lideri olan Opechancanough'ın aynı kişi olduğunu öne sürerler.^[2] Opechancanough, Powhatan kabileleri tarafından konuşulan Algonquin Dilinde "Ruhu Beyaz Olan" demektir.

[değiştir] Virjinya sömürgesi: 1607–1776

Jamestown'ın krokisi, 1608 civarı.

16. yy sonunda Birleşik Krallık Kuzey Amerika'yı sömürgeleştirmeye başladığında Kraliçe I. Elizabeth (asla evlenmediği için "Bakire (virjin) Kraliçe" lakabıyla anılıyordu), Sir Walter Raleigh'nin 1584'teki seferinde keşfedilen kıyılara "Virjinya" adının verilmesini istedi. İsim daha sonra Güney Carolina'dan Maine'e kadar tüm kıyı için kullanılır oldu. Londra Virjinya Şirketi (London Virginia Company), hisseleri borsada satılan bir şirket olarak 10 Nisan 1606'da yayımlanan beratla kuruldu. Berat, 34. enlemden (Kuzey Carolina) 45. enleme (yaklaşık Kanada sınırı) kadar olan alandaki toprak haklarını içeriyordu. Şirket, hemen bir yıl sonra, 1607'de Yeni Dünya'daki ilk İngiliz yerleşimi olan Jamestown'ı kurdu. Yerleşim, Kaptan Christopher Newport ve Kaptan John Smith tarafından kuruldu. 23 Mayıs 1609'da şirkete ikinci bir berat verildi. Şirketin sancak gemisinin sığınmak zorunda kaldığı Bermuda Adalarının (Virgineola olarak da bilinirler) kontrolü de Londra Virjinya Şirketi'ne verildi. Bermuda 1614'e kadar Virjinya'nın bir parçası olarak kaldı, bu tarihten sonraysa yönetimi Krallığa devredildi.

Jamestown Virjinya sömürgesinin ilk başkentiydi. 1698'de hükümet binasının dördüncü kez yanmasına kadar da öyle kaldı. Bu yangından saonra sömürgenin merkezi Williamsburg'a taşındı. Restorasyon Döneminde Kral II. Charles Virjinya'ya İngiliz İç Savaşı'nda tahta sadık kaldığı için "dominyon" ünvanı verdi. Bu olay nedeniyle günümüzde eyaletin lakabı hâlâ "old dominion" (eski dominyon)'dur.

Virjinya daha çok yerleşimci çekmek için "kelle hakkı" sistemini kullandı. Buna göre yerleşen her ailenin kişi başına 20 hektar toprak hakkı oluyordu.

[değiştir] Bağımsızlık

Patrick Henry'nin Virjinya Parlementosu'nda Birleşik Krallık tarafından konulan vergilere karşı konuşması. Peter F. Rothermel'in tablosu, 1851.

Virjinya, Philadelphia'daki Kıtasal Kongre'ye (Continental Congress) 1774'ten itibaren delege göndermeye başladı. Virjinya Konvansiyonu, 12 Haziran 1776'da Virjinya Haklar Bildirgesi'ni kabul etti. Bu belge, daha sonra ABD Bağımsızlık Bildirgesi'nı ve ABD Anayasası'nı etkiledi. 29 Haziran 1776'da Konvansiyon, Virjinya'nın Britanya İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan etti.

Patrick Henry yeni bağımsızlığına kavuşan eyaletin ilk valisi oldu, 1776'dan 1779'a ve sonra da 1784'ten 1786'ya kadar bu görevi yürüttü. 1780'da o sırada vali olan Thomas Jefferson'un uyarısı üzerine eyaletin başkenti İngilizlerin saldırısına karşı daha korunaklı olan Richmond'a taşındı.

1781'in sonbaharında Kıtasal Ordu ile Fransız kara ve deniz kuvvetlerinin ortak harekatı sonucu İngiliz kuvvetleri Yorktown Yarımadası'nda sıkıştırıldı. George Washington ve Fransız komutan Comte de Rochambeau komutasındaki birlikler General Cornwallis komutasındaki İngilizleri yenilgiye uğrattı. 19 Ekim 1781'de İngilizlerin teslim olmasıyla savaş sona erdi ve eski sömürgelerin bağımsızlığı tescil edildi. Buna karşın çatışmalar yer yer iki yıl daha devam etti.

1790'da hem Virjinya hem de Maryland eyaletleri, Kolumbiya Bölgesi'nin kurulması için toprak verdiler. Ancak ABD Kongresi'nin 9 Temmuz 1846 tarihli bir kararıyla Potomac Nehri'nin güneyinde Virjinya'dan alınan topraklar 1847'den itibaren Virjinya'ya geri bırakıldı. Bu arazi, şu anda Arlington ilçesidir.

[değiştir] Amerikan iç savaşı

Richmond, Konfederasyon'un başkentiydi.

Virjinya, Abraham Lincoln'ün Amerika Konfedere Devletleri'ne savaş ilanı üzerine ABD'den 17 Nisan 1861'de ayrıldı. Virjinya Konfederasyon'a katılıncaya kadar kısa bir süre bağımsız bir devlet oldu. 8 Temmuz'da askeri birliklerini Konfederasyon emrine sundu. 19 Temmuz'da ise Konfedere Devletler Anayasası'nı onayladı. Virjinya'nın katılımıyla Konfederasyon'un başkenti Montgomery, Alabama'dan to Richmond, Virjinya'ya taşındı. 1863'de, Amerikan İç Savaşı sırasında, eyaletin kuzeybatısındaki Birlik yanlısı 48 ilçe Virjinya'dan ayrılarak Batı Virjinya eyaletini kurdular. İç Savaş sırasında en çok çatışma Virjinya topraklarında yaşandı. Bunlar arasında Birinci Manassas Savaşı, İkinci Manassas Savaşı, Yedi Gün Savaşları, Fredricksburg Savaşı ve Chancellorsville Savaşı sayılabilir. Virjinya, İç Savaşın ardından 26 Ocak 1870'te ABD'ye yeniden katıldı.

[değiştir] Kaynakça

Tarih bölümü İngilizce Vikipedi Virjinya Maddesi, 3 Eylül 2007, 21:14 sürümünden çevrilmiştir. [1]

1. ^ Price, A. David., "Love & Hate in Jamestown: John Smith, Pocahontas, and The Start of a New Nation", Vintage Books, A Division of Random House, Inc., New York, 2003, 11
2. ^ Boyer, S. Paul., Clark Jr., E. Clifford., Kett, Joseph., Salisbury, Neal., Sitkoff, Harvard., and Woloch, Nancy. The Enduring Vision: A History of the American People, Houghton Mifflin Co., Boston & New York, 2000, Fourth Edition, 39, 41

ABD'deki bir yerleşim yeri hakkındaki bu taslağı geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.

	ABD'nin Eyaletleri
Alabama | Alaska | Arizona | Arkansas | Kolorado | Connecticut | Güney Dakota | Kuzey Dakota | Delaware | Florida | Georgia | Hawaii | Idaho | Illinois | Indiana | Iowa | Kaliforniya | Kansas | Güney Karolina | Kuzey Karolina | Kentucky | Louisiana | Maine | Maryland | Massachusetts | Michigan | Minnesota | Mississippi | Missouri | Montana | Nebraska | Nevada | New Hampshire | New Jersey | New Mexico | New York | Ohio | Oklahoma | Oregon | Pensilvanya | Rhode Island | Teksas | Tennessee | Utah | Vermont | Virjinya | Batı Virjinya | Washington | Vaşington, DC | Wisconsin | Wyoming