Gürpınar, Beylikdüzü

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 40°59′28″N, 28°36′39″E

Gürpınar
—  Mahalle  —
Koordinatlar: 40°59′28″K 28°36′39″D / 40.99111°K 28.61083°D / 40.99111; 28.61083
Ülke Türkiye Türkiye
Bölge Marmara
İl İstanbul
İlçe Beylikdüzü
Yönetim
 - Muhtar
Yüzölçümü
 - Toplam 18 km2 (6,9 mi2)
Nüfus (2013)
 - Toplam 16,705 [1]
 - Yoğunluk 2.333/km² (6.042,4/sq mi)
Zaman dilimi DAZD (+2)
Posta kodu 34528
Alan kodu 0212
Plaka kodu 34


Gürpınar, İstanbul ilinin Beylikdüzü ilçesinde bir semt ve semtte bulunan bir mahalle.

Genel Bilgiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Gürpınar Topkapı’ya 40, Esenler Otogarı'na 30, Atatürk Havalimanı'na ise 18 kilometre uzaklıktadır. Semt; Büyükçekmece ilçesi, Kavaklı mahallesi ve Marmara Denizi ile çevrili 1800 hektar alana sahiptir. 7 km sahil şeridi olan semt, 3 muhtarlıktan ibaret olup 2007 yılında yapılan sayımla kışlık nüfus 42.001 olarak tespit edilmiştir. Yazlık nüfusun ise 100.000 dolaylarında olduğu tahmin edilmektedir.

Semt; Edirne-Ankara karayoluna sınır, TEM otoyoluna ise 10 kilometre uzaklıkta olup Tüyap Fuar Merkezi, Fatih ve Beykent Üniversiteleri, Beylikdüzü Endem Televizyon Kulesi, Kaya İş Merkezi, Carium, Perla Vista, Outlet Park, Marka City, Beylicium ve Marmara Park gibi alışveriş merkezleri, ilk 5M Migros, CarrefourSA, Real, Metro, Bauhaus ve Koçtaş gibi çeşitli hipermarketler, Autopia ve Otoport gibi otomotiv satış merkezleri, Kaya Ramada Otel, Medicana ve Kolan gibi özel hastaneler, bankalar, iş merkezleri ve spor kompleksleri ile çevrili olan bir yerde bulunmaktadır. Alışveriş merkezleri ve hipermarketlere semte içerisinden geçen ücretsiz müşteri servisleriyle ulaşılmaktadır. Beylikdüzü ilçesi polis merkezi de Gürpınar'dadır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Bizans dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Gürpınar’ın tarihi, Bizans İmparatorluğu dönemine kadar uzanmaktadır. Gürpınar'ın bu dönemdeki adı, Avusturya Bilimler Akademisi'nin yayınlamış olduğu Tabula Imperii Byzantini adlı kitap serisinin Bizans dönemindeki Doğu Trakya'yı anlatan 12. cildinin 249. sayfasında "Anô Arsoú", 269. sayfasında ise "Aresoú" olarak geçmektedir. [1]

Osmanlı dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bizans döneminden Yunanistan ile yapılan mübadele yıllarına kadarki süreçte, yerli halkı oluşturan Gürpınarlılar tarım ve hayvancılıkla uğraşmışlar ve yaşamlarını birbirlerinden ayrı yerlerde dağınık yerleşim biçiminde sürdürmüşlerdir. Mezra şeklindeki bu eski yerleşimlerden birkaçı, bugünkü Ketengölü ve Pırafça mevkiilerinde idiler. Gürpınar'da meyve ve sebze tarımının yanı sıra bağcılık oldukça gelişmiş durumdaydı. Mübadele sonrası itibariyle, bugünkü köy merkezinden güney sahiline kadarlık bir alan, neredeyse tamamen bağla kaplıydı.

