Irak Cephesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Irak Cephesi
I. Dünya Savaşı Osmanlı Cephesi
Tarih Kasım 1914 - 14 Kasım 1918
Bölge Irak
Sonuç Osmanlı İmparatorluğu Kut'ül Ammare'de başarılı oldu fakat bu başarı yeterli olmadı.
Taraflar
Birleşik Krallık Birleşik Krallık Osmanlı İmparatorluğu Osmanlı İmparatorluğu
Komutanlar
Birleşik Krallık General Nixon Osmanlı İmparatorluğu Nurettin Bey
Osmanlı İmparatorluğu Halil Paşa
Alman İmparatorluğu Goltz Paşa
Güçler
112.000 90.000
Kayıplar
92.000 90.000
  1. YÖNLENDİRME Şablon:I. Dünya Savaşı cepheleri

Irak Cephesi, Britanyalıların petrol sahalarını ele geçirmek amacıyla, 15 Ekim 1914'te Bahreyn'i ve 23 Kasım 1914'te Basra'yı işgali üzerine açıldı. Yerli askerlerle karışık Osmanlı kuvvetleri işgale karşı koyamadı. İngilizler, İran'da Ahvaz'ı da ele geçirdiler.

Cephenin açılması[değiştir | kaynağı değiştir]

Britanyalılar bu cephedeki harekatlarını Hindistan Genel Valiliği üzerinden tertip etmiş ve ağırlıklı olarak bu sömürgesinden topladığı askerleri cepheye sürmüştür.

Britanyalıların ilk silahlı hareketi Fav yarımadasına karşıdır. Burayı denizden bombardıman eden Britanyalılar bir gün sonra çıkarma yapmak suretiyle yarımadayı ele geçirmiştir. 300 Türk askeri bu noktada düşmana esir düşmüştür.

Süleyman Askeri'nin girişimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Süleyman Askeri

20 Aralık 1914 tarihinde, Basra'yı geri almak amacıyla cephe komutanlığına atanan, Yüzbaşı Süleyman Bey aşiretlerden ve gönüllülerden yararlanarak topladığı kuvvetle, 12 Nisan 1915 tarihinde taarruz etti. Şuaybiye Savaşında başarılı olamadı ve Kutülamare'ye çekildi. İntihar etti.

Kut'ül Ammare Kuşatması[değiştir | kaynağı değiştir]

Britanyalılar burayı da ele geçirip Bağdat'ı almak için, General Townshend komutasında saldırdılar. Osmanlı Kuvvetleri, Britanyalıları Selmanpak'ta durdurdu. Kanlı çarpışmalardan sonra Britanyalılar, 26 Kasım 1915 tarihinde çekildiler. Kut'ül amare'de 8 aralık 1915'te kuşatılan İngiliz birlikleri, beş ay süren bir direnişten sonra 28 Nisan 1916'da teslim oldu. General Townshend dahil 13.399 esir alındı.

1916 yılı başında bir kısım Britanyalı birlikleri General Townshend'in yardımına geldiyse de İran'da Hamedan'a kadar sürüldüler. İngiliz birlikleri 1917 yılı başında bekledikleri güce ulaştılar. Taarruza geçtiler. 11 Mart 1917'de General Maude yönetimindeki Britanyalı birlikleri Bağdat girerken Halil Paşa'nın komutasındaki Osmanlı askerleri Bağdat'ı boşalttı.

Osmanlı kuvvetlerinin Bağdat'ı geri alma teşebbüsü başarılı olamadı. Samerra'yı da ele geçiren Britanyalı Ordusu, Musul'a doğru ilerlemeye başladı. Bağdat'ı geri almak için 6. Ordu'yla Halep'te kurulan 7. Ordu birleştirilerek General Falkenhayn komutasında Yıldırım Ordular Grubu kuruldu. Halep'te hazırlıklar sürerken, İngilizler Tikrit'e kadar ilerlediler.

Musul'da İngiliz işgali[değiştir | kaynağı değiştir]

1918 yılında aldıkları takviyelerle iyice güçlenen Britanya birlikleri, petrol yataklarının bulunduğu Musul'a ulaşmadı. Ancak, Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasından sonra, 15 Kasım 1918 tarihinde, mütarekenin 7. maddesini dayanak göstererek Musul'a asker çıkardılar.[1][2][3][4][3] 6. Ordu Kumandanı Ali İhsan Paşa General Marshall'ın Musul'un İngilizlere terkedilmesi isteğini reddetti. Aslında General Marshall kendi hükümetinden mütareke gereği Musul'a girilmesi gibi bir emir almamış blöf yapıyordu. Ali İhsan Paşa önce direndi sonra İstanbul Hükümeti'nden gelen emre uyarak Nusaybin'e geri çekildi ve Britanyalılar çarpışmadan Musul'a asker çıkarabilediler.[5]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Ana Britanicca Ansiklopedisi, Musul Maddesi
  2. ^ Büyük Oyunun Eski Perdesi, Doğu Güneydoğu ve Musul Üçgeni, (1918-1923) Yaşar Ertürk
  3. ^ a b Baybars, Ergün (1975). İstiklal Mahkemeleri. Bilgi. "Konu için bak.: Mehmet Gönlübol ve Cem Sar Atatürk ve Türkiyenin Dış Politikası, İstanbul, 1963. Ali Naci Karacan, Lozan, İkinci Baskı, İstanbul, 1971. Yusuf Hikmet Bayur, Yeni Türkiye'nin Harici Siyaseti, İstanbul, 1935. Salahi R. Sonyel, Türk Kurtuluş Savaşı ve Dış Politikası, TTK yay., Ankara, 1986" 
  4. ^ Atatürk'ün Hatay Davası, Ercan Karakoç, Ahmet Yesevi Üniversitesi, s.99
  5. ^ Musul'u böyle kaybettik, Radikal

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]