Tuğrul
Vikipedi, özgür ansiklopedi
| Tuğrul Bey | ||
|---|---|---|
| Büyük Selçuklu Devleti | ||
| Tam adı | Tuğrul Bey (Tughrul bin Mikail) | |
| Doğumu | 990 | |
| Ölümü | 4. Eylül 1063 | |
| Önce gelen | Mikail | |
| Sonra gelen | yeğeni 2. Alparslan ve Kavurd Beg | |
| Babası | Mikail | |
Tuğrul Bey ya da Toğrül, Tuğril veya Toghrïl Beg, (Arapça: طغرل بك; Farsça: طغرل بیک) (d. 990 - ö. 4 Eylül 1063) Büyük Selçuklu Devleti'nin kurucusu ve ilk hükümdarıdır.
Konu başlıkları |
[değiştir] İsim kökeni
Togrıl ismi o zamanlar sık kullanılan Türkçe'de Kızıl çaylak (Milvus milvus) anlamına gelir.[1]
[değiştir] Hayatı
Kardeşi Çağrı Bey'dir. Oğuzların Kınık boyundan Selçuk Beyin torunudur. Babası Mikail, gazâ akınında şehit düşünce, dedesi Selçuk’un yanında büyüdü. Çocukluğu Cend’de geçti. 1016 yılında Selçukluların başına geçti.
1028-1029 yılları arasında kardeşiyle birlikte Merv ve Nişabur kentlerini ele geçirdi. Buhara ve Balh kentlerine seferler düzenledi. 1038 yılında Nişabur'da kendini sultan ilan etti. 1040 yılında Gaznelilerle yaptığı Dandanakan Savaşı'nı kazanarak Gazne Devleti'ne karşı Selçukluların üstünlüğünü sağladı. Kardeşi Çağrı Bey'i Horasan valisi tayin eden Tuğrul Bey İran'ın büyük bir bölümünü ele geçirdi ve Selçuklu topraklarını Anadolu'ya kadar uzandırdı. 1060 yılında Fatimilerin eline geçmiş olan Bağdat'ı ele geçirdi. Abbasi halifesi Kaim'in tekrar Bağdat'a dönmesini sağlayan Tuğrul Bey halifenin kızıyla evlendi. Halife Kaim (Arapça: القائم بأمر الله, al-Qāʾim bi-amri 'llāh), Tuğrul Bey'e Sultan, Ruknu ʾd-daula ve Maliku ʾl-maschriq wa-ʾl-maghrib ünvanı verip "Doğu'nun ve Batı'nın Sultanı" ilan etti.[2]
Türk tarihine ve kültürüne baktığımızda, Türk devletlerinin yükselmesinde ve gelişmesinde zaman zaman birtakım liderlerin ön plana çıktıklarını görürüz. Mesela Bumin Kağan ve İstemi Kağan, Bilge ile Köl Tigin, daha sonraları Tuğrul Bey ve Çağrı Bey gibi.
Tuğrul Bey 4 Eylül 1063 tarihinde çocuksuz olarak İran'ın Rey kentinde vefat etmiş, yerine yeğeni Alp Arslan geçmiştir.
Doğan Avcıoğlu’nun Türklerin Tarihi kitabında yazdığına göre, Prof. Altan Köymen, "Tuğrul Bey’in, Kürt, Arap, İranlı, Deylemli vs. 26 vasal Atabeyi bulunduğunu" hesaplamıştır.
[değiştir] Notlar
- ^ togrıl تغرل : yırtıcı kuşlardan bir kuş.TDK Divanü Lugati't-Türk Veri Tabanı
- ^ Islam: An Illustrated History by Stuart Christopher Munro-Hay, G S P Freeman-Grenville sayfa 51 ISBN 0826418376
[değiştir] Kaynakça
- Ferishta, History of the Rise of Mohammedan Power in India (İngilizce)
- Ṣadr-al-Dīn Ḥosaynī, Aḵbār al-dawla al-saljūqīya, ed. M. Eqbāl, Lahore, 1933, pp. 4-10, 13, 17-18, 22, 26-29.
 |
Büyük Selçuklu Sultanları | |
| Hanedanın atası: Selçuk Bey | ||
| Tuğrul Bey | Alp Arslan | Melikşah | I. Mahmud | Berkyaruk | Müizzeddin Melikşah | Muhammed Tapar | II. Mahmud | Ahmed Sencer | ||
| Önce gelen: Selçuk Bey |
Büyük Selçuklu Sultanı 1037 - 1063 |
Sonra gelen: Alp Arslan |
|
Selçuklularla ilgili bu madde bir taslaktır. Maddenin içeriğini geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
