Doğu Akdeniz doğalgaz anlaşmazlığı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Doğu Akdeniz Doğalgaz Anlaşmazlığı, 6 Şubat 2018’de başlayan ve Doğu Akdeniz’de Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Yunanistan ve Mısır ile ortaklaşa yürüttüğü münhasır ekonomik bölgesini (MEB) kapsayan diplomatik bir anlaşmazlıktır. Türkiye Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Şubat 2018'de 2003 Kıbrıs-Mısır MEB anlaşmasının uluslararası geçerliliğinin olmadığını ve antlaşmanın reddi için BM'ye başvurduklarını[1] ve Türkiye'nin bölgede gaz araştırmaları yapma niyetini olduğu açıklamasıyla başlamıştır.[2] 9 Şubat'ta, Türk Donanması'nın Kıbrıs tarafından arama ruhsatı verilen İtalyan petrol şirketi ENI'ye ait bir sondaj gemisini, 3 numaralı parselde doğalgaz aramasını engellediğinde bölgedeki gerginlik daha da artmıştır.[3]

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, 6 Şubat 2018'de Yunan Kathimerini gazetesine verdiği röportajda Mısır ile Kıbrıs arasında Münhasır Ekonomik Bölge'lerin (MEB) sınırlarının belirlenmesine ilişkin 2013 yılında imzalanan anlaşmanın uluslararası hukuka göre geçersiz olduğunu söyledi.[1] Bu açıklamaya Mısır Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü tepki gösterdi ve anlaşmanın BM'de kayıt altında olduğunu söyledi.[4][5]

İtayan enerji şirketi ENI'ye ait sondaj gemisi Saipem 12000

Kıbrıs tarafından ruhsat verilen ve İtalyan petrol şirketi ENI adına Doğu Akdeniz'de sondaj yapan Saipem 12000 isimli gemi 9 Şubat 2016'da KKTC'nin de hak iddia ettiği alanlardan biri olan 3 numaralı parsele giderken Türk Deniz Kuvvetleri tarafından durduruldu. Saipem 12000 yeni bir emir alıncaya kadar açık denizde beklemeye başladı. Ardından TSK, 18 Şubat'ta başlamak üzere bölgede askerî eğitim tatbikatı yapacağını çevredeki gemilere duyurdu. Bu tarih aynı zamanda İtalyanların sondaj yapacağı tarihleri kapsıyordu.[6][7] Türkiye ayrıca buradaki askerî tatbikatını 10 Mart'a kadar uzattı.[8]

Saipem 12000, 23 Şubat'ta bir kez daha girişimde bulunması üzerine bir kez daha engellendi. Bunun üzerine gemi Limasol'a geri döndü.[9] Ardından keşif sondajı ertelendi ve gemi rotasını değiştirerek Fas'a gitti.[10] Bu olayın ardından Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Anastasiadis, BM Genel Sekreteri António Guterres ve Güvenlik Konseyi üyelerine bir şikâyet mektubu yolladı.[8]

28 Şubat 2018'de Kıbrıs Enerji Bakanlığı ve Amerikan enerji şirketi ExxonMobil, 10'ncu parselde, 141 ile 226 milyar metreküp arasında olan ve bugüne kadar Kıbrıs'ta keşfedilen en büyük doğalgaz rezervinin bulunduğunu açıkladı.[11]

ExxonMobil ve Katar Petrolleri'nin konsorsiyumuna ait iki adet öncü araştırma gemisi, 5 Mart 2018'de Kıbrıs'a ulaştı. Beraberinde USS Iwo Jima amfibi hücum gemisi de bu öncü gemilere eşlik etti.[12][13] Ancak daha sonra bir ABD Donanması yetkilisi, USS Iwo Jima'nın 6. Filo kapsamında rutin görevini sürdürdüğünü ve Stena IceMax'ı korumak gibi bir misyonu olmadığını açıkladı.[14][15][16]

30 Ekim 2018'de Türk petrol şirketi TPAO'ya ait Fatih sondaj gemisi, Kıbrıs'ın batısında petrol arama çalışmalarına başladı. Ancak Alanya-1 adı verilen bu alan, Kıbrıs'ın hak iddia ettiği kısımlarda bulunmuyor.[17]

