IV. Antiokhos Epiphanēs

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
IV. Antiokhos Epiphanēs
Seleukos İmparatorluğu'nun Basili
Antiokhos IV.jpg
Berlin'deki Altes Müzesi'nde IV. Antiokus'un büstü
Hüküm süresi MÖ 175–164
Önce gelen IV. Seleukos Philopator
Sonra gelen V. Antiokhos Opator
Çocukları V. Antiokus Opator, VI. Laodiki, İskender Balas, Antiokis, ve kesin olmamakla birlikte Pontus kralı III. Mitridat'ın zevcesi Laodiki
Hanedan Seleukos hanedanı
Babası III. Antiokus
Annesi III. Laodiki
Doğum MÖ 215 c.
Ölüm MÖ 164 (50 veya 51 yaşında)
Dini Çoktanrıcılık

IV. Antiokhos Epiphanēs (UFA, andiohos epifanis; Yunanca, Ἀντίοχος Δ΄ ὁ Ἐπιφανής; MÖ 215-164 c.) Seleukos İmparatorluğu'nun MÖ 175-164 döneminde kralıydı. Ölene kadar krallığı devam etti. III. Antiokhos'un oğullarından birisiydi. Asıl adı Mithradatēs idi (Mithridatēs isminin bir versiyonu). Tahta geçtikten sonra Antiokhos ismini kendisi için benimsedi. IV. Antiokhos'un zamanında yaşanan en önemli olaylardan birisi, Mısır'ı neredeyse ele geçirmesidir. Ancak Mısır'ı fethedemedi. Bu teşebbüs, Ptolemaioslarla Seleukosların arasında bir çatışma sürecini doğurdu. Onun döneminde yaşanan önemli diğer bir olay İsrailoğulları tarafından başlatılan Makkabi Ayaklanması'dır. Bu ayaklanmanın temel sebebi, IV. Antiokhos'un, Makkabileri zorla inançlarını terkedip onun inançlarına uymaya ve her bakımdan onu efendileri olarak kabul etmeye zorlamasıdır. Bu vakânın İsrailoğullarının bakış açısından bir hikayesi, Makkabiler kitaplarında anlatılmaktadır.

IV. Antiokhos'dan önce hiçbir Seleukos kralı kendisini tanrılaştırmaya teşebbüs etmemişti. İlk defa IV. Antiokhos'un kendisini tanrılaştırmasının en bilinen kanıtı, zamanında basılan sikkelerin üzerine kendisi hakkında "Tanrı'nın tecellisi" yazdırmasıdır (Yunanca, Θεὸς Ἐπιφανής). O, Mısır'ı muharebede mağlup ettikten sonra kendisine Nikēphoros (Νικηφόρος), yani "muzaffer" unvanı verildi. Benmerkezci tutumu ve kaprisleri yüzünden, kendi dönemindeki kimileri tarafından, ismi üzerinde yapılan bir harf oyunuyla kendisine Epimanēs (Kaçık Adam) lâkabı takılmıştır.[1][2]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]