Kibar Feyzo

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Kibar Feyzo
Yönetmen Atıf Yılmaz
Yapımcı Nahit Ataman
Ertem Eğilmez
Senarist İhsan Yüce
Hikâye (eser) Osman Şahin
Oyuncular Kemal Sunal
Müjde Ar
Adile Naşit
Şener Şen
İhsan Yüce
İlyas Salman
Erdal Özyağcılar
Bahri Ateş
Tuncer Sevi
Reşit Çıldam
Müzik Ahmet Yamacı
Cahit Berkay
Görüntü yönetmeni Erdoğan Engin
Stüdyo Arzu Film
Cinsi Sinema filmi
Türü Komedi
Renk Renkli, 35 mm
Yapım yılı 1978
Çıkış tarih(ler)i 1 Kasım 1978
Süre 82 dakika
Ülke Türkiye
Dil Türkçe
Çekim yer(ler)i Harran Mahallesi, Reyhanlı, Hatay

Kibar Feyzo, yönetmenliğini Atıf Yılmaz'ın yaptığı, Kemal Sunal, Müjde Ar, Adile Naşit, Şener Şen, İhsan Yüce, İlyas Salman ve Erdal Özyağcılar'ın rol aldığı 1978 yapımı bir Türk komedi filmidir.[1] Türkiye'de ağalık düzenine kara mizah çerçevesinde yaklaşarak toplumcu gerçekçi bir nitelik taşıyan film, sınıfsal çatışmayı merkeze alması ve komünizm karşıtı önlemleri yermesiyle de politik bir yön taşıyan kült filmlerdendir.

Konusu[değiştir | kaynağı değiştir]

Film, köyde sevdiği kadınla evlenmek isteyen Feyzo'nun başlık parası toplamak isterken yaşadıklarını anlatır. Askerlik hizmetini tamamlayıp köyüne dönen Kibar Feyzo, Hacı Hüsam'ın kızı Gülo ile evlenmek için çabalar. Bilo da Gülo'ya talip olunca işler daha da karmaşık bir hâle gelir. Başlık parasını toplama işi bir yarış haline gelince Feyzo köyden ayrılır ve çalışıp para biriktirmek için İstanbul'a gider. Burada köye göre çok daha farklı bir yaşamın olduğunun farkına varır. Feyzo gözü açık biri olarak köyüne döndüğünde köyün ağası Maho ile sınıfsal bir çatışmaya girecektir ve şehirlerde ağalık düzeninin olmadığını, başlık parasının kalktığını anlatarak ağaya karşı cephe oluşturacaktır.[2]

Arka plan ve politik bağlam[değiştir | kaynağı değiştir]

Film Osman Şahin'in Kırmızı Yel kitabındaki Fareler adlı öyküsüne dayanmaktadır. Senaryo uygulaması İhsan Yüce tarafından yapılan film, ana hikâye etrafınca ciddi bir dönem uygulamaları eleştirisidir.[3] Filmde Kibar Feyzo ekseninde dönemsel olarak ivme kazanan sınısal ve ideolojik mücadele işlenir. Onun Maho Ağa'ya karşı girdiği mücadele bir çeşit kültür çatışmasıdır da.[4] Film 12 Eylül Darbesi öncesinde Türkiye'de sınıfsal çatışmayı, işçi hareketleri ve sendikalaşmadaki güçlükler ile mevcut ağalık düzenine hicivsel eleştiriler içerir.[5] Bu nedenle film Türkiye'de 10 yıl boyunca yasaklı kalmıştır.[6]

Film, anlambilimsel olarak incelendiği takdirde; komünizme karşı alınan önlemlere sert eleştiriler görülür. Örneğin filmde ağa rolündeki Şener Şen'in "Ula şurada 141 142 başsınız!" ifadesi kişi sayısıyla değil, dönemin Türk Ceza Kanunu'nun 141 ve 142. maddeleriyle ilgilidir. 1991 yılında bu maddeler yürürlükten kaldırılmıştır.[7]

Karakter analizi[değiştir | kaynağı değiştir]

Maho Ağo ve Kibar Feyzo karakterleri Türkiye'de iktidar-halk, otorite-sınıf kavramlarına yeni anlamlar katmıştır. Tanıl Bora'ya göre Kemal Sunal'ın canlandırdığı Kibar Feyzo karakteri toplumsal düzendeki "çarpıklıkları" hicvederken aynı zamanda "halkın sağduyusunu" temsil etmektedir. Duvara yazdığı "Faşo Ağa" ibaresiyle de ağasını faşist olarak tanımlar. Maho Ağa'nın "Faşo nedir?" sorusuna verdiği yanıt ise Türkiye'de "faşistliğe" bakışı şekillendirmiş, "ağır hakaret" anlamı katmıştır.[8]

Oyuncular[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Sinematürk' te Kibar Feyzo". 28 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Aralık 2022. 
  2. ^ Civan, Celil. "Kibar Feyzo". Türk Sineması Araştırmaları. 25 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Kasım 2022. 
  3. ^ Çetinkaya, Ersin (2020). "TÜRK SİNEMASINDA TOPLUMSAL GERÇEKÇİ BİR KARAKTER: KİBAR FEYZO". The Journal of Social Sciences. 47 (47). s. 396. doi:10.29228/SOBIDER.45521. 
  4. ^ Boz & Takımcı, Mikail & Dilek (2016). "Toplumsal Cinsiyet ve Değişme Bağlamında Gelenek, Otorite: "Kibar Feyzo"". Takımcı, Dilek; Gürses, İlknur (Ed.). Medyada Toplumsal Cinsiyet Okumalar. İzmir: Ege Üniversitesi Yayınları. s. 101. 
  5. ^ Çetin Ümmügülsüm, "Komedi Filmlerinde Toplumsal Eleştiri: Kemal Sunal Örneği", Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri, Ağustos 2019. kaynağından aktaran: Çetinkaya, s. 396.
  6. ^ Çetinkaya, s. 406.
  7. ^ Dr. Uğur Alacakaptan, Demokratik Anayasa ve Ceza Kanunu'nun 141 ve 142nci Maddeleri 24 Aralık 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  8. ^ Bora, Tanıl; Gentile, Emilio (2021). "Türkiye'de Faşist Sıfatının Serencamı". Faşist Kimdir?. İstanbul: İletişim Yayınları. s. 10. ISBN 9789750530685. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]