Pamuk şeker

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Pamuk şeker
Ülke(ler) ABD
Yaratıcısı William Morrison ve John C. Wharton
Türü Şeker
Tipi Şekerleme
Ana malzemeler Şeker, Gıda boyası
Diğer Pişmaniye, Pashman

Pamuk şeker (ingilizce: Cotton candy) bükülmüş şekerin bir şeklidir. Avustralya'da "peri ipeyi", İngiltere'de ve Yeni Zelandada "şeker ipeği" olarak da bilinir. Şekerlemede şeker neredeyse yüzde 99,999-dur, aroma ve yemek renklendirme çizgileri de var.[1] Pamuk şeker Amerikada çok popülerdir ve Amerika Birleşik Devletleri, her yıl 7 Aralık'ta Ulusal Pamuk Şekeri Günü'nü kutluyor.[2][3]

Şeker ısıtma, sıvılaştırma ve minik delikler yoluyla dışarı döndürülerek, "şeker bardağı" nın ince ince iplikçiklerinde yeniden katılaşmasıyla elde edilir. Nihai pamuk şekeri, çoğunlukla havayı içerir ve yaklaşık 1 ons veya 30 gram ağırlığında tipik bir porsiyon ağırlığındadır.[4] Genellikle fuarlarda, sirklerde, karnavallarda ve Japon festivallerinde servis edilir. Pamuk şekeri bir çubuk veya plastik torbada satılır. Gıda renklendirmesi, doğal beyaz rengini değiştirmek için kullanılabilir ve lezzeti değiştirmek için sayısız tatlandırıcı mevcuttur. En yaygın renkler 'mavi ahududu' ve 'pembe vanilya' renkleridir.

Şekerin yanı sıra un ve su ile yapıldığı halde, Hindistanın "Sohan papdi"si, İran Pashmanı ve Türkiyenin Pişmaniyesı gibi şekerlemeler vardır.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Pamuk şekerinin kaynağı için çeşitli iddialar var, bazı kaynaklar 19. yüzyılda Avrupa'da bulunan bir dönmüş şekerin izini sürüyor. O zaman, eğrilmiş şeker pahalı idi, yoğun bir emek gayretti ve genelde fazla kişi tarafından kullanılamadı. Diğerleri, 15. yüzyılın başlarında İtalya'da kök salmış şekerlerin versiyonlarını önermektedir.[5]

Makine ile bükülen pamuk şekeri, 1897 yılında Amerikada diş hekimi William Morrison ve şekerleme yapan John C. Wharton tarafından keşfedilmiştir. Şeker 1904 Dünya Fuarı'nda Louisiana Satın Alma Sergisi'nde "Fairy Floss" olarak geniş bir kitleye büyük bir başarı kazandırdı ve kutu başına 25 ¢ olarak, 68.655 kutu sattı.[6]

Louisiana New Orleans'tan bir dişçi olan Joseph Lascaux, 1921'de benzer bir pamuk şekeri makinesi icat etti. 1970'lerde, ürünü yapan ve paketleyen otomatik bir pamuk şekeri makinesi oluşturuldu. Bu, üretmeyi kolaylaştırdı ve 1970'lerde ve sonrasında karnavallarda, fuarlarda ve mağazalarda satılmaya hazır hale geldi.[7]

Üretim[değiştir | kaynağı değiştir]

Pembe ve mavi pamuk şekeri

Pamuk şekeri yapmak için kullanılan tipik makineler, küçük "şeker rezervi" kabını içine alan bir eğirme kafasıdır, buna granüllü renkli şeker ve gıda boyası dökülür.[8] Kafanın kenarına yakın olan ısıtıcılar şekeri eritiyor, bu şeker, minik deliklerden merkezkaç kuvveti (santrifüj kuvveti) ile sıkıştırılıyor. İşlem için özel olarak paketlenmiş önceden renklendirilmiş şeker erime özellikleriyle öğütülür, kafa ve ısıtılmış delikler için bir kristal boyutu optimize edilir; Kabartmada kullanılan şeker eritilmemiş kristaller içermelidir, kaya şekeri kristalleri ısıtıcıyla temas etmek için çok büyüktür ve pamuk şekeri üretimini yavaşlatır.[9]

Erimiş şeker havada katılaşır ve eğirme kafasını tamamen kuşatan daha büyük bir kap içine sıkışır. Bir süre çalışmak üzere bırakılan pamuk benzeri ürün, daha büyük kabın iç duvarlarında birikir; bu noktada, makine operatörleri bir çubuk veya koniyi döndürür. Büyük tutma kabının kenarında şeker çubuklarını sopa, koni veya plastik poşetlerde bulunan kısımlara topluyorlar.[10] Şeker haznesi boşaldığında, operatör onu daha fazla besleme maddesi ile şarj eder. Ürün neme karşı hassastır ve nemli yaz lokallerinde dağınık ve yapışkan olabilir. 1978 yılında, ilk otomatik makine pamuk şekeri üretiminde kullanıldı. O zamandan beri bu makinenin yaratıcılıkları ve yenilikleri gittikçe arttı. Makine karşıtlıktan partiye ve karnaval boyutuna erişebilen boyutlara sahiptir. Ticari kullanım için üretilen modern makineler 3 kilo (1.4 kg) kadar şeker tutabilir ve ekstra lezzet depolamak için bölmelere sahiptir. Üstteki dönen kase, dakikada 3.450 devirle döner.[11]

Pamuk şekerleme ekipmanlarındaki modern yenilikler, otomatik olarak tek porsiyon ürünün Tayvan'da geliştirildiği ışıklı veya parlayan çubuklar üreten otomatları içerir.[12]

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]