Amerikan İç Savaşı
Vikipedi, özgür ansiklopedi
 |
Bu maddedeki veya maddenin bir bölümündeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına lütfen bakınız. Maddeye uygun bir biçimde kaynak ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
| Amerikan İç Savaşı | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Amerikan İç Savaşı sırasında tarafları (kuzeyli eyaletler mavi, güneyli eyaletler gri, henüz eyalet olmamış bölgeler yeşil) |
|||||||
|
|||||||
| Taraflar | |||||||
 Birleşik Devletleri |
 Konfedere Devletleri |
||||||
| Kumandanlar | |||||||
| Abraham Lincoln, Ulysses S. Grant George B. McClellan |
Jefferson Davis, Robert Edward Lee T.J. Stonewall Jackson |
||||||
| Güçler | |||||||
| 2.100.000 |
1.064.000 |
||||||
| Kayıplar | |||||||
| 110.000 Ölü
|
93.000 Ölü
|
||||||
Amerikan İç Savaşı 1861-1865 tarihleri arasında Amerika Birleşik Devletleri'nin Vaşington'daki yönetimi ile bu ülkeden ayrılmak isteyen 11 güney eyaleti arasında çıkmış geniş kapsamlı bir iç savaştır.
Konu başlıkları |
[değiştir] Savaşın nedenleri
19. yüzyılın ortalarında Amerika Birleşik Devletleri'nin güneydoğu bölgelerinde büyük çiftliklerin ağırlıkta olduğu ve tarıma dayanan bir ekonomi yerleşmişti. Bu çiftliklerde özellikle pamuk, tütün ve şeker kamışı yetiştirilmekte ve gereken işgücü Afrika'dan kaçırılıp getirilen siyah ırktan oluşan kölelerden sağlanmaktaydı. ABD'nin diğer bölgelerinde ekonomi sanayiye yönelmiş ve kölelik ortadan kalkmıştı. ABD'nin batı kesiminde hala yeni eyaletler kurulmaya devam ediyor ve bu yeni eyaletlerin çoğunda kölelik yasaklanıyordu. Bu ortamda güney eyaletleri köleliğin eninde sonunda güneyde de yasaklanacağından endişelenmekteydiler. Bu da güneyin yaşam tarzını kökünden tehdit ediyordu. Köleliği kaldırmaya söz vererek seçime katılan başkan adayı Abraham Lincoln seçimi kazanınca güneyli 7 eyalet (South Carolina, Mississippi, Florida, Alabama, Teksas, Georgia ve Louisiana) yeni başkanın köleliği kaldıracağına kesin gözle bakarak hemen ABD'den bağımsızlığını ilan ettiler. Bu eyaletler Jefferson Davis'in başkanlığı altında Amerika Konfedere Devletleri adı altında yeni bir devlet kurdular. Kısa bir süre sonra buna 4 eyalet (Virjinya, Arkansas, North Carolina ve Tennessee) daha katıldı. Bu toplam 11 eyalet Amerikan İç Savaşı'nda güneyli konfederasyon tarafını oluşturdular. Ülkenin geri kalan kısmı (özellikle kuzeydoğu kısmı) da kuzeyli union "birlik" tarafını oluşturdular. Bir süre sonra iki devlet arasında savaş patlak verdi.