Çok eski dönemlerde köyün arazisine dağınık yerleşmiş bulunan yöre insanına deniz eşkiyaları rahat vermiyordu. Mübadele öncesinden kalan yaygın söylenceye göre, bu duruma bir çare olarak, yardımseverliğiyle meşhur Ana Ayşe adıyla anılan bir kadın, köy halkının günümüzdeki yerleşim merkezinde toplanmasını sağladı. Böylece yöreye giden insanlar "Ana Ayşe'ye gidiyorum" der olmuşlardı. Zamanla Ana Ayşe sözcüklerinin, "Anarşe" halini aldığı rivayet edilir.

Cumhuriyet öncesi dönemde Marmara sahillerinin büyük bir kısmında Rum halk yaşıyordu. Bu dönemde Gürpınar'da Müslüman bir azınlık da yaşamaktaydı. 1'i Roman, 6'sı Türk olmak üzere 7 hane oldukları rivayet edilir. Köyde daha sonra çoğunluğu oluşturacak mübadiller, bu Türkleri "gacal" olarak adlandırmaktadırlar.

Mübadele[değiştir | kaynağı değiştir]

1924 yılında Yunanistan ile Türkiye arasında imzalanan Lozan Anlaşması'nın ek protokolü çerçevesinde Gürpınar halkının Rum kökenli olanları Yunanistan’a göç ederken Türk kökenli Selânikliler de Yunanistan’dan da bu bölgeye gelmiştir. Mübadele, 1924 yılının ilk aylarında başladı. Dönemin en büyük gemisi olan Gülcemal adlı gemi ile Türkiye'ye getirilen çevre köylere iskan edilecek mübadiller, o dönemki adı Kalikratiya, şimdiki adı ise Mimarsinan olan yere indirildiler. Ancak kıyıda bir liman olmaması çeşitli zorluklar çıkardı. İskân sırasında Selanik vilâyetinin; Merkez sancağının Merkez ve Langaza (Lagkadas) kazalarından, Drama sancağının Merkez ve Sarışaban [2] kazalarından, Serez (Serres) sancağından olmak üzere üç sancağı ile, Koçan (Kozani) kazası ve Nasliç (Nasiliç veya Neapoli) kasabası ve Ramna ile Saltıklı gibi çeşitli yerleşimlerden getirilen mübadiller, Gürpınar'a yerleştirilmişlerdir. Mübadele sonucunda Gürpınar'dan yaklaşık 950 Rum ayrılırken; getirilen Türk, az sayıda Arnavut, 10-15 hane Patriyot ve bir hane Pomak'ın toplam sayısı yaklaşık 650 idi. Getirilen göçmenlere gemiye binmeden önce verilen pasaport niteliğindeki belgeler, Türkiye'de kendilerinden alındı ve karşılığında her haneye 5 dönüm tarla, yarım dönüm bağ; ayrıca nüfus başına yarımşar dönüm daha tarla verildi. Köye devletçe ayrıca 30 öküz ve 30 saban verildi. Gürpınar'a yerleşenlere, ayrılan Rumların evleri taksim edildi. İlk esnada, köyün içinden kuzey-güney doğrultusunda geçen pınarın iki tarafına konumlanmış eski Rum yerleşimine, mübadele sonrasında da sadık kalınmıştır. Buna göre pınarın doğu tarafında Langaza kazasından gelenler, batı tarafında ise Drama kazasından gelenler çoğunluğu oluşturuyorlardı.

Cumhuriyet dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

II. Dünya Savaşı'nın Balkanlar'da hararetlendiği dönemde, Büyükçekmece Körfezi'nden gerçekleşecek olası bir Alman taarruzuna karşı İstanbul'un korunması amacıyla yapılan berkitme çalışmalarının bir parçası olarak 1940-1941 yıllarında yaklaşık 1500 kişilik ağır silâhlı bir askeri birlik, Topyeri mevkiine konuşlandırılmıştır. Mevkiinin adı bu yıllardan kalmaktadır. Bölgede kerpiçten bir kışla ve ahırlar inşa edilmiş ve birlik 1949 yılına kadar Gürpınar'da görev yapmıştır. Günümüzde Topyeri mevkii "Siteler" adıyla anılmaktadır ve Gürpınar Mahallesi'nin merkezidir.

