Bahçe çileği

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Çilek
Fragaria × ananassa
Garden strawberry (Fragaria × ananassa) single2.jpg
Çilek meyvesi
Garden strawberry (Fragaria × ananassa) halved.jpg
Yarım Çilek
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Plantae
Bölüm: Tracheophyta
Sınıf: Magnoliopsida
Takım: Rosales
Familya: Rosaceae
Alt oymak: Fragariinae
Cins: Fragaria
Melez tür: F. × ananassa
İkili adlandırma
Fragaria × ananassa
Antoine Nicolas Duchesne

Bahçe çileği (veya çilek; Fragaria × ananassa)[1], cinsinin çok yetiştirilen melez türüdür. Meyve, karakteristik aroması, parlak kırmızı rengi, sulu dokusu ve tatlılığı ile büyük beğeni toplar. Taze meyve veya reçel, meyve suyu, turta, dondurma, milkshake ve çikolata gibi hazır gıdalarda büyük miktarlarda tüketilir.

Yapay çilek tatlandırıcıları ve aromaları, şeker, sabun, dudak parlatıcısı, parfüm vb ürünlerde de kullanılır.

Botanik açıdan çilek bir yemiş değildir. Teknik olarak çilek bir aksesuar meyvedir yani etli kısmı bitkinin yumurtalıklarından değil yumurtalıkları tutan hazneden gelir.[2] Meyvenin dışında görünen her bir "tohum" (aken) aslında içinde tohum olan çiçeğin yumurtalıklarından biridir.[2]

2019'da dünyada toplam çilek üretim miktarı dokuz milyon tondu. Bu üretimin %40'ı Çin tarafından üretildi.

Üretim[değiştir | kaynağı değiştir]

Çilek üretimi – 2020
Ülke (Milyon ton)
 Çin 3.3
 ABD 1.1
 Mısır 0.6
 Meksika 0.6
 Türkiye 0.5
 İspanya 0.3
Dünya 8.9
Kaynak: Birleşmiş Milletler FAOSTAT[3]

2020'de dünya çilek üretimi 8,9 milyon ton idi. Toplam üretimde lider üreticiler %38'i ile Çin ve onun ardından gelen Amerika Birleşik Devletleri ve Mısır’dı (tabloya bakınız).

Çileğin narinliği nedeniyle 2020'de Amerika Birleşik Devletleri'nde 2,2 milyar dolarlık mahsulün yaklaşık yüzde 35'i bozuldu. Bu, bir Idaho şirketinin gelecekte genetik değiştirilmiş, daha dayanıklı ve daha sert çilekleri piyasaya sürmeyi planlamaya yöneltti. A.B.D.'de yetiştiricilere ekim yapması akre başına 35.000$ ve çileği hasat etmesi akre başına 35.000$'a mal olur ve daha dayanıklı çilekler bu bozulma oranını azaltabilir.[4]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Manganaris GA, Goulas V, Vicente AR, Terry LA (March 2014). "Berry antioxidants: small fruits providing large benefits". Journal of the Science of Food and Agriculture. 94 (5): 825-33. doi:10.1002/jsfa.6432. PMID 24122646. 
  2. ^ a b Esau, K. (1977). Anatomy of seed plants. John Wiley and Sons, New York. 0-471-24520-8.
  3. ^ "Strawberry production in 2019, Crops/Regions/World list/Production Quantity (pick lists)". UN Food and Agriculture Organization, Corporate Statistical Database (FAOSTAT). 2020. 3 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Nisan 2021. 
  4. ^ Ridler, Keith (28 Ekim 2021). "US companies announce plans for gene-edited strawberries". Associated Press. 30 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ekim 2021.