AFC Ajax

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
AFC Ajax
AFC Ajax logosu
Tam isim Amsterdamsche Football Club Ajax NV
Takma isim(ler) de Godenzonen (Tanrı'nın çocukları)
Ajacieden, de Joden (Yahudiler)
de Amsterdammers (Amsterdamlılar)
Kısa isim(ler) Ajax
Renkler          Kırmızı-Beyaz
Kuruluş 18 Mart 1900
Stadyum Amsterdam ArenA
(Kapasite: 52.328)
Başkan Hollanda Hennie Henrichs
Teknik direktör Hollanda Frank de Boer
Lig Eredivisie
2014-15 Eredivisie, 2.
Resmî site ajax.nl
İç saha
Deplasman

Amsterdamsche Football Club Ajax, daha çok bilinen isimleriyle AFC Ajax, Ajax Amsterdam ya da Ajax (ismin geçmişi Aias'a dayanır), Amsterdam merkezli profesyonel Hollandalı futbol kulübü. Dünya'nın belli başlı futbol takımlarından olan Ajax, 1900 yılında kurulmuştur. Maçlarını 52,328 kişilik Amsterdam ArenA'da oynar. Ajax dünyaca ünlü altyapısı Jong Ajax ile tanınan çok köklü bir kulüptür. Avrupa'nın en önemli 14 kulübünün bulunduğu eski G-14 kurulunda bulunmaktaydı. Ajax kazandığı birçok kupayla dünyanın en başarılı takımlarından birisidir, Uluslararası Futbol Tarihi ve İstatistikleri Federasyonu'na göre 20. Yüzyılın En Başarılı yedinci kulübüdür.[1]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Johan Cruijff , Ajax formasıyla 3 kez Avrupa Kupası kazanan futbolcu, 1959-1973 ve 1981-1983 yılları arasında forma giymiştir. Johan Cruijff'un 14 numaralı formasını kulübü Ajax emekli etme kararı almıştır. Johan Cruijff 1985-1988 yılları arasında kulübe 3 yıl boyunca teknik direktörlük yapmıştır.

Kulüp, 18 Mart 1900 tarihinde Amsterdam kentinde Floris Stempel, Carel Reeser ve Johan Dade tarafından kurulur. 1911 yılında o dönem Hollanda futbolunun en üst seviyesi olan 1. Lig’e çıkar. 1917 yılında ilk ulusal kupa kazanılır. 1918 yılında ise ilk lig şampiyonluğu gelir. 1920'li yıllardan II. Dünya Savaşına kadar geçen dönem o kadar başarılıdır ki bu yıllar Altın dönem olarak adlandırılır.

1940’lı yıllarda teknik direktör Jack Reynolds'un emekli olmasıyla beraber klüp yeniden yapılanma dönemine girer. 1954 yılında futbolda profesyonelliğe geçildiğinde Ajax yeni dönemde özellikle Avrupa’da mücadele etme gücünden uzaktır. Bu dönem bir aralar küme düme aşamasına gelen Ajax, 1965 yılında Rinus Michels’in takımın başına geçmesiyle kabuk değiştirmeye başlar. Bu dönemde özellikle ileride Hollanda Millî Futbol Takımı sayesinde total futbol olarak adlandırılacak sistemin tohumları atılır.

1967 yılında ikinci kez lig şampiyonluğunu yaşayan klüp hala bir rekor olan bir sezonda 122 gol atma başarısını gösterir. O dönemde 20 yaşında olan Johan Cruijff bu gollerin 33 tanesini tek başına kaydetmiştir. 1971 yılında hem lig hem de kupa şampiyonluğu yaşayan Ajax, 1970-71 Şampiyon Kulüpler Kupası finalinde Panathinaikos’u 2-0 yenerek Avrupa’da da başarıyı yakalamıştır.

1973 yılında Cruijff’un FC Barcelona’ya transfer olmasıyla başlayan dönem gerilemenin habercisi olur. Buna rağmen Ajax’ın öncüsü olduğu total futbol mantığıyla oynayan Hollanda Mîllî Futbol Takımının 1974 FIFA Dünya Kupasında finale kadar çıkması futbol tarihinde önemli bir dönüm noktası olmuştur.

1980’li yıllarda Avrupa’da başarılı olamayan klüp 1985 yılından sonra Cruijff’un teknik direktör olarak dönmesiyle yeniden çıkışa geçer. Ligde çok başarılı olmasa da 1986-87 UEFA Kupa Galipleri Kupası finalinde Demokratik Almanya Cumhuriyeti’nden Lokomotive Leipzig’i 1-0 yenerek kupayı kazanır

Ajax'ın 1900-1901 sezonundaki ilk kadrosu

Bundan sonra yükselişe geçen PSV Eindhoven’ın gölgesinde kalan Ajax, Louis van Gaal yönetiminde eski günlerine dönmeye başlar. 1992 UEFA Kupası Finalinde İtalyan ekip Torino FC’yu eleyerek kupayı kazanır. Aynı başarıyı 1994-95 UEFA Şampiyonlar Liginde de gösteren ekip finalde İtalyan AC Milan’ı 1-0 yenerek kupayı müzesine götürür.

