Armutveren, Posof

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Armutveren
Ardahan'ın konumu
Ardahan'ın konumu
Ardahan üzerinde Armutveren
Armutveren
Armutveren
Armutveren'in Ardahan'daki konumu
Ülke Türkiye Türkiye
İl Ardahan
İlçe Posof
Coğrafi bölge Doğu Anadolu Bölgesi
Rakım 1.342 m (4.402 ft)
Nüfus
 (2020)
 • Toplam 82
Zaman dilimi UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu 0478
İl plaka kodu 75
Posta kodu 75800

Armutveren, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyün eski adı Papala'dır. Nitekim 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde de Papala (پاپالا) olarak yazılmıştır. Köy Gürcülerden ele geçirildiği ve henüz adı değiştirilmediği için bu yer adı Gürcüce Papala'dan (ფაფალა) Türkçeye girmiş olmalıdır.[3] 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Ardahan bölgesine sahip olan Ruslar da köyün adını Papala (Папало) olarak kaydetmiştir.[4]

Papala, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan Mesheti bölgesinin yerleşim yerlerinden biriydi. Osmanlılar köyü, birleşik Gürcistan Krallığı'ın ardından bu bölgeye hakim olan Samtshe Atabeyliği'nden 16. yüzyılın ortasında ele geçirdi. 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Poshov livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte köyde 17 hane yaşıyordu. Her hane, Osmanlı Devleti'nin Hristiyan köylülerden aldığı ispenç vergisi vermekle yükümlü kılınmıştı. Hane reislerinin çoğu Elia, Basila, Gogiça, İoana, Koçia, Maharebel gibi Gürcü adları taşıyordu. Köyde buğday, arpa, çavdar, keten tohumu, yonca tarımı ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Köye kayıtlı üç yayla bulunuyordu. Köyde 1834 yılında 7 hane, 1878'de 18 hane tespit edilmiştir.[5]

Papala, uzun süre Osmanlı yönetimi altında kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından Rusya İmparatorluğu’nun eline geçti. Rus idaresinde Ardahan sancağının (okrug) Poshov kazasına (uçastok) bağlıydı. Bu kaza içinde Badela nahiyesinin köylerinden biriydi. 1886 yılında köyün nüfusu 187 kişiden oluşuyordu. Rus idaresinde Papala köyünün nüfusu, 1896’da 217 kişiye, 1906’da da 253 kişiye yükselmişti. Bu tespitlerde nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir.[4][6]

Papala, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcüler Ardahan ve Artvin bölgelerinden çekildi. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Papala köyü Türkiye'ye bırakıldı.[7]

Papala, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Papola" (پاپولا) adıyla, Kars vilayetinin Poshof kazasının Cilvana nahiyesine bağlıydı.[8] 1935 genel nüfus sayımıda "Papula" olarak kaydedilmiş olan Papala, aynı idari konuma sahipti ve köyde 301 kişi yaşıyordu.[9] Türkçe kaynaklarda farklı biçimlerde yazılmış olan Papala adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Armutveren olarak değiştirilmiştir.[10] Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte resmî kayıtlarda "Armutveren (Papola)" biçiminde bir süre daha kullanılmıştır.[11]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Armutveren köyü, Ardahan il merkezine 95 km, Posof ilçe merkezine 14 km uzaklıktadır.[12]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıllara göre köy nüfus verileri
2020 82[2]
2019 82[2]
2018 80[2]
2017 74[2]
2016 82[2]
2015 82[2]
2014 83[2]
2013 72[2]
2012 74[2]
2011 80[2]
2010 95[2]
2009 93[2]
2008 97[2]
2007 116[2]
2000 140[12]
1990 248[13]
1985 360[14]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Armutveren, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 20 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2020. 
  2. ^ a b c d e f g h i j k l m n o "Ardahan Posof Armutveren Köy Nüfusu". Nufusune.com. 17 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2020. 
  3. ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (Osmanlıca ve Gürcüce), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; III. cilt (1958), s. 444". 22 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Temmuz 2021. 
  4. ^ a b ""Poshov kazası 1886 Yılı" (Rusça)". 26 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Temmuz 2021. 
  5. ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (Osmanlıca ve Gürcüce), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; I. cilt (1947), s. 310; II. cilt (1941), s. 303; III. cilt (1958), s. 444". 22 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Temmuz 2021. 
  6. ^ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 114, ISBN 9786052100271.
  7. ^ Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 3 cilt; 2. cilt, s. 41.
  8. ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 761.
  9. ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 306" (PDF). 16 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 10 Temmuz 2021. 
  10. ^ "Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 46". 23 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Temmuz 2021. 
  11. ^ "1980 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1981" (PDF). 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 10 Temmuz 2021. 
  12. ^ a b "Armutveren Köyü". YerelNet.org.tr. 3 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2020. 
  13. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2020. 
  14. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]