Köyün ilk muhtarlarından olan Mümin Çiçek'e göre, Anarşe adı Harf Devrimi sırasındaki bir imlâ hatasıyla Anarşa'ya dönüştü. Köyün adı, İçişleri Bakanlığı'nca Ankara-Başbakanlık Devlet Matbaası'nda 1946 senesinde basılmış Türkiye'de Meskûn Yerler Kılavuzu adlı kitapta da Anarşa olarak kayıtlıdır. Ülkemizde zaman zaman gerçekleştirilmekte olan yer adlarını değiştirme operasyonlarından biri olan 1961-1965 yılları arasındaki akımdan Gürpınar da nasibini almış; 1961 yılına kadar Anarşa olan adı, o sene Gürpınar olarak değiştirilmiştir. Ancak burada ilgi çekici bir nokta, o dönemde Kıbrıs olaylarından dolayı gelişen Yunan karşıtlığı sebebiyle Yunanca kökenli birçok yer adının, farklı Türkçe isimlerle adlandırılmasıdır. Buna göre, yer adının, yerleşimin Bizans dönemindeki adı olan "Anô Arsoú"dan evrilmiş olması daha muhtemeldir. Ancak Anarşa adının tam olarak nereden geldiği, şu an için kesin olarak bilinmemektedir. Öte yandan Gürpınar adının verilmesinin sebebi ise, çevre köylere nazaran Gürpınar'ın pınarlarının bol ve sulak bir yerleşim yeri olmasıdır. En gür pınar ise, bugünkü Atatürk Parkı'nın bulunduğu yerden akmaktaydı. Parkın bugünkü yerinde, köy halkının tahılını öğütebildiği değirmen bulunmaktaydı. Çevrede yapıların çoğalması ve kuyu sondajlarının artması sonucu bu pınar kaybolmuştur.

1980’lere kadar Çatalca ilçesine ve Büyükçekmece bucağına bağlı küçük bir tarım köyü olan Gürpınar, yurt içi göç alan önemli bir merkez haline gelmiştir. Daha çok 1980’lı yıllardan sonra Anadolu’nun her bölgesinden insanların, özellikle de Karadenizli ve Orduluların ilgi odağı olmuştur. 1988 yılında Büyükçekmece'nin ilçe olmasıyla beraber, Gürpınar da bu ilçeye bağlanmıştır. Gürpınar, 1989 yılında köy statüsünden 1. kademe belde belediyesi statüsüne çıkartılmıştır. İlk belediye binası olarak Merkez Camii'nin karşısındaki; o dönemde alt katında muhtarlık, bir lokanta ve çeşitli dükkânlar; üst katında ise kahvehane ve postahane bulunan iki katlı bina kullanılmaya başlanmıştır. 1999 yılında, artan nüfusun ihtiyaçlarını giderebilecek Kuruçeşme mevkiindeki yeni binaya geçilmiştir. Eski bina ise İçişleri Bakanlığı'na verilmiş ve karakol olarak kullanılmaya başlanmıştır.

24 Eylül 2000 tarihine kadar Merkez Mahallesi Muhtarlığı adı ile tek muhtarlıkla yönetilen Gürpınar, bu tarihte belediye meclisinin almış olduğu bir kararla; Merkez Mahallesi, Adnan Kahveci Mahallesi, Dereağzı Mahallesi ve Pınartepe Mahallesi olmak üzere 4 mahalleye ayrılmıştır. 22 Temmuz 2004 tarihinde ise Resmi Gazete'de yayımlanan 52116 sayılı kanun ile büyükşehir sınırları, İzmit ve İstanbul büyükşehir belediyeleri için il mülkî sınırları olarak değiştirildiğinden, Gürpınar da büyükşehir sınırları içerisine girmiştir.[3]

