Filiz Akın

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Filiz Akın
Doğum adı Suna Akın
Doğum 2 Ocak 1943 (1943-01-02) (71 yaşında)
Ankara, Türkiye
Uyruk Türk
Evlilik(ler)i Türker İnanoğlu (1964-1974)
Leon Bubi Rubinstein (1982-1993)
Sönmez Köksal (1994-günümüz)
Çocukları İlker İnanoğlu (d. 1965)
Meslek(ler) Oyuncu, yazar, sunucu
Etkin yıllar 1962-günümüz
Altın Portakal Ödülleri
En İyi Kadın Oyuncu
1971 Ankara Ekspresi
Yaşam Boyu Onur Ödülü
2000

Suna Akın ya da sahne adıyla Filiz Akın (d. 2 Ocak 1943, Ankara), Türk oyuncu, yazar, sunucu.

Türk sinemasının asil, modern, kentli ve zarif yüzü olarak sinema tutkunlarının hayranlığını kazanan Filiz Akın, beyaz perdenin Avrupai yüzü, kolejli kızı, sarışın yıldızı olarak da tanınmaktadır.[1][2][3][4]

Hayatı ve kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ailesi ve ilk yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Filiz Akın, 2 Ocak 1943’te Ankara'da doğdu.[5][6] Annesi Ankaralı kadın terzisi Habibe Leman Şaşırmaz, babası Afyonlu hakim Bekir Sami Akın’dır.[5][7] Anne tarafı Arnavut, baba tarafı Çerkezdir.[8] Annesinin ikinci evliliğinden kızkardeşi Günseli doğdu.[5][9] Anneannesi olan Halime Hanımın özbabası Atatürk’ün şifrecisi, üveybabası da Atatürk’ün kalem müdürü olup Atatürk kıyafet seçiminde zevkine güvendiği için zaman zaman Halime Hanımın fikrini alırdı.[9] Filiz Akın 3 yaşına kadar babası hakim Sami Beyin görev yaptığı Beypazarı’nda yaşadı.[10] 5.5 yaşında ilkokula başladı.[5] İlköğrenimini Ankara, Kızılay'da bulunan Sarar İlkokulu'nda tamamladı.[11] 7 yaşındayken annesi ile babası ayrıldı.[8]

Kolej yılları ve sonrası[değiştir | kaynağı değiştir]

Filiz Akın ortaokul ve liseyi Ankara Koleji'nde yatılı ve burslu okudu.[7][12] Okulda resimleri ve kompozisyonları ile çeşitli ödüller aldı.[13] Tüm sınıfları başarı ile geçti, öğretmenleri tarafından ideal öğrenci olarak gösterildi.[14] Okulda en bilinen özelliği çok iyi taklit yapmasıydı.[15] 1960 Haziranında kolejden mezun oldu.[14] Koleji bitirdikten sonra American Export Lines isimli New York merkezli seyahat şirketinin Ankara acenteliğinde çalışmaya başladı.[16][17] 2 yıl çalıştığı bu şirketin deniz kısmının şefi oldu.[14] İyi derecede İngilizce ve Fransızca öğrendi, ayrıca İtalyanca öğrenmeye çalıştı.[14] Diğer yandan Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde devam mecburiyeti olmayan Arkeoloji Bölümünde bir dönem okudu.[5][13]

Yeşilçam'a adım[değiştir | kaynağı değiştir]

Filiz Akın, lise arkadaşı Oya San’ın annesinin ısrarı ile Artist mecmuasının düzenlediği yarışmaya resmini gönderdi ve 1962 yılında birinci oldu.[5] Ancak ödülün kendisine Akasyalar Açarken filminde oynarsa verileceği söylenince vazgeçti.[13] Dergi yöneticileri ve filmciler kendisini ikna etmek için İstanbul'dan Ankara'ya geldiler ancak ikna olmadı.[13] Fakat Memduh Ün de Ankara'ya kadar gelip ısrar edince kabul etti.[13] İşi ve üniversiteyi bırakıp annesiyle birlikte İstanbul’a geldi. [13] Kendisine yardımcı olan derginin yöneticilerine ve Memduh Ün’e güven duyması sinemaya başlamasına yardımcı oldu.[13] Anlaşmayı imzaladı ve 1962 yılında ilk filmi olan “Akasyalar Açarken”i Göksel Arsoy’la birlikte çektikten sonra prodüktörler kendisine bütün yılını dolduran bir program hazırladılar.[7]

