Narenciye

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Narenciye
Citrus fruits.jpg
Citrus paradisi (Grapefruit, pink) white bg.jpg
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Plantae
Bölüm: Magnoliophyta
(Kaplı tohumlular)
Sınıf: Magnoliopsida
(İki çenekliler)
Takım: Sapindales
Familya: Rutaceae
Alt familya: Aurantioideae
Oymak: Citreae
Cins: Citrus
L.
Türler

Atalara ait türler:
Citrus maximaPomelo
Citrus medicaAğaç kavunu
Citrus reticulataMandalina
Citrus micranthaPapeda
Citrus hystrixKafir limi
Citrus cavaleriei - Yichang papedası
Citrus japonica - Kamkat


Önemli melezler:
Citrus × aurantiifoliaLim
Citrus × aurantiumTurunç
Citrus × latifoliaİran limi
Citrus × limonLimon
Citrus × limoniaRangpur
Citrus × paradisiGreyfurt
Citrus × sinensisPortakal
Citrus × tangerinaTangerina
Diğer türler ve melezler için ayrıca aşağıya bakınız.

Narenciye ya da turunçgiller, turunç, portakal, mandalina, greyfurt ve limon gibi ekonomik değeri yüksek olan Citrus cinsi meyve ağacı türlerini de içine alan bir bitki topluluğudur.

Yetiştiği yerler[değiştir | kaynağı değiştir]

Vatanı Çin ve Hindistan olan, fakat bugün hemen hemen ılıman iklime sahip bütün memleketlerde kültür şekilleri yetiştirilmektedir. Türkiye'de güney ve güneybatı Anadolu ile kuzeydoğu Akdeniz bölgelerinde tarımı yapılır.

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yaprak dökmeyen, uçucu yağ taşıyan küçük ağaçlardır. Yaprakları tam, yumurtamımsı, parlak ve derimsidir. Çanak ve taç yaprakları beş parçalıdır. Taç yaprakları etli, beyaz veya pembe renkli, hoş kokuludur.

Meyveler sarı ve turuncu renkli, çok gözlü ve etlidir ve kış meyveleridir. Meyvelerin tadı ekşidir ve C vitamini açısından zengindirler. %3 yağ içerirler.

Bazı narenciye türleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu türlerin hepsi de Citrus (C.) cinsi bitkilerdir:

Turunç (Citrus aurantium)
Bergamot (C. aurantium var. bergamia)
Limon (C. x limon)
Mandalina (C. reticulata)
Portakal (C. x sinensis)
Lim (Citrus aurantifolia)
Greyfurt (Citrus paradisi)
Şadok (Pomelo) (Citrus maxima)
Ağaç kavunu (Citrus medica)
Kamkat (Citrus fortunella)

Bu tür ise bazılarınca Citrus cinsi içinde bazılarınca Citrus cinsi dışında ayrı bir cinsin (Poncirus cinsi) türü olarak görülmektedir.

Üç yaprak (Poncirus trifoliata)

Kullanıldığı yerler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu bitkilerin meyvelerinden gıda olarak faydalanıldığı gibi, meyve kabuklarından, yapraklarından veya çiçeklerden, parfümeride koku ve lezzet vermekte kullanılan uçucu yağlar da elde edilir. Citrus, deodorant ve göz kremleri karışımlarında da kullanılmaktadır.