Avrupa Uzay Ajansı

Koordinatlar: 48°50′54″N 2°18′15″E / 48.8482°K 2.3042°D / 48.8482; 2.3042
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Avrupa Uzay Ajansı
ESA logosu
Kısaltma ESA/ASE
Kuruluş 1975
Tür UAÖ
Merkez Paris, Fransa
Konum
Resmî diller İngilizce, Fransızca ve Almanca[2]
Lider Johann-Dietrich Wörner
Bütçe artış €4.55 milyar/ £3.85 milyar / $5.33 milyar (2021)[1]

Avrupa Uzay Ajansı veya yaygın İngilizce kısaltmasıyla ESA (İngilizce: European Space Agency), 1975 yılında, uzayın keşfini amaçlayan, hükûmetlerarası bir organizasyon olarak kurulmuştur. Şu an 22 üyesi olan ajansın merkezi Fransa'nın başkenti Paris'tedir. 2021 yılı itibariyle 4,55 milyar Euro'luk bütçeye[1] ve (ulusal uzay ajansları hariç) yaklaşık 2200 çalışana sahiptir.[3][4]

ESA'nın uzay uçuş programı, özellikle de astronotların katılımı ile Uluslararası Uzay İstasyonu programı, gezegenler ve Ay için insansız keşif uçuşlarını içerir. ESA telekomünikasyon, navigasyon, araştırma, uzay gözlemi gibi birçok konuda da faaliyet yürütmektedir.[4]

Ana fırlatma aracı Ariane 5'tir. Ariane 5 roketinin çeşitli türevleri olup kütlesi en çok olanı Ariane 5 ECA'dır. Roket, 2002 yılındaki ilk test uçuşu sırasında başarısız olmasına rağmen şimdiye kadar onlarca ardışık başarılı uçuş yapmıştır.[4]

2 Mart 2004 tarihinde ESA tarafından uzaya gönderilen, yanında Philae uzay sondasını taşıyan Rosetta uzay aracı, 12 Kasım 2014 tarihinde 510 milyon kilometre uzaklıktaki 67P kuyrukluyıldızına ulaştı.[5]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuruluş[değiştir | kaynağı değiştir]

Paris'teki genel merkezi

II. Dünya Savaşından sonra Avrupalı birçok bilim adamı Amerika'da çalışmak üzere Batı Avrupa'dan ayrıldı, ama 1950'lerdeki artış Batı Avrupalı ülkelerin araştırmalara ve özellikle uzayla ilgili etkinliklere yatırım yapmasını mümkün kıldı. Batı Avrupalı bilimadamları sadece ulusal projeler ile iki ana süper güç ile yarışmanın mümkün olmadığını fark ettiler. 1958 Yılında Edoardo Amaldi ve Pierre Auger, batı Avrupa bilimsel topluluğunun iki önemli üyesi, ortak bir Batı Avrupa Uzay Ajansı temelini görüşmek üzere bir araya geldiler. Toplantıya Harrie Massey dahil 8 ülkenin bilimsel temsilcileri katıldı.

Batı Avrupa ülkeleri iki önemli fırlatma ajanslarını yapmaya karar verdiler. ELDO ve Avrupa Uzay Ajansının öncü olduğu, ESRO.İkincisi 14 Haziran 1962 anlaşması ile 20 Mart 1964 yılında kuruldu. 1968-1972 den itibaren ESRO 7 araştırma uydularını fırlattı.

ESRO ve ELDO 1975'te birleşerek ESA kuruldu.10 Kurucu ülke: Belçika,Danimarka,Fransa,Almanya,İtalya,Hollanda,İspanya,İsveç,İsviçre ve İngiltere.Bu ülkeler 1975 yılında ESA sözleşmesini imzalamış.ESA 1975 yılında ilk bilimsel görevi başlattı.Cos-B, evrende bir uzay sondası gama ışınlarıyla evreni izledi.ESRO ilk olarak çalıştırdı.