1962-1975 Sinema yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

Umutsuzlar, Ankara Ekspresi, Utanç, Dağlar Kızı Reyhan ve Yankesici Kız Hacer serisi kendisinin en çok etkilendiği filmleri arasındadır.[13] 1971 yılında Ankara Ekspresi filmi ile 8. Altın Portakal Film Festivali en iyi kadın oyuncu ödülünü aldı.[18] Mayıs,1962 ile Eylül,1972 arasında 105 film çevirdi.[19] Kariyerinde toplam 116 film [13] çeviren Filiz Akın 1975 yılında sinemayı bıraktı.[19] Sinema oyuncuları Türkân Şoray, Hülya Koçyiğit ve Fatma Girik ile birlikte, Türk sinemasının bir dönemine damgasını vurmuş[20] dört önemli kadın oyuncudan biri kabul edilir.[21]

1965 yılında ilk eşi Türker İnanoğlu ile olan evliliğinden oğlu İlker doğdu.[22] Bu dönemde aile Topağacı semtindeki evlerinde yaşadı.[23] 1964 yılında evlendiği Türker İnanoğlu ile evliliği 10 yıl sürdü, çift 1974'te ayrıldı.[24]

1975-1982[değiştir | kaynağı değiştir]

Sinema filmlerinden sonra İstanbul Bankası'nın reklam filmlerinde oynayan Filiz Akın 1977 yılında TRT'de Podyum Show isimli eğlence ve müzik programının sunuculuğunu yaptı.[19] 1979 yılında Haldun Dormen'in yazdığı Bir Ayrılık adlı tiyatro oyununda rol aldı.[19][25][26]

1979 yılında İzmir Fuarı'nda assolist olarak sahne aldı.[26][27]

1982-2002[değiştir | kaynağı değiştir]

Filiz Akın, 11 yıl Paris’in Neuilly ve Bougival semtlerinde, 4 yıl Paris sefaretinde olmak üzere toplam 15 yıl Fransa'da yaşadı.[5]

Paris'te ilk yılları[değiştir | kaynağı değiştir]

1982 yılında Bubi Rubinstein ile evlendi. 11 yıl evli kalan çift 1993 yılında ayrıldı.[28] Filiz Akın, 11 yıl Paris’in Neuilly ve Bougival semtlerinde yaşadı.[5]

Ankara[değiştir | kaynağı değiştir]

Mayıs,1994'te dönemin MİT müsteşarı Sönmez Köksal ile Ankara'da evlendi.[29][30] Evlenince Ankara'ya taşındılar.[8] Çiftin nikah şahitliklerini dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel ile TBMM Başkanı Hüsamettin Cindoruk yaptı.[29]

Paris sefireliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Eşi Sönmez Köksal'ın Şubat,1998'te Paris Büyükelçisi olarak görevlendirilmesiyle [30] Filiz Akın resmen Paris Sefiresi oldu [31] ve 4 yıl Paris sefaretinde bulundu.[5] Paris'te Türkiye'yi tanıtmak amacıyla düzenlenen La Fayette'deki Türk-Osmanlı ürünleri standı, Bagatelle bahçelerindeki Lale Parkı ve Türk ressamları sergisi, Versailles'daki büyük sergi gibi etkinliklerde gösterdiği özen ve çabaları ile bir kültür elçisi olan Filiz Akın [32][33] ayrıca kültürüyle, zerafetiyle Fransızları etkiledi.[34]

1991 yılında babası Sami Akın İzmir'de hayatını kaybetti.[35]