Ancak izleyen sezonlarda Van Gaal’ın ayrılması ve Bosman kanunu sayesinde önemli oyuncularının klüpten ayrılmasıyla[2] Ajax düşüşe geçer.

2002 yılıyla beraber teknik direktörlük görevine gelen Ronald Koeman’ı Danny Blind izleyecektir. 2006 yılında başa geçen Henk ten Cate, gençlere fırsat verirken başarılı sonuçlar yakalayacaktır. O sezon Hollanda Kupası kazanılırken, Lig şampiyonlğu son anda yitirilir. Sonraki sezon en önemli kozları olan Ryan Babel Liverpool’a, Wesley Sneijder ise Real Madrid’e satılır. 2008 yılında teknik direktör olan Marco van Basten döneminde yeni genç futbolcular takıma dahil edilirken takım yönetimi başarılı futbolcularını sattıkları için bir ticarethane olmakla suçlanacaktır. 2009-2010 sezonunun son haftasında ligde üçüncü konumu başarısızlık olarak tanımlayan van Basten de görevi bırakacaktır.

Altyapı programı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Jong Ajax

Ajax, her dönemde sayısız yıldız yetiştiren altyapı programıyla tanınmıştır. En üst seviyede futbol oynamış olan çok sayıda yıldız Ajax’da yetişmiştir:

Kendi altyapısından yetişen futbolcuların ağırlıkta olduğu kadrosuyla 1994-95 UEFA Şampiyonlar Ligi kupasını kazanmıştır.[3]

Logo ve renkler[değiştir | kaynağı değiştir]

1900 yılında klüp kurulduğunda Ajax amblemi bir Ajax oyuncusunun resminden ibaretti. 1928 yılında Antik Yunanistan’daki kahraman Ajax’ın portresi logo olarak kabul edildi. 1990 yılında yeniden değiştirilen logoda Ajax resmi korunurken, portre 11 futbolcuyu simgeleyecek şekilde sadece 11 çizgiden oluşacak şekilde yeniden tasarlandı.

Ajax ilk başlarda sadece siyah renkli formayı tercih ediyordu. Ancak sonraları formada kırmızı-beyaz ve şortlarda da siyah renk yeralmaya başladı. Bu üç renk aynı zamanda Ajax’ın kurulu olduğu Amsterdam kentinin de renkleridir. Klüp 1911 yılında Eerste Klasse olarak bilinen 1.Lig’e çıktığında renklerini değiştirmek zorunda kaldı çünkü o ligde oynayan Sparta Rotterdam da aynı renkleri kullanıyordu. O dönemlerde deplasmanlarda farklı forma uygulaması olmadığından lige yeni çıkan Ajax, renklerini beyaz forma üzerine kırmızı çapraz şerit olacak şekilde değiştirmek zorunda kaldı.

Stadyum[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Amsterdam ArenA

Klübün ilk stadyumu 1911 yılında ahşaptan yapılmıştır. O dönemde stadın özel bir adı bulunmamaktaydı. Ajax daha sonra Amsterdam’da yapılan 1928 Yaz Olimpiyatları stadında maçlarını yaptı. Olimpik Stadyum olarak bilinen bu stadyumdan sonra 1934 yılında Amsterdam’ın doğusundaki De Meer Stadyumuna geçti.[4] 1996 yılına kadar maçlarını oynayacağı stad 29.500 kişilikti. 1996 yılında Amsterdam AreanA olarak bilinen yeni stadyum kompleksine geçti. 134 milyon dolara mal olan stadyum 52.000 kapasitelidir. Stadyumun açılır kapanır tavanının içeriye güneş ışığının girmesini engellediği için çim kalitesinin olumsuz etkilendiği stada yapılan eleştiriler arasındadır.

Ajax ve Yahudilik[değiştir | kaynağı değiştir]

Günümüzde Ajax taraftarları Yahudi olarak nitelendirilse de buna dair bir kanıt yoktur. 1930’lu yıllarda Avrupa’da yükselen faşizm ve anti-Semitizm yüzünden şehirn diğer taraftarları, stadyumları yoğun Yahudi göçü alan bölgede kaldığı için Ajaxlıları Yahudi olmakla suçlayıcı tezahüratlarda bulunmuştur. Arasında çok az sayıda Yahudiyi barındıran Ajax taraftarları da inadına bu kimliği benimsemiş ve Yahudi sembollerini maçlarda kullanmıştır. 1980’li yıllarla beraber siyasi arenadaki İsrail karşıtlığı Ajax’a karşı tezahüratlara da yansımıştır. Oldukça gergin atmosferde geçen maçlara gerçek Yahudiler gitmemeye başlamıştır. 2000’li yıllarda klüp resmî olarak taraftarlardan Yahudi simgelerinin bırakılmasını talep etmiştir.[5]

Oyuncular[değiştir | kaynağı değiştir]

Güncel kadro[değiştir | kaynağı değiştir]

