Trakya Manevraları

Manevralar sırasında Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak, Başbakan İsmet İnönü, Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk ve İçişleri Bakanı Şükrü Kaya.

Trakya Manevraları, 17-20 Ağustos 1937 tarihleri arasında Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak komutasında yapılan askerî tatbikattır. Dönemsel olarak yaklaşmakta olan II. Dünya Savaşı öncesinde hem silahlı kuvvetlerin hazırlık seviyesinin gözden geçirilmesi hem de olası düşman tehditlerine yönelik güç gösterisi olarak gerçekleştirilmiştir. Manevralar devlet yönetim kademesi tarafından üst düzeyde sahiplenilmiş ve başta Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere Başbakan İsmet İnönü, İçişleri Bakanı Şükrü Kaya, Londra Elçisi Ali Fethi Okyar, Atina Elçisi Ruşen Eşref Ünaydın, Tahran Elçisi Enis Akaygen ve diğer devlet görevlileri, hükûmet üyelerince yakından takip edilmiştir.

Tümgeneral Mazlum İskora, Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak ve Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk huzurunda yabancı askerî heyet reislerine izahat veriyor. Kolonyal şapkalı olan General Papagos, ellerini kavuşturmuş olan General Nedić.

Arka planı

Öncelikle İtalya'da Benito Mussolini'nin başını çektiği faşist hareketin, sonra da Almanya'da Adolf Hitler önderliğindeki Nazi Partisi'nin iktidarı aldıktan sonra saldırgan bir şekilde silahlanmaya girişmeleri ve Avrupa kıtasında yeniden toprak paylaşımı peşinde koşmaları yaklaşmakta olan bir savaşın habercisi olarak değerlendiriliyordu. Kimi sohbetlerinde bu konuya değinen başta Atatürk olmak üzere Türk devlet yetkilileri hem silahlı kuvvetleri askerî bir karşı karşıya geliş durumuna hazırlamak hem de olası tehditlere gözdağı vermek üzere askerî tatbikat düzenlemeye karar verirler.

Gelişimi

Manevra hatırası

Manevra hatırası

Manevra hatırası

Kırklareli, Tekirdağ ve Edirne bölgelerini kapsayan tatbikata yaklaşık 200 bin asker katılır. Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak komutasındaki tatbikatlarda sarı, kırmızı ve mavi birlikler olası bir işgal senaryosuna göre strateji geliştirecek hareket ederler.

Trakya bölgesi Osmanlı İmparatorluğu zamanında 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı ve 1912-1913 Balkan Savaşları sırasında yoğun çarpışmaların yaşandığı ve Türkiye Cumhuriyeti için çok önemli stratejik bir savunma bölgesi olduğu için seçilmiştir. Arazi yapısının cephe savaşına uygun olmaması nedeniyle saldıran kuvvetlerin önemli avantaj içinde olacağı yörede savunma kabiliyetinin güçlendirilmesi hedeflenmiştir.

Senaryo uyarınca Meriç nehri hattı boyunca saldıran hayali düşman kuvvetleri olan sarı birlikler, Kıyıköy'den çıkartma yapan destek mavi birlikleriyle, savunmadaki kırmızı birliklere saldırır.

Kronoloji

16 Ağustos 1937 Pazartesi: Son hazırlıkların tamamlanması
17 Ağustos 1937 Salı: Manevralar başlar
18 Ağustos 1937 Çarşamba: Manevralar devam eder
19 Ağustos 1937 Perşembe: Manevralar devam eder
20 Ağustos 1937 Cuma: Manevralar sona erer
21 Ağustos 1937 Cumartesi: Yabancı heyetlerin Edirne ziyareti
22 Ağustos 1937 Pazar: Geçit töreni

Katılımcı komuta heyeti

• Mareşal Fevzi Çakmak
• Orgeneral Fahrettin Altay (Manevra Komutanı)
• Orgeneral İshak Avni Akdağ
• Orgeneral İzzettin Çalışlar
• Korgeneral Abdurrahman Nafiz Gürman
• Korgeneral Ali Fuad Erden
• Korgeneral Asım Gündüz
• Korgeneral Salih Omurtak (Başhakem)
• Korgeneral Kâzım Dirik
• Korgeneral Ömer Halis Bıyıktay
• Tümgeneral Muharrem Mazlum İskora

Etkileri

• Tatbikatlara katılan yabancı askerî heyetler arasında Bulgaristan, Fransa, Irak, İngiltere, İran Romanya, Yunanistan ve Yugoslavya askerî temsilcileri bulunmaktadır.
• Tatbikat ilk kadın savaş pilotu Sabiha Gökçen'in ilk askerî tatbikatıdır.
• Tatbikata katılan askerî personele ve yetkililere anı madalyası verilmiştir
• Tatbikatlara katılan dönemin Ulus gazetesi başyazarı Falih Rıfkı Atay ile sonradan tarihçi olacak gazeteci Cemal Kutay izlenimlerini çeşitli yayın organlarında yayınlamışlardır.

Konuyla ilgili yazılan eserler

• Selman Akı, Trakya Manevraları'nda Ata'dan Kalan İzler, Sone Yayınları 2011 ISBN 6055941994

Dış bağlantılar

• Wikimedia Commons'ta Trakya Manevraları ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
• Madalyanın fotoğrafı. (16 Mart 2020 tarihinde erişilmiştir.)