Uluçam, Posof

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Uluçam
Ardahan'ın konumu
Ardahan'ın konumu
Ardahan üzerinde Uluçam
Uluçam
Uluçam
Uluçam'ın Ardahan'daki konumu
Ülke Türkiye Türkiye
İl Ardahan
İlçe Posof
Coğrafi bölge Doğu Anadolu Bölgesi
Rakım 1.649 m (5.410 ft)
Nüfus
 (2020)
 • Toplam 12
Zaman dilimi UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu 0478
İl plaka kodu 75
Posta kodu 75800

Uluçam, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Uluçam köyünün eski adı Varhana'dır. Varhana (ვარხანა) veya Varhani (ვარხანი), tarihsel Gürcü coğrafyasında rastlanan bir yer adıdır. Varhana, erken dönem Osmanlı kayıtlarına Varhana (وارخانە) olarak girmiştir.[3] 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Ardahan bölgesine hakim olan Ruslar da köyün adını Varhana (Вархана) olarak kaydetmiştir.[4] 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Osmanlıca biraz farklı yazılmış olmasına karşın, köyün adı Varhana (وارخانا) olarak geçer.[5]

Varhana, Gürcistan'ı oluşturan tarihsel Mesheti bölgesinin yerleşim yerlerinden biriydi. Osmanlılar köyü, birleşik Gürcistan Krallığı'ın ardından bu bölgeye hakim olan Samtshe Atabeyliği'nden 16. yüzyılın ortasında ele geçirdi. 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Poshov livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte köyde 21 hane yaşıyordu. Her hane, Osmanlı Devleti'nin Hristiyan köylülerden aldığı ispenç vergisi vermekle yükümlü kılınmıştı. Hane reislerinin çoğu Sunbat, Ruben, Gogiça, Mahara, Revaza, Gogina, Gabriel, Batata gibi Gürcü adları taşıyordu. Köyde buğday, arpa, çavdar, keten tohumu, yonca tarımı ve arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Köye kayıtlı bir değirmen bulunuyordu. Köyde 1834 yılında 10 hane, 1878'de 11 hane tespit edilmiştir.[6]

Varhana, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından Rusya İmparatorluğu’nun eline geçti. Rus idaresinde Varhana, Ardahan sancağının (okrug) Poshov kazasına (uçastok) bağlıydı. Bu kaza içinde Tsurtskabi nahiyesinin köylerinden biriydi. 1886 yılında köyün nüfusu 180 kişiden oluşuyordu. Rus idaresinde Varhana köyünün nüfusu, 1896’da 194 kişiye, 1906’da da 230 kişiye yükselmişti. Bu tespitlerde nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir.[7][8] Birinci Dünya Savaşı sırasında Ardahan bölgesini gezen Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli, Varhana'nın Gürcüce yer adı olduğunu belirtmiş, ama anlamını vermemiştir. Martvileli köyde 20 hanede 241 Müslüman Gürcünün yaşadığını yazmıştır.[9]

Varhana, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcüler Ardahan ve Artvin bölgelerinden çekildi. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Varhana köyü Türkiye'ye bırakıldı.[10]

Varhana, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Poshof kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.[5] 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyde 235 kişi yaşıyordu.[11] Varhana, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Uluçam olarak değiştirilmiştir.[12] Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte resmî kayıtlarda "Uluçam (Varhana)" biçiminde bir süre daha kullanılmıştır.[13]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Uluçam köyü, Ardahan il merkezine 97 km, Posof ilçe merkezine 16 km uzaklıktadır.[14]

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıllara göre köy nüfus verileri
2020 12[2]
2019 13[2]
2018 26[2]
2017 7[2]
2016 11[2]
2015 22[2]
2014 29[2]
2013 37[2]
2012 42[2]
2011 45[2]
2010 52[2]
2009 53[2]
2008 59[2]
2007 66[2]
2000 109[14]
1990 196[15]
1985 221[16]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Ulucam, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 16 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2020. 
  2. ^ a b c d e f g h i j k l m n o "Ardahan Posof Uluçam Köy Nüfusu". Nufusune.com. 17 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2020. 
  3. ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (Osmanlıca ve Gürcüce), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; III. cilt (1958), s. 433". 22 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2021. 
  4. ^ ""Poshov kazası 1886 Yılı" (Rusça)". 26 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2021. 
  5. ^ a b Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 761.
  6. ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (Osmanlıca ve Gürcüce), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; I. cilt (1947), s. 300; II. cilt (1941), s. 294; III. cilt (1958), s. 433". 22 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2021. 
  7. ^ ""Poshov kazası 1886 Yılı" (Rusça)". 26 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2021. 
  8. ^ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 114, ISBN 9786052100271.
  9. ^ "Konstantine Martvileli, "Ardahan Bölgesinde", Sakartvelo gazetesi, 7 Ekim 1917, sayı 220". 12 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2021. 
  10. ^ Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 3 cilt; 2. cilt, s. 41.
  11. ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 378" (PDF). 16 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 14 Ağustos 2021. 
  12. ^ "Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 525". 23 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ağustos 2021. 
  13. ^ "1980 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1981" (PDF). 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 14 Ağustos 2021. 
  14. ^ a b "Uluçam Köyü". YerelNet.org.tr. 3 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2020. 
  15. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2020. 
  16. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]