Çemen otu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Çemen otu
Illustration Trigonella foenum-graecum0.jpg
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Plantae(Bitkiler) (Bitkiler)
Bölüm: Magnoliophyta
(Kapalı tohumlular)
Sınıf: Rosopsida
Alt sınıf: Rosidae
Takım: Fabales
Familya: Fabaceae
(Baklagiller)
Cins: Trigonella
Tür: T. foenum-graecum
Üçlü adı
Trigonella foenum-graecum
L.
Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Çemen otu ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Çemen otu ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.

Çemen otu ya da buyotu bir ottur. En sık kullanıldığı bölge olan Yozgat ve Kayseri'deki yerel ismi çaman otudur. (Trigonella foenum-graecum/tıbbi tanım: Semen Foenugraeci), baklagiller familyasına ait bir ot türü. Anavatanı Yakın Doğu, özellikle Lübnan ve Suriye, Güneybatı Avrupa, Hindistan ve Çin'dir.

Çin'den Akdeniz'e kadar geniş bir alana yaygındır. Tohumları ve bazı ülkelerde yeşil yaprakları da ıspanak gibi tüketilmektedir. Tadı acımsı ve aromatiktir. Esansında 40 çeşit madde bulunur. Kullanımı çok eskilere dayanmakta olup günümüzde Orta Doğu ve Hint mutfağında kullanılmaktadır. Türk mutfağında özellikle çemen tozu şeklinde bilinir. Bu toz bol salçaya ve birkaç diğer içeriklere katılarak kahvaltılarda yenilen macun yapılı çemen üretilir.

Çemen tozu[değiştir | kaynağı değiştir]

Çemen, çemen otu bitkisinin tohumlarının kurutulmasıyla elde edilir. Acımsı ve bol aromatik tattadır. Günümüzde en çok Kayseri'de pastırma imalatında, Tokat ve Yozgat ev mutfaklarında kahvaltılık ara öğün olarak, ayrıca Orta Doğu ve Hint mutfağında kullanılır. Diğer ülkelerde öğütülmüş olarak turşulara, çorbalara, soslara ve et yemeklerine katılır. Ayrıca sarımsak ve kırmızı biberle karıştırılarak pastırmanın üzerine kaplanır.

Çemen eski devirlerde, Asya'da, şehvet artırıcı ve savaşlarda cesaret verici olarak kullanılmaktaydı.

Ayrıca çemenin raşitizm ve kansızlığa iyi geldiği düşünülmektedir.

Diğer dillerde isimi[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Arapça: Hulba, Hilbeh
  • Azerbaycan Türkçesi: Güldefne
  • Ermenice: Chaiman
  • Çince: Hu lu ba
  • Farsça: Shambelilé
  • Fransızca: Fenugrec, Sénegré, Trigonelle
  • Almanca: Bockshornklee, Griechisch Heu
  • Hintçe: Methi (tohumlar); Kasoori methi, Sag methi (tümü)
  • İtalyanca: Fieno greco
  • Rusça: Pajitnik sennoy (Пажитник сенной), Pajitnik greçeskiy (Пажитник греческий), Şambala (Шамбала)
  • İspanyolca: Alholva, Fenogreco
  • Pakistan dilinde (Urdu): Methi
  • Hollandaca: Fenegriek
  • İngilizce: Fenugreek
  • Bulgarca: Sminduh (Сминдух)