Yuri Gagarin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Yuri Gagarin
Юрий Гагарин

Gagarin in Sweden.jpg
Gagarin Signature.svg
Sovyetler Birliği kozmonotu
Uzaya giden ilk insan
Doğum 9 Mart 1934(1934-03-09)
Ölüm 27 Mart 1968 (34 yaşında)
Ülkesi  Sovyetler Birliği
Havacılık dairesi VVS
Rütbesi Albay (Polkovnik), Sovyet Hava Kuvvetleri
Programı Hava Kuvvetleri 1. Grup
Görev adı Vostok 1
Uzayda geçirdiği süre 1 saat, 48 dakika.
Ödülleri Sovyetler Birliği Kahramanı Sovyetler Birliği Kozmonotları Madalyası
Lenin Nişanı SSCB Silahlı Kuvvetleri 40. Yıl Madalyası SSCB Silahlı Kuvvetleri 50. Yıl Madalyası Büyük Vatanseverlik Savaşı 20. Yıldönümü Madalyası SSCB Üstün Hizmet Madalyası
Vostok1patch.png
Vostok 1 nişanı.

Yuri Alekseyeviç Gagarin (Rusça: Юрий Алексеевич Гагарин; 9 Mart 1934 - 27 Mart 1968)- Uzaya çıkan ve dünyanın yörüngesinde tur atan ilk insan. Sovyet pilot ve kozmonot.

Yuri Gagarin 12 Nisan 1961'de uzaya çıkarak Dünya yörüngesinde tur attı ve bu başarısıyla uzay çağını başlattı.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Çocukluğu ve gençliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Yuri Gagarin, Gzhatsk yakınlarındaki Kluşino'da 9 Mart 1934 tarihinde dünyaya geldi. (Ukrayna'da olan bu kasabanın adı 1968'de Gagarin olarak değiştirildi). Annesi ve babası kolektif bir çiftlikte çalışıyordu.[1] Yuri dört çocuktan üçüncüsüydü, özellikle ablası Yuri ile yakından ilgilendi. Sovyetler Birliği`ndeki pek çok aile gibi Gagarin ailesi de II. Dünya Savaşı`ndan kötü biçimde etkilendi. İki abisi 1943'te Almanya'ya götürüldü ve savaş bitene kadar geri dönemediler. Hocaları Gagarin`i zeki ve çalışkan fakat biraz da yaramaz bir çocuk olarak tanımlardı. Matematik hocası savaş esnasında Sovyet Hava Kuvvetleri`nde uçmuştu. Bunun da Gagarin üstünde büyük bir etki bıraktığı söylenir.

Bir dökümhanede çıraklığa başlayan Gagarin daha sonra Saratov`da bulunan yüksek teknik okuluna seçildi. Oradayken "Hava Kulübü"ne girdi ve küçük uçaklarla uçmayı öğrendi. Bir hobi olarak başladığı bu iş zamanla hayatının önemli bir bölümünü kaplamaya başladı. 1955'te okulunu tamamladı ve bir pilot okulunda savaş uçağı eğitimi almaya başladı. Orada 1957 yılında evleneceği Valentina Goryacheva ile tanıştı. Eğitimden sonra hava şartlarının kötü olduğu Norveç sınırında bir bölgeye atandı. Yetişkin biri olduğunda boyu 1.57 cm civarındaydı.

Uzay uçuşu[değiştir | kaynağı değiştir]

Uzay uçuşuna hazırlıklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Uzay Yarışının başlangıç döneminde, Sovyetler kozmonot adaylarını belirlemek için geniş bir tarama programı başlatmışlardı. 20 kozmonot ile Sovyet uzay programına seçilen Gagarin bütün testleri başarıyla geçti. Sonunda yine yetenekli ve başarılı bir kozmonot olan German Titov ile Yuri Gagarin arasında bir tercih yapıldı ve Yuri Gagarin seçildi. Bu seçimde soğuk Titov`un aksine Yuri`nin güler yüzlü ve cana yakın bir karakterinin olması ve sade bir çocukluk sürmesinin önemli olduğu söylenir.

Uçuş[değiştir | kaynağı değiştir]

12 Nisan 1961 tarihinde Gagarin uzaya çıkan ilk insan oldu. Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ndeki Baykonur uzay üssünden fırlatılan Vostok adlı roket ile uzaya çıkan Yuri Gagarin dünyanın yörüngesinde tur attıktan sonra Saratov ili Engels kasabasına normal iniş yaptı.[2]. Daha yörüngedeyken, TASS'in birinci kumandanı Rusya'dan Simon olarak bilinen Maksat Babayev tarafından rütbesi yükseltildi. Sovyet otoritelerine göre rütbe değişimin hemen yapılmasının sebebi iniş sırasında ölebileceğinin düşünülmesiydi. Ama bu gerçekleşmedi ve dünyaya çok ünlü biri olarak döndü. Sovyetler Birliği Komünist Partisi`ni "Bütün başarılarımızın düzenleyicisi" sözleriyle övdü.

Uçuştan sonra[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu başarının ardından 12 Nisan Rusya'da Kozmonot Günü ilan edildi. Gagarin dünya çapında ün kazanmış biri ve Sovyet başarısının sembolü olarak yabancı hükümetler ve sivil toplum kuruluşlarının daveti ile dünyayı dolaşmaya başladı. 30 ülkede uzay yolculuğu ile ilgili konferans verdi.[3]

Ölümü ve sonrası[değiştir | kaynağı değiştir]

1962'de kozmonot yetiştirme merkezinde çalışmaya başladı. Kurumun antrenör vekili olma sürecinde, Gagarin'in savaş uçağı pilotu olmaya yeniden hak kazanması gerekiyordu. 27 Mart 1968'de MiG-15 model uçağıyla rutin bir deneme sürüşü sırasında eğitmeniyle birlikte hayatını kaybetti. Kazaya neyin sebep olduğu bilinemedi. 1986 yılında bir soruşturmada Su-11 model bir uçağın yol açtığı türbülansın kazaya yol açtığı söylendi. Aynı zamanda hava koşulları da kötüydü. Başka bir söylenti de Gagarin`in sarhoş olduğudur. Ama uçuştan önce iki testten geçti ve yapılan araştırmalarda alkol veya uyuşturucu izine rastlanmadı. Kaza olmadan biraz önce, Gagarin'in roketin mühendislerine küfrettiği söylenir. Yeni bir teori de pilot kabininin yanlışlıkla açıldığı ve bir anda güçlenen hava dolaşımı yüzünden Gagarin'in uçağın kontrolünü kaybettiğidir. Aslında 2 saniye kadar daha zamanı olsaydı uçağı kontrol edebileceği söyleniyor.[4] Bir diğer iddiaya göre ise, Gagarin'in dönemin Sovyetler lideri olan ve onun popüleritesinden korkan Leonid Brejnev'in isteği doğrultusunda öldürüldüğü söylenmektedir. Gagarin son derece popülerdi ve dönemin yazarlarına göre politikaya atılması halinde de başarılı olması muhtemeldi. Kendisi de politikaya sıcak bakıyordu.

Yuri Gagarin'in ölümü sonrası vücudu yakıldı ve külleri Moskova'daki Kızıl Meydan'da Kremlin Duvarı Mezarlığına gömüldü.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Beton duvarda Gagarin'i resmeden bir grafiti

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]