Karesi Sancağı

Karesi Sancağı

← (1360-1922) →
Başkent	Karesi, (Balıkesir)
Resmi dil	Türkçe
Yönetim şekli	Monarşi

Karesi Beyliği'nin yayılma alanı

Karesi Sancağı, Osmanlı Devleti'nin eyaletlerinden biridir. Osmanoğulları'na ilk katılan beylik olan Karesioğulları Beyliği'nin bulunduğu bölgede kurulmuştur. Osmanlı Devleti'nin yıkılmasıyla yerine Balıkesir ili kurulmuştur. 1909 yılındaki Karesi Sancağı'na bağlı kazalar şunlardır; Karesi Merkez Kazası, Ayvalık Kazası, Bandırma Kazası, Edremit Kazası, Burhaniye Kazası, Erdek Kazası, Gönen Kazası, Sındırgı Kazası, Balya Kazası'dır.

1345 de durum

Orhan Gazi Karesi Beyliği’ni, merkeze bağlı bir sancak haline getirip, adını da değiştirmeden Karesi Sancağı yaptı. Sancağın merkezi olan Balıkesire, oğlu Şehzade Süleyman’ı sancak beyi olarak tayin etti. Böylece Karesi, aynı zamanda bir Şehzade Sancağı oldu.

Bu dönemde tüm Karesi toprakları, Osmanlı beyliğinin ilk eyaleti oldu. Balıkesir’den başka; Bergama, İvrindi, Ayazmend (Altınova), Edremit, Kemer Edremit (Burhaniye), Bayramiç, Ayvacık, Ezine, Fırt (Susurluk), Bigadiç ve Sındırgı yerleşim yerlerine sahipti.

1393 de durum

1393'te Ankara merkezli Anadolu Beylerbeyliği kurulunca Bergama ve çevresi de dahil olaraktan Karesi eyaleti tek parça olarak, Anadolu beylerbeyliğinin bir parçası olmuştur.

1451 de durum

1451 Anadolu eyaleti tekrar yapılandırılmış ve Kütahya merkez olmuştur. Bu dönemde Karesi beyliği toprakları; merkezi Kütahya olan Anadolu Eyaletinin Hüdavendigar Eyaletinin sancakları olmuştur. 1426'da Aydınoğulları'nın Osmanlı'ya ilhakıyla Bergama ve çevresi İzmir'e bağlanmıştır. Bu tarihten sonra Bergama şehri ile Karesi şehri arasında siyasi bağ kalmamıştır. Bergama ve çevresi İzmir Sancağı'na geçmiştir.

Karesi toprakları iki sancağa ayrılmıştır:

• Karesi Sancağı
• Biga Sancağı

Daha sonraları Karesi Sancağı ikiye bölündü: Karesi Sancağı ve Erdek Sancağı olarak.

1786 da durum

Bölgede Hüdavendigar eyaletine bağlı üç sancak vardı:

• Karesi Sancağı: Ayvalık çevresi de, 1786’da Karesi Sancağına dahil edildi. Bu dönemde Karesi Sancağı: Merkez, Bigadiç, Sındırgı, Baş Gelenbe (Gelenbe), Kemer Edremid (Burhaniye), Edremit, Ayazmend (Altınova), Kozak (Bergama'nın kuzey köyleri), İvrindi, Manyas, Fırt ma‘a Şamlı (Susurluk) ve Ayvalık'tan oluşmaktaydı.

• Erdek Sancağı

• Biga Sancağı

1827-1841 arası durum

Karesi toprakları, 1827'de dağıtılan Anadolu eyaletinin Güney Marmara kısmında kurulan Hüdavendigar eyaletine bağlanmıştır.

Karesi toprakları dört sancağa ayrılmıştır.

• Karesi Sancağı
• Biga Sancağı
• Erdek Sancağı
• Ayvalık Sancağı

1841-1845 de durum

Hüdavendigar eyaleti yeniden düzenlendi. Karesi toprakları üzerinde;

• Biga Sancağı
• Karesi Sancağı

Bu dönemde Karesi Sancağı Merkez livası, Ayvalık livası ve Erdek livası olmak üzere üç alt bölgeden oluşuyordu. Ayvalık ve Erdek livası, doğrudan merkez livasına bağlı idi.

Edremit ve Kemer Edremit ise, Ayvalık livasına değil; eskiden beri olduğu gibi Merkez livasına dahildi.

1845-1847 de durum

1845'te Karesi-Saruhan Eyaleti, 1881'de de aynı sınırlar esas alınarak Karesi Vilayeti kurulmuştur.

Biga Sancağı ve Karesi Sancağı birleştirilerek oluşan Karesi eyaleti ve Aydın'dan ayrılan Mağnisa merkezli Saruhan eyaleti birleştirilerek Karesi-Saruhan Eyaleti oluşturulmuştur. Bu dönemde Çanakkale toprakları tekrar Balıkesir merkezine bağlanmıştı.

1847 de durum

Eski Karesi Beyliği toprakları tekrar, eski Hüdavendigar eyaletine bağlandı.

• Biga Sancağı
• Karesi Sancağı (üç livadan oluşuyordu: Merkez (22 kazası vardı), Ayvalık (2 kazası vardı), Erdek (8 kazası vardı).

1864 de durum

1864 yılında çıkarılan “Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi” ile idari teşkilatta yeni bir yapılanmaya gidildi ve bunun sonucunda örneğin; Karesi livasının kaza sayısı azaldı. Karesi livasının daha önce 22 kazası olan kaza sayısı bu dönemde 8’e düştü. Önceden kaza olan diğer on beş kaza, bu dönemde nahiye olarak yapılandırıldılar. Erdek livasının kaza sayısı da azaltıldı.

1881 de durum

1881'de Karesi Sancağı ve Biga Sancağı, Karesi Vilayeti adı altında birleşti. Çanakkale toprakları tekrar Balıkesir merkezli yönetildi. Karesi Vilayeti iki sancaktan oluşuyordu:

• Karesi Sancağı. 7 kazaya bölünmüştür: Erdek, Ayvalık, Merkez, Balya, Gönen, Susurluk, Sındırgı.
• Biga Sancağı. 4 kazaya bölünmüştür.

1888 de durum

1888’de tekrar Hüdavendigâr vilayetine bağlı bir sancak haline getirilen Karesi Vilayeti sancak haline getirildi ve Karesi'den Biga Sancağı tekrar ayrıldı. Karesi Sancağı, livalara değil; kazalara ayrıldı. Bigadiç, Sındırgı, Baş Gelenbe (Gelenbe), Kemer Edremid (Burhaniye), Edremit, Ayazmend (Altınova), Kozak, İvrindi, Manyas, Fırt ma‘a Şamlı (Susurluk), Erdek ve Yenice dahil Gönen'den oluşuyordu.

1909 da durum

Karesi, 1909'da Herhangi bir yere de bağlı olmayan müstakil bir livadır. (günümüz anlamında, ildir) 9 kazaya bölünmüştür. Karesi Merkez Kazası, Ayvalık Kazası, Bandırma Kazası, Edremit Kazası, Burhaniye Kazası, Erdek Kazası, Gönen Kazası, Sındırgı Kazası, Balya Kazası'dır.