Tokuz Ogdamdam

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Türk tarihi
Mahmud al-Kashgari map.jpg

Tokuz Ogdamdam - Eski Türklerde tarihi bir soy veya boy adı ya da yer, yöre, bölge adı.

Adı[değiştir | kaynağı değiştir]

Eski Türkçedeki sayı anlamındaki «Tokuz» adlı söz Eski Tıva Türkçesinde «Toguz» günümüz Tıva Türkçesinde «Tos» olarak geçer ve anlam olarak 9 sayısını verir. Tokuz Ogdamdam, dokuz Ogdamdan anlamına gelir, Ogdamdam sözünün anlamı bulunamamıştır.

Yurdu[değiştir | kaynağı değiştir]

Tıva Cumhuriyetinin kuzey tarafında.

  • Е-51 Tıva, даштың тип каан чери билдинмес.
  • Е-70 Eleges IV veya İr-Hölden taş.
  • Е-109 Öök-Orzaktan II.
  • Е-110 Öök-Oorzak III.

Yenisey Yazısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Енисей бижик[değiştir | kaynağı değiştir]

Е-51[1]. Minusinsk Müzesindedir. Taş numarası № 36.

Latin transkripsiyonu:

  1. är atïm kök tirig bän äsizim-ä qadašïm-ä äsiz-ä γulanim äbčim-ä adïrïltïm-a
  2. elim qanïm äsizim-ä är ärdämi toquz oγdamdama järim äsiz-ä
  3. jäti češma(?) äšiz-ä : ašim-ä äsiz-ä
  4. uzγar(?) nä(?) altï är balbarm

Tıva Türkçesine çevirisi[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. эр адым Көк Тириг мен хайыраан төрелдерим, хайыраан оолдарым эшпимден адырылдым
  2. элим хааным хайыраан эр эртеми Тогус Огдамдама черим харааданчыын
  3. чеди češma (?) хайыраан : эжимни харааданчыын
  4. Узгар нэ (?) алды эр балбалым
Tıvaca açıklamaları
  • Бир дугаар одуругда äbčim-ä деп сөс «эшпимге» кылдыр очулдуртунар. Шаг-шаанда «эпши» деп сөс-биле херээжен кижини дорамчылавас турган. "Эшпи" деп сөстүң баък утказы "совет үеде" тыптып келген хевирлиг. Бо бижикте «эшпим» деп сөс «кадайым» дээн уткалыг сөс-түр!
  • Ийи дугаар одуругда ärdämi деп сөстү очулдурбайн өжегээр артырган: «эрдеми» деп сөс-түр. "Эртем" деп сөстүң шаанда утказы база өске турган. Шаанда «эртемниг» деп сөстүң утказы болза: «ат-алдарлыг» азы «салым-чаянныг» болур турган.
  • Үш дугаар одуругда češma деп сөстүң утказы билдинмес. Дараазында ašim-ä дээрге "эжимге" дээн сөс-түр! Мында "эжим" деп сөс-биле калган кижи база-ла кадайын айтып турар-дыр.
  • Дөрт дугаар одуругда nä(?) деп сөстүң утакзы билдинмес.

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Арын 143. E-51 (Тува). // Тюркские Енисейские эпитафии. Граматика, текстология. / И. В. Кормушин. [отв. ред Д, М. Насилов]; Ин-т языкознания РАН. — М.: Наука, 2008. — 342 с. — ISBN 978-5-02-036260-4

İlgili yayınlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • И. В. Кормушин. Тюркские Енисейские эпитафии: грамматика, текстология. / И. В. Кормушин; (отв. ред. Д. М. Насилов); Ин-т языкознания РАН — М.:Наука, 2008. — 342 с. — ISBN 978-5-02-036260-4 (Rusça)