Lenin'in vurulması

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Lenin'in vurulması
Lenin attempt.jpg
Sovyet sanatçı Vladimir Pçelin'in Lenin'in vurulma anını resmeden 1927 tarihli çalışması
Tarih 30 Ağustos 1918
Konum Sovyetler Birliği, Moskova, "Orak-Çekiç" silah fabrikası
Koordinatlar 55°43′13″K 37°37′40″D / 55.72028°K 37.62778°D / 55.72028; 37.62778
Neden Vladimir Lenin'i öldürme teşebbüsü
Filme alan 1918'de Lenin
Sonuç Lenin yaralandı.
Sorgulanan Fanya Kaplan
Bazı Sosyalist Devrimci Parti üyeleri
Soruşturma Çeka
Hüküm Fanya Kaplan kurşuna dizildi.

Lenin'in vurulması ya da Lenin suikasti, 30 Ağustos 1918 günü Bolşevik lider Vladimir Lenin'e yapılan suikast girişimi. Olay günü Lenin, Moskova'da bulunan "Orak-Çekiç" adındaki bir silah fabrikasında Ekim Devrimi hakkında konuşma yapmaktaydı. Konuşmasının ardından fabrikadan ayrılıp arabasına binerken Fanya Kaplan tarafından üç kez ateş edilerek vuruldu.[1]

Daha önceki suikast girişimleri[değiştir | kaynağı değiştir]

1 Ocak 1918'de Lenin'e ilk suilast girişimi gerçekleştirildi. Lenin suikastten yara almadan kurtuldu, yanında yer alan Fritz Platten hafif yaralandı. Geçici Hükûmet'in eski bakanlarından biri olan Nikolay Nekrasov'un bu suikastle ilişkili olduğu iddia edildi.[2] 22 Ocak 1918 günü Sovyet komutan Mihail Bonç-Bruyeviç ile buluşan Lenin ikinci suikast girişimine uğradı, ancak Çeka tarafından komplo ortaya çıkarıldı.[3]

Olayın gelişimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bolşeviklere muhalif, Sosyalist Devrimci Parti (SR); Ekim Devrimi sırasındaki tutumu nedeniyle Lenin'i devrime ihanetle suçlamaktaydı. Parti, Bolşeviklerin proletarya diktatörlüğü programına sıcak baksa da tarımda devletleşme konusunda görüş ayrılıkları iki grubu birbirinden uzaklaştırılmıştı. Rusya'yı I. Dünya Savaşı'ndan çıkaran Brest Litovsk Antlaşması sonrası bu antlaşmanın bir ihanet olduğunu açıklayan parti hükümetten çekildi ve bu olay Kurucu Meclis'in dağılması ile sonuçlandı.[4]

Lenin'in ölümüne kadar vücudunda kalan mermi

16 yaşındayken Kiev'de anarşist bir grubun üyesi olan[5] ve yıllar sonra Sosyalist Devrimci Parti'ye giren Fanya Kaplan, Lenin'i vurma kararı almış ve eylemi Lenin'in fabrikada konuştuğu 30 Ağustos günü yapmayı planlamıştır.[6] Olay günü, aynı yıl kamulaştırılmış olan fabrikada yaptığı konuşmasını bitirdikten sonra Lenin binadan ayrıldı ve arabasına yöneldi. Kaplan Lenin'e seslendi ve kendisine döndüğü döndüğü sırada üç el ateş etti. Bir kurşun hedefini bulmazken kurşunlardan ikisi Lenin'i, sol omzundan ve çene-boyun kısmından vurdu. Kurşunlardan biri sol akciğerinin bir kısmını parçaladı ve köprücük kemiğinde kaldı, diğeri ise sol omzuna saplandı.[4] Lenin derhal Kremlin'deki odasına götürüldü. Suikast girişiminin örgütlü olmasından şüphelenildiği için ilk anda hastaneye götürülmedi ve Kremlin'e doktorlar çağrılmak suretiyle tedavi altına alındı. Fakat doktorlar hastane ortamı olmaksızın kurşunları çıkartamayacaklarını söylenince Lenin'i hastaneye yatırma kararı alındı. Saldırı sonrasında Lenin ağır yaralanmasına rağmen kurtuldu, fakat hiçbir zaman tam olarak iyileşemedi ve son dönemlerindeki rahatsızlıkları da bu suikaste bağlı olarak ortaya çıktı.[7]

Aynı gün sabahı SR üyesi Leonid Kanngiessser de Petrograd Çeka şefi Moisei Uritski’yi ofisinde öldürmüştür.

Failin sorgulanışı ve idamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaplan derhal gözaltına alınır ve yeni Sovyet devletinin ilk güvenlik kurumu olan Çeka tarafından sorgulanır. Kaplan, Lenin'i vurmayı uzun süredir düşündüğünü ve Kurucu Meclis'in kapatılmasının buna neden olduğunu söyler.

Sadece aşağıdaki açıklamaları yapar:

Kaplan'ın suç ortaklarını ifşa etmeyeceği anlaşılınca 3 Eylül 1918 günü kurşuna dizilerek idam edildi. İnfaz, bizzat dönemin önde gelen Bolşevik kadrolarından olan Yakov Sverdlov tarafından yönetildi. Tetiği çekecek kişi Baltık Filosu'ndan Pavel Malkov olarak belirlendi. Sverdlov, Kaplan'ın vurulduktan sonra gömülmemesi emrini verdi ve Malkov'a "Hiçbir izinin kalmaması için tüm kalıntıları yok edilmeli" dedi. Malkov daha sonra infaz anındaki hislerine dair "Bir insanın, özellikle de bir kadının infazı kolay bir şey değildi. Ağır, oldukça ağır bir sorumluluktu. Ama o ana kadar asla bundan daha haklı bir emri uygulamak üzere görevlendirilmemiştim." ifadelerini kullanmıştır.[4]

Suikastın ertesi günü çıkan Bolşevik gazetesi Krasnaya Gazeta'da şu ifadeler yer aldı;[4]

Mirası[değiştir | kaynağı değiştir]

Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Kaplan’ın kişilik haklarının iade edilmesi ve suçunun affedilmesi yönünde bir talep dile getirilmiş, fakat Rusya mahkemeleri bu talebi reddetmiştir.[kaynak belirtilmeli]

İlgili filmler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Norman and Betty Donaldson, How Did They Die?, s. 221, ISBN 978-0312917401
  2. ^ Аргументы и факты № 11 (47) На мушке — вечно живой от 03.06.2004.
  3. ^ Борис Сопельняк. В прорези прицела - глава правительства. Проверено 27 января 2011
  4. ^ a b c d Alpaslan, Kavel (23 Eylül 2018). "100'üncü yılında Lenin'e suikast: Efsaneler ve gerçekler". Gazete duvar. 24 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2018. 
  5. ^ Fanny Kaplan – the woman who shot Lenin
  6. ^ 1918: Fanya Kaplan, Lenin’s would-be assassin
  7. ^ This Day in History, 1918 Vladimir Lenin shot

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]