ExxonMobil ve Katar Petrolleri'nin ortak sondaj gemisi Stena IceMax , 12 Kasım 2018'de Kıbrıs'ın güneyindeki 10'uncu parsele ulaştı ve sondaj çalışmalarına başladı.[18] Bu habere Türkiye Dışişleri Bakanlığı tepki gösterdi. [19]

28 Şubat 2019'da ExxonMobil, Türkiye'nin hak iddia ettiği alanlarla çakışmayan 10'ncu parselde 141 ila 226 milyar metreküplük doğalgaz bulduklarını ilân etti. Keşfedilen bu doğalgaz yatağı, Kıbrıs açıklarında keşfedilen üçüncü rezerv oldu.[20]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b "Turkey maintains tough stance on Cyprus in Kathimerini interview". Kathimerini English. Erişim tarihi: 6 Şubat 2018. 
  2. ^ "GKRY'nin 7 Numaralı Sözde Ruhsat Sahası için Uluslararası Şirketlere Davette Bulunma Kararı Hk". mfa.gov.tr. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı. 16 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2018. 
  3. ^ "Türk savaş gemileri sondaj gemisini engelledi iddiası". euronews Türkçe. Erişim tarihi: 9 Şubat 2018. 
  4. ^ "Egypt warns Turkey over eastern Mediterranean economic interests". Reuters. Erişim tarihi: 7 Şubat 2018. 
  5. ^ "Doğu Akdeniz'de Türkiye-Mısır gerginliği". Dünya Gazetesi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2018. 
  6. ^ "Kıbrıs'ta gerilim: Türk donanması İtalyan sondaj gemisini engelledi". Gazete Duvar. Erişim tarihi: 12 Şubat 2018. 
  7. ^ "Ege'den sonra Akdeniz'de de kriz!". Hürriyet. Erişim tarihi: 10 Şubat 2018. 
  8. ^ a b "Kıbrıs, Türkiye'yi ikinci kez İtalyan sondaj gemisini engellemekle suçluyor". BBC Türkçe. Erişim tarihi: 23 Şubat 2018. 
  9. ^ "ENI Sondaj Gemisini Çekti Ama Kıbrıs'ta Gerilim Sürüyor". VOA Türkçe. Erişim tarihi: 26 Şubat 2018. 
  10. ^ "İtalyan Sondaj Gemisi Kıbrıs'ı Terketti". VOA Türkçe. Erişim tarihi: 23 Şubat 2018. 
  11. ^ "Güney Kıbrıs'ın sondaj ruhsatı verdiği ExxonMobil, 10. parselde dünyanın en büyük gaz rezervlerinden birini buldu". Sputnik Türkiye. Erişim tarihi: 28 Şubat 2018. 
  12. ^ "ExxonMobil's Cyprus gas search could flare U.S.-Turkey tension". Ahval. Erişim tarihi: 5 Mart 2018. 
  13. ^ "ExxonMobil'in sondajını korumak için 6. Filo Kıbrıs açıklarında". Sputnik Türkiye. Erişim tarihi: 6 Mart 2018. 
  14. ^ "US Navy denies reports of bolstering East Med presence to guard Exxon Mobil exploration off Cyprus". Daily Sabah. Erişim tarihi: 8 Mart 2018. 
  15. ^ "With US Navy Near, ExxonMobil Starts Energy Exploration Off Cyprus". The National Herald. Erişim tarihi: 20 Mart 2018. 
  16. ^ "Pentagon'dan 6. filo iddialarına yalanlama". Anadolu Ajansı. Erişim tarihi: 8 Mart 2018. 
  17. ^ "Türkiye Akdeniz'de ilk derin deniz sondaj çalışmalarına başladı". Euronews Türkçe. Erişim tarihi: 30 Ekim 2018. 
  18. ^ "Exxonmobil'in sondaj gemisi Rum yönetimi için bölgede". Anadolu Ajansı. Erişim tarihi: 12 Kasım 2018. 
  19. ^ "Exxon Mobil'e Kıbrıs uyarısı yapan Dışişleri: Türkiye, KKTC kıta sahanlığında da doğalgaz arayacak". Sputnik Türkiye. Erişim tarihi: 18 Kasım 2018. 
  20. ^ "Kıbrıs Rum Kesimi Açıklarında En Büyük 3. Doğalgaz Rezervi Bulundu". VOA Türkçe. Erişim tarihi: 28 Şubat 2019.