Valentina Tereşkova

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara

Valentina Tereşkova
Валенти́на Терешко́ва

Valentina Tereshkova in Moscow 06-2015 img1.jpg
Valentina Tereshkova Signature.svg
Sovyetler Birliği kozmonotu
Uzaya çıkan ilk kadın
Uzaya çıkan ilk sivil
Doğum 6 Mart 1937 (1937-03-06) (78 yaşında)
Ülkesi  Sovyetler Birliği Rusya
Rütbesi Tümgeneral (1995'e kadar)
Sovyet Hava Kuvvetleri
Programı Kadın Grubu
Görev adı Vostok 5-6 mission patch.svg Vostok 6
Uzayda geçirdiği süre 2 gün, 23 saat ve 12 dakika
Ödülleri
Sovyetler Birliği Kahramanı
Lenin Nişanı
Lenin Nişanı
Ekim Devrimi Nişanı
Kızıl Yıldız Nişanı
Vladimir İliç Lenin 100. doğum yıldönümü madalyası
SSCB Ordusu Veteran gücü madalyası
SSCB Silahlı gücü 50 yılı madalyası
SSCB Silahlı gücü 60 yılı madalyası
SSCB Silahlı gücü 70 yılı madalyası
Üstün Hizmet İçin madaslyası 1. sınıf
Büyük Vatanseverlik Savaşı'ndaki zaferin 20. yıldönümü madalyası

Valentina Vladimirovna Tereşkova (Rusça: Валенти́на Влади́мировна Терешко́ва) (d. 6 Mart 1937), emekli Sovyet kozmonotu, uzaya çıkan ilk kadın ve ilk sivildir.

SSCB'de, Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlı Yaroslavl'da küçük bir köy olan Bolşoye Maslennikovo'da doğdu. Okulu bitirince bir lastik fabrikasında çalıştı, daha sonra mühendislik tahsili yaptı. Bu sırada hobi olarak paraşütçülüğe başladı. 1961'de yerel Komsomol'un (Komünist Gençlik Kolu) sekreteri oldu ve ardından Sovyetler Birliği Komünist Partisi'ne katıldı.

Uzay Yarışı'nın başlangıç yıllarında, Sovyetler uzayda mümkün olduğunca çok "ilk"e imza atmaya çalışıyordu. 1961'de Gagarin'in uzaya çıkan ilk insan olmasının ardından, Sovyet uzay programını yöneten başmühendis Korolyov, bu kez bir kadını uzaya gönderme fikrini öne sürdü. Böylece Sovyetler yeni bir teknoloji geliştirmeye gerek kalmadan dünya çapında prestij kazanmış olacaktı. Ayrıca kadınların erkeklerle eş başarılar göstermesi, Sovyet ideolojisine son derece uygundu.

İlk uzaykadınını belirlemek için geniş çaplı bir tarama başlatıldı. Kıstaslar, adayların paraşütçü, 30 yaşın altında, 170 cm'den kısa ve 70 kg'dan hafif olmasıydı. Tereşkova, seçilen dört kişiden biri olmayı başardı ve seçilen diğer arkadaşlarıyla birlikte yoğun bir eğitim programına tabi tutuldu. Programda ağırlıksız uçuşlar, paraşüt atlamaları, izolasyon sınamaları, merkezkaç sınamaları, roket kuramı, uzay mühendisliği ve pilotluk eğitimi bulunuyordu.

Tereşkova, "proleter" geçmişi sayesinde diğer adaylardan daha şanslı görülüyordu. Programın sonunda Tereşkova'yı bizzat Nikita Kruşçev ilk uzaykadını olarak seçti.

Valentina Tereşkova ve Neil Armstrong, 1970

16 Haziran 1963'de Tereşkova Vostok 6 ile uçarak uzaya çıkan ilk kadın ve ilk sivil oldu. Dünya yörüngesinde 48 tur attı ve neredeyse üç gün uzayda kaldı (o zamana kadar uzaya giden ABD'li uzayadamlarının toplam süresinden fazla).

Uzaya çıkan ikinci kadın, Tereşkova'dan 19 yıl sonra yine bir Sovyet olan Svetlana Savitskaya'dır. Tereşkova'nın grubundaki arkadaşları uzaya gitmemiştir.

Tereşkova'nın ardından ABD de uzun süre uzaya bir kadın göndermeyi denemedi. ABD, büyük ihtimalle Uzay Yarışının taktiklerinden biri olan birinci olamıyorsan ikinci de olma düsturuyla hareket etmiştir. Nitekim Ay'a iniş konusunda da ABD'nin ardından ikinci olma imkânları varken Sovyetler bunu yapmamıştır.

Tereşkova'nın uçtuğu Vostok 6, Vostok serisinin son uçuşudur.

Uçuştan sonra Tereşkova, tıpkı Gagarin gibi dünyanın çeşitli ülkelerini ziyaret etmiş, konuşmalar yapmış ve uluslararası görevlerde bulunmuştur. Tereşkova Sovyetler Birliği'nde Sovyet Kahramanlık Madalyası ile ödüllendirildi, Ayrıca Doğu Bloku ülkelerinden de çeşitli madalyalar aldı. Sovyetler Birliği Komünist Partisi Merkez Komitesi üyeliği gibi önemli siyasi mevkilere geldi. Ay'daki bir kratere Tereşkova adı verildi.

Tereşkova, Sovyet uzayadamı Andrian Nikolayev ile evlendi. Nikâh töreninde Kruşçev ve diğer üst düzey Sovyet yönetimi ile uzay programı camiası hazır bulundu. Nikolayev'den 1982'de boşanan Tereşkova daha sonra bir evlilik daha yapmıştır.

Sovyetler'in yıkılmasının ardından siyasi hayatı sona erse de, prestijinden hiçbir şey kaybetmedi. Rus halkının ve dünya kamuoyunun gözünde Tereşkova, Gagarin ve Aleksey Leonov gibi uzay kahramanlarından biridir.

İlgili maddeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta Valentina Tereşkova ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.