25 Haziran 2015 tarihinde güncellendi.

No. Pozisyon Oyuncu
1 Hollanda KL Jasper Cillessen
2 Hollanda DF Ricardo van Rhijn
3 Hollanda DF Joël Veltman (3rd captain)
4 Hollanda DF Mike van der Hoorn
5 Hollanda DF John Heitinga (vice-captain)
6 Hollanda OS Riechedly Bazoer
7 Danimarka FV Viktor Fischer
8 Hollanda OS Daley Sinkgraven
9 Polonya FV Arkadiusz Milik
10 Hollanda OS Davy Klaassen (captain)
11 Almanya FV Amin Younes
17 Danimarka DF Nicolai Boilesen
No. Pozisyon Oyuncu
19 Fransa FV Yaya Sanogo (Arsenal'den kiralık)
20 Danimarka FV Lasse Schöne
21 Hollanda FV Anwar El Ghazi
22 Hollanda DF Jaïro Riedewald
23 Hollanda DF Kenny Tete
24 Kamerun KL André Onana
25 Güney Afrika OS Thulani Serero
26 Hollanda DF Nick Viergever
27 Sırbistan OS Nemanja Gudelj (4th captain)
33 Hollanda KL Diederik Boer
35 Hollanda DF Mitchell Dijks

Kiralık gidenler[değiştir | kaynağı değiştir]

No. Pozisyon Oyuncu
Hollanda KL Peter Leeuwenburgh (at FC Dordrecht until 30 June 2016)
Hollanda KL Xavier Mous (at FC Oss until 30 June 2016)
Hollanda DF Ruben Ligeon (at Willem II until 30 June 2016)
Danimarka OS Lucas Andersen (at Willem II until 30 June 2016)
No. Pozisyon Oyuncu
Hollanda FV Sheraldo Becker (at PEC Zwolle until 30 June 2016)
Hollanda FV Lesly de Sa (at Willem II until 30 June 2016)
Hollanda FV Richairo Živković (at Willem II until 30 June 2016)
Hollanda FV Queensy Menig (at PEC Zwolle until 30 June 2016)

Başarıları[değiştir | kaynağı değiştir]

Ajax müzesindeki kupalar
Şampiyon (33): 1917/18, 1918/19, 1930/31, 1931/32, 1933/34, 1936/37, 1938/39, 1946/47, 1956/57, 1959/60, 1965/66, 1966/67, 1967/68, 1969/70, 1971/72, 1972/73, 1976/77, 1978/79, 1979/80, 1981/82, 1982/83, 1984/85, 1989/90, 1993/94, 1994/95, 1995/96, 1997/98, 2001/02, 2003/04, 2010/2011, 2011/12, 2012/13, 2013/14
Şampiyon (18): 1916/1917, 1942/1943, 1960/1961, 1966/1967, 1969/1970, 1970/1971, 1971/1972, 1978/1979, 1982/1983, 1985/1986, 1986/1987, 1992/1993, 1997/1998, 1998/1999, 2001/2002, 2005/2006, 2006/2007,2009/2010
Şampiyon (8): 1992/1993, 1993/1994, 1994/1995, 2001/2002, 2004/2005, 2005/2006, 2006/2007, 2012/13
Şampiyon (4): 1970/1971, 1971/1972, 1972/1973, 1994/1995
Şampiyon (2): 1971/1972, 1994/1995
Şampiyon (1): 1991/1992
Şampiyon (1): 1986/1987
Şampiyon (3): 1971/1972, 1972/1973, 1994/1995
Şampiyon (1): 1961/62

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Europe's Club of the Century". International Federation of Football History & Statistics. 11 September 2009. http://www.iffhs.de/?a413f0e03790c443e0f40390b41be8b01905fdcdc3bfcdc0aec70aeedb883ccb05ff1d. Erişim tarihi: 2009-09-12. 
  2. ^ Bu dönemde Edgar Davids, Michael Reiziger, Finidi George, Nwankwo Kanu, Patrick Kluivert, Marc Overmars, Winston Bogarde, Ronald de Boer, Frank de Boer, Edwin van der Sar, Jari Litmanen klüpten ayrılmış, Frank Rijkaard ve Danny Blind de jübile yapmıştır
  3. ^ O yılki kadroda bulunan Edwin van der Sar, Michael Reiziger, Frank de Boer, Danny Blind, Ronald de Boer, Edgar Davids, Clarence Seedorf, Patrick Kluivert ve Marc Overmars gibi futbolcuların tamamı Ajax altyapısından gelmiştir.
  4. ^ Taraftarlarca çok sevilen stad artık yıkılmış ve arazisi şehir konseyine satılmıştır. Bugün stadın bulunduğu yerde sadece AJAX yazılı bir plaket bulunmaktadır.
  5. ^ 28 Mart 2005 tarihli The New York Times haberi (İngilizce) 1 Mart 2011 tarihinde erişilmiştir

Konuyla ilgili yazılan eserler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Simon Kuper, Ajax, Hollandalılar ve Savaş, İthaki Yayınları 2004 ISBN 9752730167

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]