Mart 2008'de hükümetçe yapılan son düzenlemelerle belediyenin kapatılması ve Merkez, Adnan Kahveci ve Dereağzı mahallelerinin yeni bir ilçe haline getirilen Beylikdüzü'ne, Pınartepe Mahallesi'nin ise Büyükçekmece ilçesine bağlanması kararlaştırılmıştır. Bu uygulama, 2009 yılındaki yerel seçim ile beraber yürürlüğe konmuştur. Bu durumda adı Gürpınar olan bir yer kalmadığından Merkez Mahallesi'nin adı Gürpınar Mahallesi olarak değiştirilmiştir. Ancak Beylikdüzü Belediyesi tarafından, Gürpınar'ın bütünlüğünün bozulduğu gerekçesiyle Pınartepe Mahallesi'nin de Beylikdüzü ilçesine katılması istemiyle dava açılmıştır. Beylikdüzü'ne bağlandıktan sonra Merkez Mahallesi'nin adı Gürpınar Mahallesi olarak değiştirilmiştir. Yine bu uygulamayla birlikte Gürpınar Karakolu, Beylikdüzü Polis Merkezi olarak hizmet vermeye başlamıştır.

Gürpınarlı mübadillerin torunları, 2007 yılında "Gürpınar Trakyalılar ve Rumelililer Eğitim, Kültür, Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği"'ni kurmuşlardır.

1983 yılından beri Kumkapı'da hizmet veren İstanbul balık hâlinin, Büyükşehir Belediyesi'nin isteğiyle Gürpınar'a taşınmasına karar verilmiştir. Dereağzı mevkiindeki, doldurularak yenilenen limana kurulacak hâl, İstanbul'un gelecek 50 yıllık ihtiyacı düşünülerek 240.000 metrekare alan üzerine planlanmıştır. Alan üzerinde; balıkçı barınağı, su ürünleri tesisi, mendirek, çekek yeri, iskele, yanaşma yeri, dalgakıran, kayıkhane, depo, otopark gibi yapılar kurulacaktır. Hâlin kapasitesinin 100.000 ton olması planlanmaktadır. [4]

Belde, Beylikdüzü Belediyesi'ne bağlandıktan sonra, Mandataşı ve Pekmez mevkiilerine sahil yolu açılmış ve sahil düzenlenmiştir.

Popüler Kültürde Semt[değiştir | kaynağı değiştir]

Popüler kültürde Gürpınar, ilk kez eski adı ile, Cem Yılmaz'ın 2004 yılında yazdığı ve oynadığı G.O.R.A. filminde geçmiştir. Annesinin babası bir Lozan mübadili Gürpınarlı olan Cem Yılmaz, filmde Erdal Tosun'un canlandırdığı Rendroy karakterinin memleketi olan gezegene "Anarşa" adını vermiştir ve Tosun bir sahnede "Anarşalılar asla yalan söylemez." demektedir. Ayrıca Yılmaz filmdeki Ceku, Amir Toça, Enverina ve Mulu gibi bazı adlarla çeşitli akrabalarına atıfta bulunmaktadır. Ceku, Yılmaz'ın anneannesinin adı olan Hatice'nin yöredeki kısa söyleniş şeklidir. Mulu ve Enverina, Yılmaz'ın annesinin halası ve amcasının; Toça ise annesinin komşularından birinin lakâbıdır.

Semtteki Bazı Önemli Yerler[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşıklar Çeşmesi veya günümüzdeki adıyla Malik Ağa Çeşmesi'nin Rumlardan kaldığı bilinmekle beraber, inşa tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Dönemin genç kızları ilgi duyduğu gençleri bu çeşme başında görebiliyorlarmış. Bu özelliği ile Aşıklar Çeşmesi adını alan tarihi çeşme, birçok birlikteliğe şahit olmuştur. Suyu, içme amaçlı olarak artık kullanılmayan çeşmenin kendi kaynağı kurumuştur. Çeşmenin hemen yanı başında köyün yaşlıları tarafından yaklaşık üçyüz yaşında olduğu tahmin edilen bir çınar ağacı vardır. Çeşmenin bulunduğu sokağa adını veren bu heybetli çınar, köyün yaşlılarının en çok rağbet ettiği dinlenme yeri ve sohbet yerleri arasında yer alıyor. Günümüzde, çeşmeye adını veren Malik Ağa'nın torunu Malik Bey'in işlettiği kahvehanenin bahçesinde bulunan ağaç ve tarihi çeşme arasında hiçbir boşluk olmamakla birlikte, ikisi birbirinden ayrılmaz bir bütün görünümündedirler. Ağacının iri gövdesinde oldukça büyük bir oyuk vardır. Buna rağmen çok geniş ve yüksek dalları ve yemyeşil yaprakları ile oldukça sağlıklı görünmektedir.