[değiştir] Kuzeyin galibiyeti
| ABD tarihi |
Kuruluş Öncesi
Bağımsızlık Savaşı
Batıya Genişleme
İç Savaş
1865-1945
Soğuk Savaş
Yakın Tarih
|
Amerikan İç Savaşı'nın ilk yıllarında hiçbir taraf üstünlük sağlayamadı. Her iki taraftan da birçok kayıplar oldu ve her iki taraf da zaman zaman askeri başarılar elde etse de baskın çıkamadı. 1863 yılının Temmuz ayında gerçekleşen Gettysburg Savaşı önemli bir dönüm noktası oldu. Güneyden 75 bin, kuzeyden 82 bin askerin katıldığı bu kanlı savaşta her iki taraf da askerlerinin yaklaşık üçte birini kaybettiler ama kuzeyliler tartışmasız bir üstünlük sağladı. En sonunda 9 Nisan 1865 tarihinde kuzey orduları güneyli ünlü komutan Robert Edward Lee'nin ordularını birkaç koldan sardılar ve teslim olmaya mecbur bıraktılar. Aynı yılın Haziran ayında geri kalan bütün güney askerleri de silahlarını bırakarak teslim oldular ve Amerikan İç Savaşı kuzeyin zaferiyle sona erdi. Savaş bitince Abraham Lincoln Güney'i sömürmek yerine onları kalkındırmak için çok sayıda karşılıksız borç teklif etti. Kuzeyli toprak sahipleri tam tersini düşünüyordu. Bunun üzerine Senatör Wallace ve "Gizli Servis"i Lincoln'ü öldürme kararını aldı. Eski bir oyuncu olan John Wilkes Booth Abraham Lincoln'ü başından vurarak öldürdü.
[değiştir] Savaşın sonuçları
Savaşın bitiminde güneydeki bütün kölelere özgürlük hakları verildi. Kısa bir süre sonra da köleler oy kullanma hakkını kazandılar. ABD'nin güneyinde köleliğe dayanan tarım ekonomisi sona erdi. Amerika Birleşik Devletleri bölünme tehlikesinin üstünden gelerek tekrar tek bir ülke olarak birleşmiş oldu. Savaşın sonunda güneydeki zencilere birçok hak verildiyse de, bunlar kısa süre içinde güneyli beyazlar tarafından geri alındı. Ayrıca savaştan önce ABD'nin güney ve kuzey tarafları eşit zenginlikteyken, savaştan sonra güney ekonomik yıkıma uğradı ve kuzey öne geçti.
[değiştir] Birlik ve Konfederasyon'un Karşılaştırılması
| Birlik | Konfederasyon | |
|---|---|---|
| Toplam nüfus | 22,000,000 (71%) | 9,000,000 (29%) |
| Özgür Nüfus | 21,567,414 | 5,500,000 |
| 1860'daki Sınır Eyaletlerindeki Köleler | 432,586 | NA |
| 1860'daki Güney Eyaletlerindeki Köleler | NA | 3,500,000 |
| Askerler | 2,200,000 (67%) | 1,064,000 (33%) |
| Demiryolu (mil) | 21,788 (71%) | 8,838 (29%) |
| Mamül Ürünler Üretimi | 90% | 10% |
| Silah Üretimi | 97% | 3% |
| 1860'daki Pamuk Üretimi(balya) | Önemsiz Miktarda | 4,500,000 |
| 1864'deki Pamuk Üretimi(balya) | Önemsiz Miktarda | 300,000 |
| Savaş Öncesi A.B.D. ihracatındaki payı | 30% | 70% |
[değiştir] İlgili Filmler
- ' The Birth of a Nation ', (1915) Fragman
- ' Gone with the Wind ', (1939) Fragman
- ' La Riviere du Hibou , (1961)
- ' The Long Riders ' (1979) Fragman
- ' Glory ', (1989) Fragman
- ' Class of '61' , (1992)
- ' Gettysburg ', (1993) Fragman
- ' Cold Mountain ', (2003) Fragman
- ' Gods and Generals ', (2003) Fragman
- ' The Good, the Bad, and the Ugly ', (1966)
[değiştir] İlgili Belgeseller
- ' The American Civil War in North Carolina ', (??) Opening
- ' Sherman's March to Gerorgea ', (History Channel, 2007) Opening
[değiştir] Kaynaklar
[değiştir] Dış bağlantılar
- Amerikan İç Savaşı, İngilizce
 |
Tarih ile ilgili bu madde bir taslaktır. İçeriğini geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
 |
ABD ile ilgili bu madde bir taslaktır. İçeriğini geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
