Mervaniler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Mervânîler
مروانيون
Marwānīyūn
—  Nasıruddevle  —

990-1085
Başkent Meyyafarkin
Dil(ler) Arapça[kaynak belirtilmeli]
Din İslam[kaynak belirtilmeli]
Yönetim Monarşi
Nasıruddevle
 - 984-990 Baz (Badh, Ebu Abdullah el-Hüseyin bin Dustak el-Harbukti)
 - 990-997 Ebu Ali el-Hüseyin Mevran
 - 1010-1061 Ebu Nasır Ehmed

Mervânîler (Arapça: مروانيون Marwānīyūn), On ve on birinci yüzyılda Diyarbakır´da hüküm süren Kürt[1][2] veya Arap[3] hanedanıdır. Mervanilerin kurucusu Ebu Abdullah el-Hüseyn bin Düstek el-Baz, onuncu asrın ortasından itibaren Doğu Anadolu´da fetihlere girişti[kaynak belirtilmeli]. Ilk önce Erciş´i ve çevresindeki müstahkem (sağlam) mevkileri aldı. Baz, nüfüzunu kuvvetlendirerek, Büveyhilerin hakimiyetindeki Diyarbakır ve Silvan ve Nusaybin´i ele geçirdi. Büveyhi nüfuzunun azalmasından istifade ederek, 984 senesinde Şii-Büveyhoğulları'nın sultanı Samsamüddevle Merzubani´yi mağlub edip Musul´u ele geçirdi[kaynak belirtilmeli]. Bağdad´ı almak istediyse de başaramadı ve Musul´u boşaltmak zorunda kaldı. 991 senesinde tekrar Musul´u ele geçirmek için harekete geçen Baz, şehrin hakimi olan Hamdaniler karşısında mağlub oldu ve bu savaşda öldü. Bunun üzerine kız kardeşinin oğlu Hasen bin Mervan, Baz´ın dul eşiyle evlenerek tahta geçti. Hamdaniler ile mücadeleye devam ederek onları iki defa mağlup etti. Hasen bin Mervan, 997 senesinde Diyarbakır´da öldürülünce, yerine kardeşi Mumehhüdüddevle Saíd bin Mervan geçti. Said ile Ebu Nasr bin Mervan arasında mücadele başladı. Ebu Nasr, 1011 senesinde Saidi zehirleterek ortadan kaldırdı ve Mervani tahtına geçti[kaynak belirtilmeli].

1011´de hükümdar olan Ebu Nasr, elli seneden fazla hüküm sürdü[kaynak belirtilmeli]. Mervanilerin bölgedeki hakimiyetini kuvvetlendirip refahını yükseltti. Abbasi Halifeliğin yüksek hakimiyetini tanıdı. Devrin kuvvetli komşu devletlerinden Bizanslılar ve Fatımilere karşı istiklalini korumak için maharetle iyi münasebete bulundu. Mervanilerin hakim olduğu bölgede Şafii mezhebi yayıldı.

Nasır, 1071 senesinde Selçuklu Sultanı Alp Arslan´a tabi oldu[kaynak belirtilmeli]. Nasır´ın ölümünden sonra yerine oğlu Mensur gecti. Selçuklu veziri Fahrüddevle bin Cehir Mervani topraklarını ele gecirmek için Sultan Melikşah´dan izin aldı. 1085 senesinde Selçuklu ordusu şiddetli bir çarpısmadan sonra bölgeyi ele geçirdi. Son Mervani hükümdarı Mensur, 1096 senesinde ölünceye kadar Ceziret-i Ibni Ömer´de (Cizre) yaşadı.

Mervani Sultanları Tahta Geçişi
Ebu Abdullah el-Baz  ?
Hasen bin Mervan 990
Mumehhidüddevle Said 997
Ebu Nasr bin Mervan 1011
Said (Amid´de) 1061-1063
Nizamüddevle Nasir (Meyyafarikin´de) 1061
Mensur 1079
Selçuklu Fethi 1085

Not[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ C.E. Bosworth, The New Islamic Dynasties, (Columbia University Press, 1996), 89.
  2. ^ Stefan Heidemann: A New Ruler of the Marwanid Emirate in 401/1010 and Further Considerati­ons on the Legitimizing Power of Regicide. In: Aram 9-10 (1997-8), pp. 599-615.
  3. ^ Buyids, Tilman Nagel, Encyclopaedia Iranica, (December 15, 1990);"The area of the upper Euphrates, Dīārbakr, was held by the Arab Marwanids, who, as the vassals of the Buyids, were involved in permanent warfare with Byzantium."