Fener: Bulunduğu yere adını veren fenerin Cumhuriyet dönemi öncesi geçmişini bilen bulunmamaktadır. Araştırmalar sonucu 1921 yılından önce inşa edildiği belirtilen fener günümüzde de sağlamlığını korumaktadır. Ziyaret etmek isteyenler için, çeşme Armuttarla Dubai Evleri'nden 400 metre sonra sağdadır.

Ayşe Nine Çeşmesi: Armuttarla'ya giderken sağ tarafta Şahintepe mevkiindedir. Uzun bir yaslası vardır. Çeşme, kışın daha fazla su akıtmaktadır.

Kilise: Bugün Gürpınar Erkek Kur'an Kursu yanındaki çocuk parkının olduğu arsada inşa edilmiş bulunan kilise, yaklaşık 10 metre yüksekliğindeydi. Yine günümüzde parkın içinde bulunan yaşı bilinmeyen çitlembik ağacı da, mübadeleden sonra yıkılan kilisenin bahçesinden kalan son bir anıdır.

Rumlardan kalan ilkokul: Günümüzde Beylikdüzü Polis Karakolu'na ev sahipliği yapan binanın hemen arkasındaydı. 1926 yılından 1932 yılına dek kullanılmıştır.

Eski ilkokul: Bugünkü erkek Kur'an kursunun bulunduğu yerdeydi. 1932 yılında inşa edilen ilkokul, 1960'lı yıllara kadar kullanılmıştır. Bina 2 katlı ve 3 sınıflıydı, üst katındaki iki oda öğretmenlerin barınmasına ayrılmıştı.

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Özel Halk Otobüsleri ile:

  • 458 Gürpınar - Yenibosna Metro

İETT otobüsleri ile:

  • HT58 Gürpınar - Yenibosna Metro
  • 400A Beykent Hasbahçe - Yenibosna Metro
  • 142F Yeşilkent - Avcılar Metrobüs
  • 76C Büyükçekmece - Bakırköy

Yöneticileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Belediye Başkanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Köy Muhtarları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ali (Çavuş) (1924 - ?)
  • Tahir Ömer
  • Mümin Bitirim
  • Kemâl Batur (Efendi)
  • Kemâl (Öğretmen)
  • Mümin Çiçek
  • İzzet (Bey)
  • Ruşen Elbir
  • İdris (Bey) (vekâleten)
  • İsmet Özbey
  • Ruşen Elbir
  • Fahri Özkaya (vekâleten)
  • Vahdettin Göker (1984 - 1988)
  • Süleyman Göçküncü (vekâleten) (1988 - 26 Mart 1989)
  • Yıldır Elbir (26 Mart 1989 - 24 Eylül 2000)

Mahalle Muhtarları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Hazım Hikmet Yıldızhan, Dereağzı Mahallesi, 2000-2007
  • İbrahim Topluoğlu, Dereağzı Mahallesi, 2007-2009
  • Eşref Taşkıran, Dereağzı Mahallesi, 2009-...
  • Mustafa Pinazoğlu, Merkez Mahallesi, 2000-...
  • Ömer Soydan, Adnan Kahveci Mahallesi, 2000-...

