İnsani Gelişme Endeksi'ne göre Avrupa ülkeleri listesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
2021'de İGE değerine göre Avrupa ülkeleri haritası (kıtalararası ülkeleri içerir).Çok yüksek İGE
  ≥ 0.920
  0.890–0.919
  0.850–0.889
  0.800–0.849
Yüksek İGE
  < 0.800

İnsani Gelişme Endeksi (İGE), insani gelişmenin temel boyutlarındaki ortalama başarının özet bir ölçüsüdür: uzun ve sağlıklı bir yaşam, bilgi ve makul bir yaşam standardı. Refahı ölçmenin standart bir yoludur. Ülkenin gelişmiş, gelişmekte olan veya az gelişmiş ülke ayrımı yapmak ve ayrıca ekonomi politikalarının yaşam kalitesi üzerindeki etkisini ölçmek için kullanılır. Ülkeler, İGE'lerine göre dört geniş kategoriye ayrılır: çok yüksek, yüksek, orta ve düşük insani gelişme. Şu anda, tüm Avrupa ülkeleri çok yüksek veya yüksek insani gelişme kategorisine girmektedir.

Liste[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşağıdaki tablo, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın İnsani Gelişme Raporu'nda (2020'de yayınlandı) yer aldığı şekliyle Avrupa'daki ülkeler için en son İnsani Gelişme Endeksini (İGE)[1] göstermektedir.[2][3] Önceki İGE değerleri ve sıralamaları, İnsani Gelişme Raporu'nun İstatistik Eki Tablo 2'de sunulduğu gibi, aynı güncellenmiş veri setleri ve mevcut metodolojiler kullanılarak geriye dönük olarak yeniden hesaplanır.[4]

Tamamen Avrupa'da bulunmayan ülkeler burada italik olarak gösterilmiştir, ancak tüm ülke için İGE rakamları verilmiştir. Monako, San Marino ve Vatikan, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın son raporunda yer almadıkları için sıralamada yer almıyor. Kosova da dahil değildir.

İnsani Gelişme Endeksi'ne göre Avrupa ülkeleri listesi
Sıralama Ülke İnsani Gelişme Endeksi (İGE)(HDI)
Bölge Dünya İGE 2021[5] İGE 2020[6] İGE'deki değişim

değerleri 2020–21

Çok Yüksek İnsani Gelişme
1 1   İsviçre 0.962 0.956 artış 0.006
2 2  Norveç 0.961 0.959 artış 0.002
3 3  İzlanda 0.959 0.957 artış 0.002
4 6  Danimarka 0.948 0.947 artış 0.001
5 7  İsveç 0.947 0.942 artış 0.005
6 8  İrlanda 0.945 0.943 artış 0.002
7 9  Almanya 0.942 0.944 azalış 0.002
8 10  Hollanda 0.941 0.939 artış 0.002
9 11  Finlandiya 0.940 0.938 artış 0.002
10 13  Belçika 0.937 0.928 artış 0.009
11 16  Lihtenştayn 0.935 0.933 artış 0.002
12 17  Lüksemburg 0.930 0.924 artış 0.006
13 18  Birleşik Krallık 0.929 0.924 artış 0.005
19 23  Malta 0.918 0.911 artış 0.007
 Slovenya 0.913 artış 0.005
21 25  Avusturya 0.916 0.913 artış 0.003
22 27  İspanya 0.905 0.899 artış 0.006
23 28  Fransa 0.903 0.898 artış 0.005
24 29  Kıbrıs Cumhuriyeti[N 1] 0.896 0.894 artış 0.002
25 30  İtalya 0.895 0.889 artış 0.006
26 31  Estonya 0.890 0.892 azalış 0.002
27 32  Çek Cumhuriyeti 0.889 0.892 azalış 0.003
28 33  Yunanistan 0.887 0.886 artış 0.001
29 34  Polonya 0.876 0.876 Sabit
30 35  Litvanya 0.875 0.879 artış 0.004
31 38  Portekiz 0.866 0.863 artış 0.003
32 39  Letonya 0.863 0.871 azalış 0.008
33 40  Andorra 0.858 0.848 artış 0.010
 Hırvatistan 0.855 artış 0.003
35 44  San Marino 0.853 0.845 artış 0.008
36 45  Slovakya 0.848 0.857 azalış 0.009
37 46  Macaristan 0.846 0.849 azalış 0.003
38 48  Türkiye[N 2] 0.838 0.806 artış 0.014
39 49  Karadağ 0.832 0.826 artış 0.006
40 52  Rusya[N 3] 0.822 0.830 azalış 0.008
41 53  Romanya 0.821 0.824 azalış 0.003
42 56  Kazakistan[N 4] 0.811 0.814 azalış 0.003
43 60  Belarus 0.808 0.807 artış 0.001
44 63  Gürcistan[N 5] 0.802 0.802 Sabit
 Sırbistan 0.804 azalış 0.002
Yüksek İnsani Gelişme
45 67  Arnavutluk 0.796 0.794 artış 0.002
46 68  Bulgaristan 0.795 0.802 azalış 0.007
47 74  Bosna-Hersek 0.780 0.781 azalış 0.001
48 77  Ukrayna 0.773 0.775 azalış 0.002
49 78  Kuzey Makedonya 0.770 0.774 azalış 0.004
50 81  Moldova 0.767 0.766 artış 0.001
51 85  Ermenistan[N 6] 0.759 0.757 artış 0.002
52 91  Azerbaycan[N 7] 0.745 0.730 artış 0.015
* Üç haneye yuvarlanmış İGE değerindeki değişiklik