2002-günümüz[değiştir | kaynağı değiştir]

2002 yılında bir çeşit burun ve ağız arkası (nazofarenks) kanserine yakalandığını öğrendi.[23][36][37] Teksas Üniversitesi'ne bağlı MD Anderson Kanser Merkezi'nde tedavi oldu [38] ve kanseri yendi.[37]

2004-2007 yılları arasında Sabah Gazetesi'nde köşe yazıları yayınlandı.[39][40][41][42]

2005 yılında Türkiye Meme Vakfı yararına, kansere karşı destek amaçlı "sarı bilezik" kampanyasını başlattı, 1 milyon adet bilezik satıldı.[43][44]

2005 yılında toplumda kansere olan farkındalığın artırılması amacıyla düzenlenen ve Hacettepe Üniversitesi Umut Evi projesi yararına düzenlenen "mavi bilezik" kampanyasının tanıtımına destek verdi.[45][46]

Onursal Başkanlığını yaptığı merkezi Amerika’da olan Starkey İşitme Vakfı'nın Türkiye kolu EMÖV Vakfı ile "Türkiye'de İşitmeyen Kalmasın" projelerine 2007'den itibaren destek oldu. [46] [47]

2006 yılında Beypazarı'nda 3 yaşına kadar yaşadığı konağın bulunduğu sokağa belediye meclisi tarafından "Filiz Akın Sokak" ismi verildi.[48]

2008 yılında Kanal 1 televizyonunda "Filiz Akın'la Sohbetler" programını sundu.[49]

2009 yılında Habertürk TV'de "Filiz Akın'la Hafta Sonu Sohbetleri" programını sundu.[50]

2013 Kasım ayında üçüncü kitabı Lezzete Merhaba'nın imza günü için 32.Tüyap İstanbul Kitap Fuarı'nda sevenleriyle buluştu.[51]

Filiz Akın, TED Üniversitesi Mütevelli Heyet üyesidir.[52]

Ödülleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kitapları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • "Güzelliklere Merhaba", Altın Kitaplar Yayınevi, 1992 [70]
  • "Hayata Merhaba", Epsilon, 2005 [71]
  • "Filiz Akın ile Güzellik, Zayıflama ve Genç Kalma Üzerine" (2006) [72]
  • "Lezzete Merhaba" (2013) [73]

Hakkında yazılanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • "Dört Yapraklı Yonca, Onların Sihri Neydi?" , Bircan Usallı Silan, Epsilon, 2004 [74]
  • "Başrolde Filiz Akın: Türk sineması'nda ikonografik ve toplumbilimsel bir değer olarak Filiz Akın", Pınar Çekirge, Epsilon, 2007 [75]
  • Ayrıca Atıf Yılmaz'ın "Hayallerim, Aşkım ve Sinema" (1990), Türker İnanoğlu'nun "Bay Sinema" (2004), Agâh Özgüç'ün "Türk Sineması’nın Kadınları" (2008) isimli kitaplarında Filiz Akın portreleri yer aldı.[19]

Filmografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Sinema
Yıl Başlık Rolü Notlar
1962 Akasyalar Açarken Filiz
Şehvet Uçurumu Filiz
Battı Balık
Sahte Nikâh
Aşk Merdiveni
1963 Bekarlık Sultanlıktır Nurşen
Beyoğlu Piliçleri Oya
Kızlar Büyüdü
Ölüm Bizi Ayıramaz
Beyaz Güvercin
Ölüme Çeyrek Var
Bana Annemi Anlat
İki Gemi Yanyana
Zoraki Milyoner
Arka Sokaklar Elif
Genç Kızların Sevgilisi
1964 Yankesici Kız Mehtap, Hacer
Gurbet Kuşları Ayla
Şoför Nebahat ve Kızı Hülya
Kadın Berberi Lale
Meyhaneci Can Düşmanı Sema
Uçurumdaki Kadın
Kardeş Kanı
On Güzel Bacak Matmazel Nadya
İstanbul Sokaklarında
Cübbeli Gelin
Filinta Kadri
Prangasız Mahkumlar
Paylaşılmayan Sevgili
Korkunç Şüphe
Asfalt Rıza
Tığ Gibi Delikanlı
1965 Yankesicinin Aşkı (Yankesici Kızın Aşkı) Hacer
Tamirci Parçası Oya
Babasına Bak Oğlunu Al Filiz
Fakir Gencin Romanı Filiz
Ölüme Kadar
Mirasyedi Filiz
Oğlum Oğlum Asuman
Sevinç Gözyaşları
Şakayla Karışık
1966 Çıtkırıldım Filiz
Affedilmeyen Esin Nevin Seden
Kolejli Kızın Aşkı Filiz
Vur Emri Gül
Kaderin Cilvesi) Papatya
Efkarlıyım Abiler Fatoş, Meral
Bar Kızı Deniz
Erkek Severse
Affet Sevgilim
Acı Tesadüf
Günahkar Kadın
1967 Silahlı Paşazade Nilüfer
Ayrılık Saati Deniz
Sözde Kızlar Mebrure
Bekar Odası İffet
Affet Beni
Paşa Kızı Nilgün
Hindistan Cevizi
Cici Gelin
Yıkılan Yuva
Serseriler Kralı
Sefiller
1968 Arkadaşımın Aşkısın Kan Kardeşim Selma
Kader Elif
Hırsız Kız Mehtap, Yıldız
Sabah Yıldızı Nevin
Baharda Solan Çiçek
Efkarlı Sosyetede Selma
Aşka Tövbe Şehbal
Yuvana Dön Baba
Gül ve Şeker Filiz
Ömrümün Tek Gecesi
Benim de Kalbim Var Selma
İstanbul Tatili Nilgün
Aşkım Günahımdır Selma Sav
1969 Son Mektup Selma
Cilveli Kız Kiraz
Karlı Dağdaki Ateş Binnur
Lekeli Melek
Yaralı Kalp
Hüzünlü Aşk Sevgi
Dağlar Kızı Reyhan Reyhan
Yumurcak Selma
1970 Yuvasız Kuşlar Nermin
Yumurcak Köprüaltı Çocuğu Selma
Fadime Fadime
Ankara Ekspresi
Yarım Kalan Saadet Fatoş
Saadet Şehri
İşportacı Kız
Aşktan da Üstün Selma
Güzel Şoför Fatma
Beyaz Güller
1971 Küçük Sevgilim Lale
Umutsuzlar Çiğdem
Emine
Ömrümce Unutamadım
Oyun Bitti Zeynep
Fadime Cambazhane Gülü Fadime
Seni Sevmek Kaderim Lale
Yumurcağın Tatlı Rüyaları Selma
İki Esir Zeynep
1972 Utanç Bahar
Ayrılık
Yumurcak Küçük Şahit
Tatlı Dillim Emine
1973 Karateci Kız Zeynep
Soyguncular Selma, Belma
Acı Hayat
Zambaklar Açarken Perran
Ağlıyorum
1974 Yumurcak / VEDA Selma
Almanyalı Yarim Maria, Meral
Memleketim Leyla
1975 Tatlı Cadının Maceraları Selma
Yumurcak Belalı Tatil Zeynep
Babaların Babası Nermin
Televizyon
Yıl Başlık Rolü Notlar
1989 Geçmiş Bahar Mimozaları [76] Humeyra
2011 Gün Akşam Oldu Serap

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ödüller
Antalya Altın Portakal Film Festivali
Önce gelen:
Belgin Doruk
Yuvanın Bekçileri filmi ile
En İyi Kadın Oyuncu
Ankara Ekspresi filmi ile
1971
Sonra gelen:
Zeynep Aksu
Üvey Ana filmi ile