Eğitim Kurumları[değiştir | kaynağı değiştir]

Anaokulları[değiştir | kaynağı değiştir]

Özel[değiştir | kaynağı değiştir]

İlköğretim Okulları[değiştir | kaynağı değiştir]

Devlet[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Azime Yılmaz İlköğretim Okulu (1932)
  • Adem Çelik İlköğretim Okulu
  • Gürpınar İlköğretim Okulu
  • 75. Yıl İlköğretim Okulu (1998)
  • Pınarkule İlköğretim Okulu
  • Neşe Sever İlköğretim Okulu
  • Baki Gündüz İlköğretim Okulu (2007)
  • Yeşilkent İlköğretim Okulu

Özel[değiştir | kaynağı değiştir]

Liseler[değiştir | kaynağı değiştir]

Devlet[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Gürpınar İMKB Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi (2002)
  • Gürpınar 80. Yıl Güzel Sanatlar ve Spor Lisesi (2003)
  • Gürpınar Lisesi (2009)

Özel[değiştir | kaynağı değiştir]

Üniversite[değiştir | kaynağı değiştir]

Özel[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıllara göre nüfusu[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1924 : ~700
  • ~1960 : 350 hane[5]
  • 24.10.1965 nüfus sayımı : 1207[6] (612 erkek, 595 kadın)
  • 25.10.1970 nüfus sayımı : 1305[7] (659 erkek, 646 kadın)
  • 26.10.1975 nüfus sayımı : 1578[8] (817 erkek, 761 kadın)
  • 12.10.1980 nüfus sayımı : 2812[9] (1526 erkek, 1286 kadın)
  • 19.10.1985 nüfus sayımı : 3584[10] (1996 erkek, 1588 kadın)
  • 21.10.1990 nüfus sayımı : 10191[11] (6169 erkek, 4022 kadın)
  • 30.11.1997 nüfus sayımı : 20702[12]
  • 22.10.2000 nüfus sayımı : 25479[13] (13433 erkek, 12046 kadın)
  • 31.12.2007 nüfus sayımı : 45682[14] (22743 erkek, 22939 kadın)

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://www.oeaw.ac.at/byzanz/tib012.htm TIB 12 (2008): Ostthrakien (Europe).
  2. ^ http://www.lozanmubadilleri.com/haberdetay.asp?ID=2117 Memalik-i Osmaniye'nin Tarih ve Coğrafya Lugatı'na göre Sarışaban (1897).
  3. ^ http://www.ibb.gov.tr/tr-TR/Kurumsal/YetkiAlani/ İBB yetki alanı
  4. ^ http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=1200765 Kumkapı Balık Hâli Gürpınar'a taşınıyor, Zaman, 11.11.2011
  5. ^ AK Bülten Beylikdüzü Sayı:1 (Nisan 2012), Sayfa 2.
  6. ^ http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus80db2=&ENVID=nufus80db2Env&report=nfs65_idari_yapi.RDF&p_il1=34&p_yil=1965&p_il1=34&desformat=html, Türkiye İstatistik Kurumu
  7. ^ http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus80db2=&ENVID=nufus80db2Env&report=nfs80_idari_yapi.RDF&p_il1=34&p_yil=1970&p_il1=34&desformat=html, Türkiye İstatistik Kurumu
  8. ^ http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus80db2=&ENVID=nufus80db2Env&report=nfs80_idari_yapi.RDF&p_il1=34&p_yil=1975&p_il1=34&desformat=html, Türkiye İstatistik Kurumu
  9. ^ http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus80db2=&ENVID=nufus80db2Env&report=nfs80_idari_yapi.RDF&p_il1=34&p_yil=1980&p_il1=34&desformat=html, Türkiye İstatistik Kurumu
  10. ^ http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus85db2=&ENVID=nufus85db2Env&report=nfs85_idari_yapi.RDF&p_il1=34&p_il1=34&desformat=html, Türkiye İstatistik Kurumu
  11. ^ http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus90db2=&ENVID=nufus90db2Env&report=nfs90_idari_yapi_belediye.RDF&p_kod=2&p_il1=34&p_kod=2&p_il1=34&p_il1=34&desformat=html, Türkiye İstatistik Kurumu
  12. ^ http://www.belgenet.com/arsiv/nufus.html, Devlet İstatistik Enstitüsü
  13. ^ http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?nufus2000db2=&ENVID=nufus2000db2Env&report=idari_yapi_belde.RDF&p_il1=34&p_il1=34&desformat=html, Türkiye İstatistik Kurumu
  14. ^ 5 Mart 2009 Perşembe tarihli Zaman gazetesinin 30. sayfasındaki haber.