Flavius Aetius
| Flavius Aetius | |
|---|---|
 Aetius'un muhtemel rölyefi | |
| Lakabı | Son Romalı |
| Doğum | 391 Durostorum |
| Ölüm | 21 Ekim 454 Ravenna |
| Defin yeri | Bilinmiyor |
| Bağlılığı | Batı Roma İmparatorluğu |
| Branşı | Roma ordusu |
| Hizmet yılları | 405-454 |
| Rütbesi | Magister Militum |
| Komutası | ribunis Partis Militaris Cura Palatii Magister Militum per Gallias Comes et Magister Utriusque Militiae (Junior) Comes et Magister Utriusque Militiae (Senior) Magnificus vir Parens Patriciusque Noster Konsül |
| Çatışma/savaşları | Arelate Kuşatması (426) 428 Frenk Savaşı 430 Norican Seferi Arelate Kuşatması (431) 432 Frenk Savaşı Ravenna Muharebesi (432) 436 Vizigot Savaşı 435 Burgonya İsyanı Narbonne Muharebesi(436) Kurtların Yağması (436) Mons Colubrarius Muharebesi Vicus Helena Muharebesi Katalon Muharebesi İtalya'nın istilası (452) 453 İspanya Seferi |
Flavius Aëtius (391-454), döneminin önemli generallerindendir. Son dönemlerinde imparatorun bile Romalı olmadığı Batı İmparatorluğu'nda İngiliz tabiri ile "Last True Roman" olarak sıfatlandırılan gerçek bir Romalıdır.
"True Roman" yani "Gerçek Romalı" deyimi milattan öncesine kadar dayanır. Roma kültürünü ve disiplinini benimseyen namlı kişiler için kullanılır. Ayrıca Romalıları diğer vatandaşlardan ayırmakta da kullanılmıştır.
Aetius, Galya bölgesinde çıkan Germen ve Vizigot isyanları için Avrupa Hun Devleti'nden yardım aldı. Flavius Aetius, bu iki isyanı da bastırmayı başarsa da, Vandallar Kuzey Afrika'ya saldırdı. III. Valentinianus mecburen Mauretania ve Numidia bölgelerini 435 yılında Vandallara bırakmak zorunda kaldı. Böylece Vandal Krallığı kurulmuştu. Vandalların kralı Genserik devletin sınırlarını büyütmek istediğinden dolayı 439 anlaşmayı bozarak Kartaca'ya yürüyecekti. Kartaca şehrini ele geçiren Genserik burayı başkent ilan etti.
Aethius, Attila ile yaptığı savaştan sonra Roma'nın kurtuluşu için yapılan kutlamalarda bizzat imparator tarafından öldürülmüştür. Flavius Aetius Batı Roma İmparatorluğu'nun son büyük generalidir. Aetius ile Hun İmparatoru Attila çocukluk arkadaşlardır. Aetius'un adamı Litorius Hunlardan alınan çok sayıda askeri feda edince aralarında savaş çıkmıştır. Campus Mauriacus Savaşı'nda Aetius, Attila'ya karşı ağır zayiatlar vermesine rağmen Attila'yı durdurmayı başarmıştır. Sonraki yıl Attila İtalya'yı istila etmiştir. Hatta Papa'nın, Roma'ya girmemesi için bizzat Attila'ya yalvardığı hatta bazı kaynaklarca önünde diz çöktüğü rivayet edilmektedir. Aetius'un ise büyük ihtimalle imparator ile arasında çıkan bir tartışmada korkak imparator Valentinius'un kılıcı ile öldürüldüğü düşünülmektedir (Ölüm yılı milattan sonra 454).[kaynak belirtilmeli] Roma'nın gelmiş geçmiş en büyük generallerinden biridir.
Erken dönemleri ve Joannes’in emrinde geçirdiği hizmet yılları
[değiştir | kaynağı değiştir]Çocukluğunda Aetius, imparatorluk sarayının hizmetindeydi. Protectores Domestici askeri birliğine katıldı ve daha sonra tribunus praetorianus partis militaris rütbesine yükseltildi, bu da onu gelecekteki siyasi görevler için hazırladı.[1]405 ile 408 yılları arasında, Vizigot kralı I. Alaric’in sarayında rehin olarak tutuldu.[2]408 yılında Alaric, Aetius’u rehine olarak alıkoymak istedi ancak bu talebi reddedildi, bununla birlikte Aetius Hunların kralı Uldin’in sarayına gönderildi ve burada Uldin’in halefi Charaton’un hükümdarlığının büyük bir kısmı boyunca kaldı.[3]Bazı modern tarihçiler Aetius’un askeri geleneklere sahip halklar arasında yetişmesinin, ona çağdaş Roma generallerinde pek görülmeyen bir savaşçı coşkusu kazandırdığını öne sürmüştür.[4][5] 423 yılında Batı İmparatoru Honorius vefat etti. Batı’nın en saygın kişisi olan Castinus, halefi olarak yüksek rütbeli bir subay olan Joannes’i seçti. Joannes, Theodosian hanedanının bir üyesi olmadığı için Doğu sarayı tarafından tanınmadı.[6]Doğu Roam İmparatoru II. Theodosius, kuzeni olan genç III. Valentinianus'u batı tahtına oturtmak amacıyla Ardaburius ve oğlu Aspar’ın komutasındaki batıya yönelik bir askeri sefer düzenledi. Aetius taht gaspçısının hizmetine cura palatii (sarayın yöneticisi) olarak girdi ve Joannes tarafından Hunlardan yardım istemek üzere gönderildi.[7]Joannes’in güçlü bir ordusu yoktu ve başkenti Ravenna’da kendini savunmaya çekildi, burada 425 yazında öldürüldü. Kısa bir süre sonra Aetius büyük bir Hun ordusuyla İtalya’ya döndü ve batıdaki iktidarın artık lll. Valentinianus ile annesi Galla Placidia’nın elinde olduğunu gördü. Aspar’ın ordusuyla savaştıktan sonra Aetius, Galla Placidia ile uzlaşmayı başardı. Hun ordusunu geri gönderdi ve karşılığında comes et magister militum per Gallias rütbesini, yani Galya’daki Roma ordusunun başkomutanlığını elde etti.[8]
 | Romalı devlet adamı ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
ksişs
- ↑ Gregory of Tours, ii.8; Jones, s. 21.
- ↑ Bury 1923, s. 241.
- ↑ Gregory of Tours, ii.8; Merobaudes, Carmina, iv, 42–46, and Panegyrici, ii.1–4 and 127–143; Zosimus, v.36.1
- ↑ Bury 1923, s. 241.
- ↑ Edward Gibbon, The Decline and Fall of the Roman Empire, Volume I, Chap. XXXV (Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc., 1952), s. 559.
- ↑ Hughes 2012, s. 26–27.
- ↑ Hughes 2012, s. 30.
- ↑ Cassiodorus, Chronica, s.a. 425; Gregory of Tours, ii.8; Philostorgius, xii.4; Prosp. s.a. 425; Chronica gallica 452, 100; Jordanes, Romana, 328; Jones, s. 22 -Hughes 2012, s. 31–33