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Türk sinemasının asil, modern, kentli ve zarif yüzü Filiz Akın Cumhuriyet, erişim 23 Ocak 2014
  2. ^ Türk sinemasının Avrupai yüzü Filiz Akın malatyafilmfest.org.tr, erişim 23 Ocak 2014
  3. ^ Türk sinemasının ‘Kolejli Kızı’ Filiz Akın Milliyet, erişim 23 Ocak 2014
  4. ^ Türk sinemasının ilk sarışın Avrupai kadın yıldızı Filiz Akın Habertürk, erişim 23 Ocak 2014
  5. ^ a b c d e f g h i Artist olmamızı bizlerden çok annelerimiz istedi Posta, erişim 17 Ocak 2014
  6. ^ Filiz Akın’ın Ankara Life Dergisi Röportajı dijimecmua.com, erişim 17 Ocak 2014
  7. ^ a b c Babam Beni Hiç Sevmedi Hürriyet, erişim 17 Ocak 2014
  8. ^ a b c Burun ameliyatından önce çirkindim Hürriyet, erişim 17 Ocak 2014
  9. ^ a b Modacı olmak bizim genlerimizde var Posta, erişim 17 Ocak 2014
  10. ^ Filiz Akın'dan Beypazarı nostaljisi Hürriyet, erişim 17 Ocak 2014
  11. ^ Kızılay'da tarih kokan okul 'Sarar' Sabah, erişim 24 Ocak 2014
  12. ^ Roman okur gibi yemek kitabı okudum Hürriyet, erişim 17 Ocak 2014
  13. ^ a b c d e f g h i Türk sinemasının unutulmaz ismi 'Filiz Akın' kariyer.net, erişim 18 Ocak 2014
  14. ^ a b c d Filiz Akın'ı annesi anlatıyor (Temmuz/1963) michaelshow.com, erişim 20 Ocak 2014
  15. ^ Filiz Akın, Sabah Gazetesi (9 Ekim 2005) Sabah, erişim 23 Ocak 2014
  16. ^ Carpe diem (Bugünü yaşa) Sabah, erişim 17 Ocak 2014
  17. ^ Anılar Milliyet, erişim 17 Ocak 2014
  18. ^ 8.Antalya Altın Portakal Film Festivali altinportakal.org.tr, erişim 18 Ocak 2014
  19. ^ a b c d e f g h Başrolde Filiz Akın Pınar Çekirge,Başrolde Filiz Akın (Kitap) erişim 18 Ocak 2014
  20. ^ "Türkiye'nin İlk Kadın Filmleri Festivali". Uçan Süpürge. 10-17 Mayıs 2012. http://www.ucansupurge.org/dosya/15festivaltanitimdosyasi.pdf. Erişim tarihi: 23 Ocak 2014. 
  21. ^ Dört Yapraklı Yonca ltinkozafestivali.org.tr erişim 23 Ocak 2014
  22. ^ İlker İnanoğlu sinematurk.com, erişim 18 Ocak 2014
  23. ^ a b Yeşilçam Efsanesi Filiz Akın Bir Zamanlar Bu Evde Oturuyordu! acunn.com, erişim 18 Ocak 2014
  24. ^ Türker İnanoğlu Biyografi turkerinanoglu.com, erişim 19 Ocak 2014
  25. ^ Filiz Akın tiyatrocu oldu Milliyet (23.08.1979, sayfa 19), erişim 21 Ocak 2014
  26. ^ a b Kulis dedikoduları Hey Dergisi, erişim 18 Ocak 2014
  27. ^ 1979 İzmir Fuarı yesilcamsokak.com, erişim 18 Ocak 2014
  28. ^ Filiz Akın neden boşandı? Milliyet (09.04.1993), erişim 19 Ocak 2014
  29. ^ a b Ankara'da Mutlu Son Milliyet (16.05.1994), erişim 18 Ocak 2014
  30. ^ a b Sönmez Köksal mit.gov.tr, erişim 19 Ocak 2014
  31. ^ Filiz Akın resmen Paris sefiresi Hürriyet, erişim 19 Ocak 2014
