Örümcek maymunugiller

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atelidae
Yaşadığı dönem aralığı: 66-0 myö
Pleyistosen-Günümüz 
Ateles geoffroyi.jpg
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Mammalia
Takım: Primates
Alt takım: Haplorhini
İnfra takım: Simiiformes
Parvo takım: Platyrrhini
Familya: Atelidae
Gray, 1825
Sınıflandırma
Metne bakınız.

Atelidae, Yeni Dünya maymunları grubundan bir primat familyası. Orta- ve Güney Amerika'da yaşarlar. Familyanın 25 türü beş cinse ayrılır: Ateles, Brachyteles, Lagothrix, Oreonax ve Alouatta.

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Atelidae boyu 30 – 80 cm (kuyruk 90 cm'ye kadar), ve ağırlıkları 5 - 15 kg arası değişir. En büyükleri Ateles ve Alouatta cinsine ait türler, aynı zamanda Amerika kıtasının en büyük maymunlarıdır. Erkek bireyler dişilerden daha büyük ve ağırdır. Renkleri gri, kırmızı, kahverengi ve siyah tonları arası değişir. Kollar ve bacaklar gayet uzun, eller kanca şeklini almış ve başparmak geriye doğru evrimselleşmiş (kısalmıştır). Kuyruk vücutun uzunluğundadır. Ağızlarında 36 dişleri olur. Bazı türlerde dişinin penis'e benzer bir klitorisi vardır.

Yayılım[değiştir | kaynağı değiştir]

Atelidae Amerika'da yaşar. Yaşadıkları bölge Meksiko'nun güneyinden Bolivyaya ve Brezilya'nın güneyine kadar uzanır. Familyanın bütün türleri çeşitli orman şekillerinde yaşar.

Yaşam şekli[değiştir | kaynağı değiştir]

Ağaçta yaşayan, gündüz faal maymunlardır, nadir yere inerler. Dalların arasında dört ayak üzerinde yürür veya daldan dala kollarıyla tutunup, sallanıp, atlamayla ilerlerler. Bu ilerleme yöntemi ile, yakından akraba olmadıkları gibongilleri andırırlar.

Sayısı 100 bireye kadar varabilen gruplar içinde yaşarlar. Bu grup yem arayışında bazen daha küçük gruplara bölünür. Grup içinde yaşam -diğer maymunlarla karşılaştırıldığında- gayet barışçıldır.

İletişim sesli bağırışlar ile gerçekleşir. Böylece diğer grupların fazla yaklaşmaması sağlanır veya gruba ait bireyler aranır. Uluyan maymun cinsinin boğaz anatomisi hatta çok daha sesli bağırmaya yönelik gelişmiştir.

Beslenme[değiştir | kaynağı değiştir]

Yünlü maymunlar meyve ile beslenir

Örümcek maymunugiller hepçildir, ancak beslenmenin bitkisel ve hayvansal oranı mevsim şartlarına göre değişir. Alouatta ve Ateles cinsleri yaprak ile beslenir. Brachyteles ve Lagothrix cinsleri ise çoğunlukla meyve ile beslenir. Ayrıca çiçek, çekirdek ve başka bitki bölümleri ile de beslenirler. Daha az bir ölçüde böcek ve diğer küçük hayvanları da yerler.

Üreme[değiştir | kaynağı değiştir]

Atelidae çok seyrek üredikleri ile de dikkati çeker; sadece her iki yılda bir, 6 - 8 ay süren gebelikten sonra tek bir yavru doğar. Yavrunun bakımı neredeyse tamamen dişinin görevidir. Bir iki yıl içinde sütü bırakır ve 4 - 7 yıl içinde ergenleşirler. İnsan himayesinde bulunanlar 20 - 30 yıl yaşar.

Sınıflandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Alouatta fusca clamitans.jpg

Atelidae, Yeni Dünya maymunları (Platyrrhini) infra takımına aittir. En yakın akrabaları Pitheciidaedir.

Familyanın 25 türü 5 cinse ayrılır:

Alouatta Alouattinae adında ayrı bir alt familyaya, diğerleri ise Atelinae alt familyasında yer alır. Geissmann'a (2003) göre soyağacı:

 Atelidae
├───Alouatta
└───Atelinae
├───Ateles
└─── N.N.
  ├───Brachyteles
  └───Lagothrix

Kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Thomas Geissmann: Vergleichende Primatologie. Berlin u.a.: Springer, 2003, ISBN 3-540-43645-6.
  • D. E. Wilson & D. M. Reeder: Mammal Species of the World. Johns Hopkins University Press, 2005, ISBN 0-8018-8221-4

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]