Sonra Yapılan Aktiviteler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ariane 1 modülü

ESA NASA ile IUE projesine katıldı. Dünyanın ilk yüksek yörünge teleskobu, 1978 yılında başlatılıp 18 yıl süren proje başarıyla sonuçlandı. Başarılı Dünya yörünge projeleri takip etti ve 1986'da ESA Giotto'ya başladı. Bu ilk derin uzay göreviydi, Kuyruklu yıldızlar, Halley ve Grigg Skjellerup. Hipparcos yıldız haritası görevi 1989'da başladı ve 1990'larda SOHO, Ulysses ve Hubble Uzay Teleskobu projeleri NASA ile yürütülmüştür. NASA ile iş birliği içinde Cassini-Huygens uzay sondası projeleri yapıldı.

ELDO halefi olarak, ESA, bilimsel ve ticari yükler için roket inşa etmiştir. Ariane 1, 1979 yılında fırlatıldı. 1984'ten itibaren yörüngeye çoğunlukla ticari yükleri getirdi. Ariane roketi 1988-2003 yılları arasında geliştirilen fırlatma sistemi Ariane 4 ESA'nın dünya lideri olmasını sağladı. 1990'larda ticari alanda fırlatmalar başladı.

Yeni milenyumun başlangıcında ESA'nın NASA, JAXA, ISRO, CSA ve Rusya Federal Uzay Ajansı gibi ajansların desteklediği, bilimsel uzay araştırma içinde büyük bir katılımcı olduğu görüldü. ESA önceki yıllarda, özellikle 1990'lı yıllarda NASA ile iş birliği içindeydi, ta ki (örneğin Amerika Birleşik Devletleri ordusu tarafından bilgi paylaşımı hakkında sert yasal kısıtlamalar gibi) koşullar değişti Rusya ile ilişkilerin daha güvenli olacağını düşündü ve Rusya'ya yanaştı. 2011 yılında basın bunu belirtti:

« Rusya uzun vadeli uzay çalışmalarında ESA'nın ortağıdır.ESA ve Rusya'nın keşif ve araştırma üzerine anlaşması her iki tarafada fayda sağlayacaktır. »

Projeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Mars Express, Smart-1, Columbus, Vega, Galileo, Olympus, Giotto, ESA’nın en önemli projelerinden bazılarıdır.

Fırlatma Araçları Donanması[değiştir | kaynağı değiştir]

ESA bu fırlatma pazarının tüm sektörlerde rekabet ettiği farklı fırlatma araçları vardır. Ariane 5, Soyuz-2 ve Vega ESA'nın filosu bu üç büyük roketten oluşur. ESA'nın Fransız Guyanası Uzay Merkezinde ESA'nın uzay mekiklerini yapan ve 23 hissedarları olan Arianespace tarafından Ariane 5 üretilmektedir. Ariane 5 Fransız Guyanası'ndan fırlatılıyor çünkü ekvatorda olduğundan uzay mekiğinin dönme hızına yaklaşık 500 m/s ekstra 'itme' kuvveti veriyor.

Ariane 5[değiştir | kaynağı değiştir]

Ariane 5 roketi ESA'nın birincil fırlatma aracıdır. Bu 1997 yılından beri hizmettedir ve Ariane 4'ün yerini almıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b "ESA'nın 2021 yılına ait bütçesi". www.esa.int (İngilizce). 28 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2021. 
  2. ^ "Convention for the establishment of a European Space Agency" (PDF). ESA. 2003. 6 Temmuz 2009 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2008. 
  3. ^ "ESA'nın çalışan sayısı". www.esa.int (İngilizce). 28 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2021. 
  4. ^ a b c "Hakkımızda". www.esa.int (İngilizce). 15 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2021. 
  5. ^ "12 Kasım 2014 BBC Türkçe haberi". 15 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2014. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta Avrupa Uzay Ajansı ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.