Lahmîler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Banu Lakhm
اللخميون
Lahmî Krallığı
c.300-602
Lahmî Krallığı'nın Haritası
Lahmî Krallığı'nın Haritası
Başkent Hîre
Yaygın diller
Hükûmet Monarşi
Tarihçe  
• Kuruluşu
c.300
• Sasani İmparatorluğu tarafından ilhak edildi
602
• Dağılışı
602

Lahmî Krallığı (Arapçaاللخميون) ya da Banu Lahm (بنو لخم) 300 ile 602 yılları arasında başkenti Hîre olan güney Irak'ta hüküm sürmüş Arap krallığı. Aralıklı ama genellikle Sasani İmparatorluğu'nun müttefiki ve kukla devletiydi ve Bizans-Sasani savaşlarına katılmıştır.[2]

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

565 yılında Yakın Doğu, Lahmîler ve komşularını gösteriyor
15. yüzyıla ait Farsça el yazması, Hîre'de Havarnak Kalesi'nin inşaatını gösteriyor.

Lahmî Krallığı, ikinci yüzyılda Yemen'den göç etmiş Lahum kabilesi tarafından kurulmuş ve Banu Lahm tarafından yönetilmiş bu nedenle bu ismi almıştır. Hanedan kurucusu İmru' al-Qais'ın (6. yüzyıl şairi İmru' al-Qais ile karıştırılmamalıdır) babası 'Amr'ın, Batılı yazarlara göre Hristiyanlığa geçtiği iddia edilir.

İmru' al-Qais, birleşik ve bağımsız bir Arap krallığı rüyası görmüştür ve bu rüyayı takiben, Arap Yarımadası'nda birçok şehri aldı. Büyük bir ordu kurdu ve Krallığı Bahreyn kıyıları boyunca faaliyet gösteren gemi filolarından oluşan bir deniz gücü olarak geliştirdi. Buradan, taht kavgası nedeniyle bir iç savaşta olan İran kıyı kentlerini vurdu - hatta Sasani krallarının doğum yeri Fars Eyaleti'ni talan etti.

325 yılında, II. Şapur komutasında Persliler Arap krallıklarına karşı bir sefer başlattılar. 60,000 savaşçıdan oluşan güçlü Pers ordusunun krallığına yaklaştığını anlayan Imru' al-Qais, Bizans İmparatorluğu'ndan yardım istedi. II. Constantius yardım sözü verdi ama ihtiyaç duyulduğunda bu yardımı sağlayamadı. Persliler Hîre'ye doğru ilerlediler ve bir dizi muzaffer muharebe ile Hîre'de ve çevresinde bulunan şehirleri aldılar. II. Şapur'un ordusu Lahmî ordusunu yenip Hîre'yi ele geçirdi. Aws ibn Qallam'ı tahta geçirip, çekildi.

Imru' al-Qais, onun altında birleşik Arap ulusu hayaliyle Bahreyn'e kaçtı ve oradan II. Constantius'un hiç gerçekleşmeyen yardım sözü arayışı ile Suriye'ye geçti, orada ölünceye kadar kaldı. Öldüğünde, Suriye çölünde al-Nimarah'a defnedildi.

Imru' al-Qais' mezar yazıtları son derece zor şekilde bitişik yazılmıştır. Son zamanlarda yazıta ilgi tekrar canlandı ve kesin sonuçları üzerinde tartışmalar ortaya çıktı. "Bütün Arapların Kralı" unvanını talep ettiği ve yazıda, Necran sınırına kadar, yarımadasının kuzeyinin ve merkezinin tamamında başarılı bir şekilde sefer yaptığı iddiası artık kesindir.

Ölümünden iki yıl sonra, 330 yılında, Aws ibn Qallam'ın öldürüldüğü ve Imru' al-Qais'ın oğlu 'Amr'ın yerine geçtiği bir isyan çıktı. Sonra, Lahmîlerin en büyük rakibi, Sasanilerin baş düşmanı Bizans İmparatorluğu'nun kukla devleti Gassaniler oldu. Lahmî Krallığı, Bizans'ın Doğu Ortodoks Kilisesi'ne karşı Sasniler tarafından desteklene Doğu Kilisesinin önemli bir merkezi oldu.

