Besleneyler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Besleneyler
беслъэнейхэр
Besleneys villages in 1830-1850 years.png
1830-1850 yıllarındaki Besleney köyleri: Laba ırmağı üzerinde iki grup olarak yer alır. Kuzeydeki 1. grupta dokuz köy, güneydeki 2. grupta ise üç köy vardı.
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Türkiye Türkiye
Rusya Rusya
Diller

Besleneyce, Kabardeyce, Çerkesçe, Türkçe, Rusça

Din

İslam (Hanefi Sünni)

İlgili etnik gruplar

Kabardeyler, Çerkesler, Türkiye Çerkesleri

Besleneyler ya da Besneyler[1], Besniyler[1], Besniler (Doğu Çerkesçesi беслъэнейхэр, Rusça бесленеевцы), Rusya ve Türkiye'de yaşayan Doğu Çerkesleri kolundan Çerkes boyu. En yakın akrabaları yıllar önce onlardan ayrıldıkları Kabardeyler olup, onlar gibi Besleneylerde de bey (pşı) snıfı bulunmaktaydı. Konoko sülalesi Besleneylerdeki tek pşı sülalesidir. Besleneyler, Büyük Laba nehrinin sağ kıyısında ve Urup nehrine dökülen küçük ve büyük Tegem nehri çevresinde otururlardı.[2] Dilleri Doğu Çerkesçesinin Merkezî Çerkesçe olarak da bilinen Besleneyce ağzı olsa da edebî dil olarak Kabardeylerin ağzı esas alınarak oluşturulan Kabardeyceyi kullanırlar. Günümüzde Rusya'da Karaçay-Çerkesya'daki iki köy ile Krasnodar Krayındaki iki köyde yaşarlar.

Adlandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Kabardey beylerinin (pşılarının) soy atası sayılan İnal ya da Yınal'ın torunlarından Beslen ya da Beslan'ın adına -ey («aaitlik, sahiplik» bildiren ek) lokativ eki getirilerek oluşturulmuştur. Beslan şahıs adı Kıpçak Türkçesi kökenli olup bey/biy + aslan/arslan biçiminde açıklanır.[3]

Tarihi toprakları[değiştir | kaynağı değiştir]

Besleneyler Büyük ve Küçük Laba vadileri ile Urup (Varpa) havzasında otururlardı. Ayrıca Kuban Ovası ile Çegen, Fars ve Psefır vadilerine kadar da yayılmışlardır. Batılarında Çemguylar ve Abzehler bulunur. Güneybatı ve güneylerinde ise Barakay, Kazılbeğ, Segerey ve Başılbeğ gibi Abaza oymakları bulunur. Kuzeyden ise Kuban Nehri tarafından sınırlanır.[4]

Rusya'daki Besleney köyleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya Federasyonu'nda 5 Besleney köyü bulunmaktadır:

  • Karaçay-Çerkesya'da: Бесленей (Тхьастыкъуей), Вако-Жиле (Дохъчокъуей)
  • Krasnodar Krayı'nın Uspensk rayonunda: Кургоковский (Кургъокъуей), Коноковский (Бэчмырзей)
  • Adigey Cumhuriyetinde: Уляп (Къэнокъуей)[5]

Türkiye'deki Besleney köyleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Papşu, Murat. Adığece kelimelerin yazılışı. Nart Dergisi Sayı 70
  2. ^ Kazım Agın. Kanoko Sülalesi'nin Osmanlı'ya zorunlu hicreti
  3. ^ Papşu, Murat. Abzeh ve Besleney adları nereden geliyor. Nart dergisi, yıl: 14, sayı: 81, Eylül-Ekim 2011, sayfa: 64
  4. ^ Kafkasya'nın etnik mozaiği
  5. ^ Do. Dr. Vınereko Mir. Ülke anne gibidir (Хэгъэгур ным фэд). Адыгэ Хабз, Maykop, 2007
  6. ^ Türkiye'de Çerkes Köyleri: ANJIKUEY (Kırkdilim)