Mervaniler
 |
Bu maddedeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına bakabilirsiniz. Maddeye uygun biçimde kaynaklar ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
| Mervânîler مروانيون Marwānīyūn |
||||
| — Nasıruddevle — | ||||
|
||||
| Başkent | Meyyafarkin | |||
| Dil(ler) | Arapça[kaynak belirtilmeli] | |||
| Din | İslam[kaynak belirtilmeli] | |||
| Yönetim | Monarşi | |||
| Nasıruddevle | ||||
| - 984-990 | Baz (Badh, Ebu Abdullah el-Hüseyin bin Dustak el-Harbukti) | |||
| - 990-997 | Ebu Ali el-Hüseyin Mevran | |||
| - 1010-1061 | Ebu Nasır Ehmed | |||
Mervânîler (Arapça: مروانيون Marwānīyūn), On ve on birinci yüzyılda Diyarbakır´da hüküm süren Kürt[1][2] hanedanıdır. Mervanilerin kurucusu Ebu Abdullah el-Hüseyn bin Düstek el-Baz, onuncu asrın ortasından itibaren Doğu Anadolu´da fetihlere girişti[kaynak belirtilmeli]. Ilk önce Erciş´i ve çevresindeki müstahkem (sağlam) mevkileri aldı. Baz, nüfüzunu kuvvetlendirerek, Büveyhilerin hakimiyetindeki Diyarbakır ve Silvan ve Nusaybin´i ele geçirdi. Büveyhi nüfuzunun azalmasından istifade ederek, 984 senesinde Şii-Büveyhoğulları'nın sultanı Samsamüddevle Merzubani´yi mağlub edip Musul´u ele geçirdi[kaynak belirtilmeli]. Bağdad´ı almak istediyse de başaramadı ve Musul´u boşaltmak zorunda kaldı. 991 senesinde tekrar Musul´u ele geçirmek için harekete geçen Baz, şehrin hakimi olan Hamdaniler karşısında mağlub oldu ve bu savaşda öldü. Bunun üzerine kız kardeşinin oğlu Hasen bin Mervan, Baz´ın dul eşiyle evlenerek tahta geçti. Hamdaniler ile mücadeleye devam ederek onları iki defa mağlup etti. Hasen bin Mervan, 997 senesinde Diyarbakır´da öldürülünce, yerine kardeşi Mumehhüdüddevle Saíd bin Mervan geçti. Said ile Ebu Nasr bin Mervan arasında mücadele başladı. Ebu Nasr, 1011 senesinde Saidi zehirleterek ortadan kaldırdı ve Mervani tahtına geçti[kaynak belirtilmeli].
1011´de hükümdar olan Ebu Nasr, elli seneden fazla hüküm sürdü[kaynak belirtilmeli]. Mervanilerin bölgedeki hakimiyetini kuvvetlendirip refahını yükseltti. Abbasi Halifeliğin yüksek hakimiyetini tanıdı. Devrin kuvvetli komşu devletlerinden Bizanslılar ve Fatımilere karşı istiklalini korumak için maharetle iyi münasebete bulundu. Mervanilerin hakim olduğu bölgede Şafii mezhebi yayıldı.
Nasır, 1071 senesinde Selçuklu Sultanı Alp Arslan´a tabi oldu[kaynak belirtilmeli]. Nasır´ın ölümünden sonra yerine oğlu Mensur gecti. Selçuklu veziri Fahrüddevle bin Cehir Mervani topraklarını ele gecirmek için Sultan Melikşah´dan izin aldı. 1085 senesinde Selçuklu ordusu şiddetli bir çarpısmadan sonra bölgeyi ele geçirdi. Son Mervani hükümdarı Mensur, 1096 senesinde ölünceye kadar Ceziret-i Ibni Ömer´de (Cizre) yaşadı.
| Mervani Sultanları | Tahta Geçişi |
| Ebu Abdullah el-Baz | ? |
| Hasen bin Mervan | 990 |
| Mumehhidüddevle Said | 997 |
| Ebu Nasr bin Mervan | 1011 |
| Said (Amid´de) | 1061-1063 |
| Nizamüddevle Nasir (Meyyafarikin´de) | 1061 |
| Mensur | 1079 |
| Selçuklu Fethi | 1085 |
Not [değiştir]
- ^ C.E. Bosworth, The New Islamic Dynasties, (Columbia University Press, 1996), 89.
- ^ Stefan Heidemann: A New Ruler of the Marwanid Emirate in 401/1010 and Further Considerations on the Legitimizing Power of Regicide. In: Aram 9-10 (1997-8), pp. 599-615.