Lahmî başkenti Hîre'de bir binanın kalıntıları

Lahmîler altıncı yüzyıl boyunca etkili kalmıştır. Bununla birlikte, 602 yılında, son Lahmî kralı, III. al-Nu'man ibn al-Mundhir, sahte bir ihanet şüphesiyle Sasani imparatoru II. Hüsrev tarafından öldürüldü ve Lahmî krallığı ilhak edildi.

Günümüzde, Lahmî krallığının ilhakının, Sasani İmparatorluğu'nun düşüşünün ve Müslümanların İran'ı fethinin ardındaki temel etkenlerden biri olduğuna inanılırken, Sasaniler, Halid bin Velid tarafından Hîre Muharebesi'nde mağlup edilmiştir.[3] Bu noktada, şehir terk edildi ve malzemeleri, tükenmiş ikiz şehri Kufa'yı yeniden inşa etmek için kullanıldı.

Zi Kar Muharebesi, Irak'ın güneyindeki Arapları 609 civarında Sasani ordusuna karşı çekti.

Arap tarihçi Abu Ubaidah'a (ö. 824) göre, II. Hüsrev, III. al-Nu'man ibn el-Mundhir'e, kızını evlilik için vermeyi reddettiği için öfkelendi ve bu yüzden onu hapsetti. Ardından, Hüsrev, Nu'man ailesinin zırhını kurtarmak için birlikler gönderdi, ancak Hani ibn Mas'ud (Nu'man'ın arkadaşı) reddetti ve Sasi İmparatorluğu'nun Arap güçleri, Lahmî krallığının başkenti Hîre'nin yakınındaki Zi Kar Muharebesi'nde ilhak edildi. Hîre, şimdi Irak'ın Kufa kentinin hemen güneyinde bulunur.

Lahmî Hükümdarları[değiştir | kaynağı değiştir]

# Hükümdar Hüküm süresi
1 'Amr I ibn Adi 268-295
2 Imru' al-Qays I ibn 'Amr 295-328
3 'Amr II ibn Imru' al-Qays 328-363
4 Aws ibn Qallam (Hanedansız) 363-368
5 Imru' al-Qays II ibn 'Amr 368-390
6 al-Nu'man I ibn Imru' al-Qays 390-418
7 al-Mundhir I ibn al-Nu'man 418-462
8 al-Aswad ibn al-Mundhir 462-490
9 al-Mundhir II ibn al-Mundhir 490-497
10 al-Nu'man II ibn al-Aswad 497-503
11 Abu Ya'fur ibn Alqama (Hanedansız, kuşkulu) 503-505
12 III. Al-Mundhir ibn al-Nu'man 503/5-554
13 'Amr III ibn al-Mundhir 554-569
14 Qabus ibn al-Mundhir 569-573
15 Suhrab (Pers valisi) 573-574
16 al-Mundhir IV ibn al-Mundhir 574-580
17 al-Nu'man III ibn al-Mundhir 580-602
18 Iyas ibn Qabisah al-Ta'i (Hanedansız)
Nakhiragan (Pers valisi) ile
602-617/618
19 Azadbeh (Pers valisi)
Müslümanların İran'ı fethii izlemiştir
617/618-633

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Özel
  1. ^ Tafażżolī, A. "ARABIC LANGUAGE ii. Iranian loanwords - Encyclopaedia Iranica". www.iranicaonline.org (İngilizce). Encyclopedia Iranica. 29 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2017. Some of the Arab poets of the Lakhmid court, including ʿAdī b. Zayd and Aʿšā, were well versed in Middle Persian and acquainted with Iranian culture. 
  2. ^ http://www.iranicaonline.org/articles/lakhmids
  3. ^ Iraq After the Muslim Conquest By Michael G. Morony, pg. 233
Genel

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Al Sejel el Arslaneh (the book of the history of the Arslan dynasty)