Çemguylar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Çemguylar
кIэмгуй, чIэмгуй
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Rusya Rusya
Türkiye Türkiye
Diller

Batı Çerkesçesi, Rusça, Türkçe

Din

İslam (Hanefi Sünni)

İlgili etnik gruplar

Batı Çerkesleri, Bjeduğlar, Şapsığlar,

Çemguylar ya da Ç’emguylar, K’emguylar, Kemguylar, Kemırgueyler, Kemirguveyler[1] veya Temirgoylar (Batı Çerkesçesi кIэмгуй, чIэмгуй, Doğu Çerkesçesi кӀэмыгуейхэр, кӀэмыгуехэр, Rusça темиргоевцы, кемиргоевцы), Rusya Federasyonuna bağlı Adigey Cumhuriyeti ile Türkiye'de yaşayan Batı Çerkeslerinden bir Çerkes boyu. Çemguylara Şapsığlar 'Kemguy', Kabardeyler 'Kemırguey', Ruslar 'Temirgoy' der.[2] Nüfusları Kafkasya'da fazla iken diasporadaki en küçük Çerkes topluluğudur.[3] Şapsığlar, Hakuçlar, Abzehler gibi Batı Çerkeslerinde bey (pşı)/soylu sınıfı bulunmaz iken, Bjeduğlarda olduğu gibi Çemguylarda da bu sınıflar görülür.[4] Çemguyların tarihi toprakları Bjeduğların doğusunda ve Hatukay ile Kuban arasındaki Laba ve Belaia nehirleri arasındadır.

Adigey Cumhuriyetindeki Batı Çerkesçesi yazı dili Çemguyların ağzı (кIэмыргъуэйбзэ) esas alanırak oluşturulmuştur.[3]

Üç gruptan meydana gelirler:[5]

  1. Kuban Nehri'ne doğru Ademıylar/Adameyler (адэмыехэр)
  2. Ciraki ve Ratazay civarında Yecerukaylar/Yegerkoylar (еджэрыкъоехэр)
  3. Kiraylar

Tarihi toprakları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuban Nehri ile Laba ve Şagvaşe nehirleri arasındaki bölgede otururlar. Çemguyların yaşadıkları bölge kuzeyden Kuban, doğudan Besleneyler, batıdan Bjeduğlar, güneyden ise Abzehler tarafından çevrilir.[5]

Sülaleler[değiştir | kaynağı değiştir]

Çerkesçe Transkripsiyon Rusça
Болэтыкъу Boletıɋ Болоток
Быщтэ Bışte Биште
Дадыхъужъ Dadıĥuĵ
Делэкъу Déleɋ Делок
Дидыхъу Didıȟ
Дэгужъыекъу Deguĵıyeɋ
Дэгужъый Deguĵıy Дегужий
Жъорэмыкъу Ĵoremıɋ Жаримок
Заурымыкъу Zawurımıɋ Зауримук
Къаитмэс Qayitmes Каитмес
Къэрэхъу / Къэрэхъукъо Qareȟ / Qereĥuqo Кароховы
ЛIыупкъо Łıwpqo Тлиупко
Мат Mat Мат
Мэхъош Meĥoş Махош
ПакIэкъу Paḉeɋ Пачок
Пщыкъанокъуэ Pşıqanoɋe
Хьабкир Habkir Хабакир
ХьакIэмыз Haḉemız Хачемиз
Хьатыкъу Hatıɋ Хатук
Хьахъущэкъу Haĥuşeɋ Хахушок
ХьэпакӀ = ХьэпащӀэ Hepaḉ / Hepaş'e Хапачевы
ЦунтIыжъ Çunṫıĵ Чунтыж
Шъао Ṩawo Шао
Шъаукъу Ṩawɋ Шаук
Шыку Şıķ Шико

Adigey Çemguy köyleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Adigey Cumhuriyetindehi Çemguy köyleri:[6]

Çerkesçe Transkripsiyon Rusça
Еджэрыкъуай Yecerıɋay Егерухай
ХьакӀэмзый Haḉemzıy Хачемзий
Адэмый Ademıy Адамий
Джамбэчый Cambeçıy Джамбичи
Хьатикъуай Hatiɋay Хатукай
Джыракъый Cıraqıy Джерокай
Къэбэхьабл Qebehabl Кабехабль
Мамхыгъ Mamxığ Мамхег
Пщыжъхьабл Pşıĵhabl Пшизов
Хьэтэжыкъуай Hetejıɋay Хатажукай

Türkiye Çemguy köyleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Kafkasya'da etnik yapı
  2. ^ Papşu, Murat. Adığece kelimelerin yazılışı. Nart Dergisi Sayı 70
  3. ^ a b Papşu, Murat (2003). Çerkes dillerine genel bir bakış Kafkasya ve Türkiye. Nart Dergisi, Mart-Nisan 2003, Sayı:35
  4. ^ Hapi Cevdet Yılmaz. Adige dili ve edebiyatı
  5. ^ a b Kafkasya'nın etnik mozaiği
  6. ^ a b c d e Cemguy Yerleşimleri