Tâceddinoğulları Beyliği

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Tâceddinoğulları Beyliği
1346-1425
Eretna Beyliği'nin konumu.png
Başkent (Çarşamba) Orduköy
Erbaa
Yaygın diller Eski Anadolu Türkçesi
Hükûmet Monarşi
Tarihçe  
• Kuruluşu
1346
• Dağılışı
1425
Öncüller
Ardıllar
İlhanlılar
Osmanlı İmparatorluğu

Tâceddinoğulları Beyliği, 14. ve 15. yüzyıllarda günümüz Samsun ve Ordu yörelerinde hüküm süren Türk beyliği. Anadolu beyliklerinden biri olarak sınıflandırılmakta olup Orduköy ve Erbaa merkezli olarak yönetilmiştir.[1]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

1346-1425 seneleri arasında merkezi Erbaa olmak üzere Bafra, Orduköy, Kelkit havzası, Çarşamba ve Canik bölgelerinde hüküm süren Anadolu Türkmen beyliği, Emir Tâceddin Bey tarafından kurulmuştur. Tâceddinoğulları Beyliği'nin 1346 yılında kurulduğu kabul edilmekte olup, Bafra- Ordu(Çarşamba) arasında güneyde Erbaa’a kadar olan bölgede hüküm sürmüştür. Bir görüşe göre de Samsun-Trabzon’u çevreleyen bölgede Hacı Emir İbrahim’le birlikte birer beylik kurmuşlardır. Bu beylikler Canik bölgesindeki Hristiyanlara karşı hududların emniyetini sağladığı gibi bu bölgenin Türkleşmesine de katkı yapmıştır. Tâceddin Bey hayatının tamamını Kadı Burhaneddin ile mücadele ederek geçirmiştir.[2]

Payitahtı Erbaa’da olan Tâceddin Bey başlangıçta bu bölgenin ileri gelen yerlilerindendi. Rum tahtına bağlı olup, divan’ın kararlaştırdığı malı, vergiyi ve askerî temin ederdi. Devlette gevşeklik ve zayıflık baş gösterince emirleri dinlemez oldu. Kendi başına hareket edip kuvvet toplamaya başladı ve en nihayetinde kendi beyliğini kurdu.

Tâceddinoğlu ile aynı dönemde kurulan Hacı Emirli Beyliği bir süre sonra kendi aralarında (oğlu Süleyman bey) de güç mücadelesine girdi. Bunun haricinde ileriki dönemlerde Eretna Devletinin tahtına oturmuş olan Kadı Burhanedin ile de sık sık karşı karşıya gelerek savaştı. Hacı Emir Bey’i hastalanıp yerini oğlu Süleyman Bey’e bırakmış, iyileştiğinde tahtı geri almak istemişti. Bu nedenle baba oğlun arası açılınca bunu fırsat bilen Tâceddin Bey onlara saldırarak yerlerini almak istedi. Bunun üzerine Süleyman Bey çareyi Kadı Burhaneddin’den yardım istemekte buldu. Kadı bu talep üzerine Selçuklulardan beri devam eden bir gelenek olarak ilim ehlinin başı olan Şeyhülislam Şeyh Yar Ali’yi Tâceddin Bey’in yanına göndererek onu uyardı.[3]

Yaklaşık 12.000 km²'lik bir alana yayılan beylik 1335'e kadar İlhanlı Devleti'ne, sonra Eretna Devleti ve Kadı Burhaneddin Devleti'ne tâbi oldu. 1393'ten sonra ise Osmanlı Devleti'ne bağlandı ve 1425'te tamamen Osmanlı topraklarına ilhak edildi. Osmanlı İmparatorluğna I.Dünya Savaşında Hicaz ve Kafkas Cephelerinde Osmanlı Devletine Hizmet Etmiştir.Şimdiki Adı ise Muhtaroğullarıdır.Nesli Taşova-Sofualan Köyünün Çatakderesi Mahallesinde yer almaktadır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ İpek, Nedim (2016). "Osmanlı'dan Cumhuriyete Ordu Köyü". Yılmaz, Cevdet (Ed.). Samsun Çarşamba'da Beylik Merkezi: Ordu Köyü. Samsun: Çarşamba Belediyesi Kültür Yayınları. s. 29. ISBN 9786058748422. 
  2. ^ Prof. Dr. Mehmet ŞEKER, Anadolu’nun Türkleşmesi ve Kültürel Hayatı, Ötüken Neşriyat, İstanbul 2006
  3. ^ Aziz B. Erdeşir-i ESTERÂBOT, Çeviren Prof. Dr. Mürsel ÖZTÜRK, Bezm-u Rezm, T.C. Kültür Bakanlığı 1990



Beyler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bey Hüküm Süresi
Emir Tacettin Bey 1250-1256