Çemguylar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Çemguylar
кIэмгуй, чIэмгуй
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Rusya Rusya
Türkiye Türkiye
Diller

Batı Çerkesçesi, Rusça, Türkçe

Din

İslam (Hanefi Sünni)

İlgili etnik gruplar

Batı Çerkesleri, Bjeduğlar, Şapsığlar,

Çemguylar ya da Ç’emguylar, K’emguylar, Kemguylar, Kemırgueyler, Kemirguveyler[1] veya Temirgoylar (Batı Çerkesçesi кIэмгуй, чIэмгуй, Doğu Çerkesçesi кӀэмыгуейхэр, кӀэмыгуехэр, Rusça темиргоевцы, кемиргоевцы), Rusya Federasyonuna bağlı Adigey Cumhuriyeti ile Türkiye'de yaşayan Batı Çerkeslerinden bir Çerkes boyu. Çemguylara Şapsığlar 'Kemguy', Kabardeyler 'Kemırguey', Ruslar 'Temirgoy' der.[2] Nüfusları Kafkasya'da fazla iken diasporadaki en küçük Çerkes topluluğudur.[3] Şapsığlar, Hakuçlar, Abzehler gibi Batı Çerkeslerinde bey (pşı)/soylu sınıfı bulunmaz iken, Bjeduğlarda olduğu gibi Çemguylarda da bu sınıflar görülür.[4] Çemguyların tarihi toprakları Bjeduğların doğusunda ve Hatukay ile Kuban arasındaki Laba ve Belaia nehirleri arasındadır.

Adigey Cumhuriyetindeki Batı Çerkesçesi yazı dili Çemguyların ağzı (кIэмыргъуэйбзэ) esas alanırak oluşturulmuştur.[3]

Üç gruptan meydana gelirler:[5]

  1. Kuban Nehri'ne doğru Ademıylar/Adameyler (адэмыехэр)
  2. Ciraki ve Ratazay civarında Yecerukaylar/Yegerkoylar (еджэрыкъоехэр)
  3. Kiraylar

Tarihi toprakları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuban Nehri ile Laba ve Şagvaşe nehirleri arasındaki bölgede otururlar. Çemguyların yaşadıkları bölge kuzeyden Kuban, doğudan Besleneyler, batıdan Bjeduğlar, güneyden ise Abzehler tarafından çevrilir.[5]

Sülaleler[değiştir | kaynağı değiştir]

Çemguy sülaleleri (parantez içindekiler Rusça adlarıdır):[6] Болэтыкъу (Болоток), Быщтэ (Биште), Дэгужъый (Дегужий), Дэгужъыекъу (Дегужиек), Заурымыкъу (Зауримук), Жъорэмыкъу (Жаримок), Къаитмэс (Каитмес), ЛIыупкъо (Тлиупко), Мат (Мат), Мэхъош (Махош), ПакIэкъу (Пачок), Хьабкир (Хабакир), Хьатыкъу (Хатук), Хьахъущэкъу (Хахушок), ХьакIэмыз (Хачемиз), ЦунтIыжъ (Чунтыж), Шъао (Шао), Шъаукъу (Шаук), Шыку (Шико), Пщыкъанокъуэ.

Adigey Çemguy köyleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Adigey Cumhuriyetindehi Çemguy köyleri:[7] Krasnogvardeysk Cambeçıy, Krasnogvardeysk Ademıy, Krasnogvardeysk Hatikhuay, Şogen Mamhığ köyü, Şogen Hatıjıkhuay, Şogen Pşızov, Şogen Khabehabl, Şogen Cırakhey, Koşhable Haç’emzıy, Koşhable Yecerıkhuay

Türkiye Çemguy köyleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Kafkasya'da etnik yapı
  2. ^ Papşu, Murat. Adığece kelimelerin yazılışı. Nart Dergisi Sayı 70
  3. ^ a b Papşu, Murat (2003). Çerkes dillerine genel bir bakış Kafkasya ve Türkiye. Nart Dergisi, Mart-Nisan 2003, Sayı:35
  4. ^ Hapi Cevdet Yılmaz. Adige dili ve edebiyatı
  5. ^ a b Kafkasya'nın etnik mozaiği
  6. ^ Темиргоевские тамги {Çemguy damgaları}
  7. ^ a b c d e Cemguy Yerleşimleri