Harita[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu, İnsani Gelişme Endeksi'ne göre 2021 yılı için Avrupa ülkeleri listesinin haritasıdır. Renk göstergeleri aşağıdaki gibidir:

Yüksek İGE ve Çok yüksek İGE.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Coğrafi olarak, Kıbrıs genellikle Batı Asya veya Orta Doğu'ya dahil edilir, ancak tarihsel ve kültürel olarak bir Avrupa ülkesi olmuştur.
  2.   Türkiye'nin Avrupa kısmı, ülkenin %3'ünü oluşturuyor ve bu da onu kıtalararası bir ülke yapıyor.
  3.   Coğrafi olarak, Rusya'nın çoğunluğu Kuzey Asya'da bulunur, ancak Rusya kültürel ve etnik olarak Avrupa'nın bir parçasıdır. Avrupa Rusyası, Rusya'nın toplam nüfusunun %78'ine ev sahipliği yapıyor, ancak Rusya'nın toplam kara alanının %25'inden azını kaplıyor.
  4.   Kazakistan, Doğu Avrupa'da bulunan Ural Nehri'nin batısındaki küçük bir kısmı ile ağırlıklı olarak Orta Asya'da yer almaktadır.
  5.   Genel olarak Büyük Kafkasya, Avrupa'yı Asya'dan ayırır ve Gürcistan'ı çoğunlukla Batı Asya'ya ve Avrupa'nın yalnızca küçük bir kısmına yerleştirir. Diğer bazı tanımlar, bunun yerine Gürcistan da dahil olmak üzere tüm Kafkasya bölgesini Doğu Avrupa'ya yerleştirir.
  6.   Ermenistan bazen bir Avrupa ülkesi olarak kabul edilir. Coğrafi olarak, bir Asya ülkesi olarak kabul edilir. Fizyografik kriterlere göre Ermenistan Asya'yı bütünleştiriyor, ancak ülkenin Avrupa ile siyasi, tarihi ve kültürel bağları var.
  7.   Coğrafi olarak Azerbaycan, Avrasya'nın Güney Kafkasya bölgesinde, Batı Asya ve Doğu Avrupa arasında yer almaktadır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Table 1: Human Development Index (HDI) and its components". 30 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). United Nations Development Programme. 15 Aralık 2020. ss. 343-346. ISBN 978-92-1-126442-5. 15 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 15 Aralık 2020. 
  3. ^ "Human Development Report 2019 – "Human Development Indices and Indicators"" (PDF). HDRO (Human Development Report Office) United Nations Development Programme. ss. 22-25. 9 Aralık 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Aralık 2019. 
  4. ^ "Table 2: Trends in the Human Development Index, 1990-2015". 2 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  5. ^ Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene (PDF). United Nations Development Programme. 15 Aralık 2020. ss. 343-346. ISBN 978-92-1-126442-5. 15 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 15 Aralık 2020. 
  6. ^ "Human Development Report 2019 – "Human Development Indices and Indicators"" (PDF). HDRO (Human Development Report Office) United Nations Development Programme. ss. 22-25. 9 Aralık 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Aralık 2019. 


Kaynak hatası: <ref> "N" adında grup ana etiketi bulunuyor, ancak <references group="N"/> etiketinin karşılığı bulunamadı (Bkz: Kaynak gösterme)