  32. ^ Bir Kültür Elçisi: Filiz Akın Sabah (08.05.1999), erişim 24 Ocak 2014
  33. ^ Gerçekten Türkler çılgın mı? Sabah, Filiz Akın (27.11.2005), erişim 24 Ocak 2014
  34. ^ "Günah keçisi" seçilenler.. Sabah, erişim 20 Ocak 2014
  35. ^ Filiz Akın'a Acı Bayram Milliyet (27.06.1991), erişim 18 Ocak 2014
  36. ^ Onlar kanseri yendi! Sabah, erişim 18 Ocak 2014
  37. ^ a b Filiz Akın anlatıyor: Kanseri nasıl yendim? kanseriyendim.com, erişim 18 Ocak 2014
  38. ^ MD.Anderson Kanser Merkezi Sabah, erişim 18 Ocak 2014
  39. ^ Filiz Akın,Sabah Gazetesi (2004) Sabah, erişim 19 Ocak 2014
  40. ^ Filiz Akın,Sabah Gazetesi (2005) Sabah, erişim 19 Ocak 2014
  41. ^ Filiz Akın,Sabah Gazetesi (2006) Sabah, erişim 19 Ocak 2014
  42. ^ Filiz Akın,Sabah Gazetesi (2007) Sabah, erişim 19 Ocak 2014
  43. ^ Filiz Akın ile Sarı Bilezik Kampanyası (2005) Meme Vakfı, erişim 21 Ocak 2014
  44. ^ Hayat kurtaran bilezik Milliyet, erişim 21 Ocak 2014
  45. ^ Şimdi de mavi bilezikler hayat kurtaracak Vatan, erişim 21 Ocak 2014
  46. ^ a b Mavi Bilezik Kampanyası hoev.org.tr, erişim 21 Ocak 2014
  47. ^ Mavi Starkey'den Ses Getirecek Bir Proje Daha emov.org.tr/, erişim 21 Ocak 2014
  48. ^ Filiz Akın'ın adı Beypazarı'nda sokağa verildi Vatan, erişim 19 Ocak 2014
  49. ^ ‘Dualarla ayaktayız’ Milliyet, erişim 19 Ocak 2014
  50. ^ Bizi antika gibi bir yere koydular Milliyet, erişim 19 Ocak 2014
  51. ^ TÜYAP'tan Filiz Akın geçti Yeni Şafak, erişim 20 Ocak 2014
  52. ^ TED Üniversitesi Mütevelli Heyet Üyesi tedu.edu.tr, erişim 21 Ocak 2014
  53. ^ Altın Portakal’ın ilk ödülleri verildi NTV erişim 18 Ocak 2014
  54. ^ Altın Portakal Kültür ve Sanat Vakfı Milliyet, erişim 18 Ocak 2014
  55. ^ Sinemacılara 'çağdaş' ödüller Sabah, erişim 18 Ocak 2014
  56. ^ 74. Uluslararası İzmir Fuarı yeniasir.com.tr, erişim 18 Ocak 2014
  57. ^ Zirvedekilere MGD’den ödül Hürriyet, erişim 18 Ocak 2014
  58. ^ 45. Antalya Altın Portakal Film Festivali başladı Cumhuriyet, erişim 18 Ocak 2014
  59. ^ Altın Koza ödülleri açıklandı Sabah, erişim 19 Ocak 2014
  60. ^ Filiz Akın'a hizmet jesti Sabah, erişim 18 Ocak 2014
  61. ^ 21. Ankara Uluslararası Film Festivali ntvmsnbc.com, erişim 18 Ocak 2014
  62. ^ Filiz Akın: Yeni filmlerde masumiyet kalmadı Sabah, erişim 21 Ocak 2014
  63. ^ Onur Ödülü'nü oğulları verecek Sabah, erişim 18 Ocak 2014
  64. ^ 18. Altın Objektif Ödülleri sahiplerini buldu Posta, erişim 18 Ocak 2014
  65. ^ Datça Altın Badem datcadetay.com, erişim 18 Ocak 2014
  66. ^ Datça Altın Badem Sinema ve Kültür Festivali Cumhuriyet, erişim 21 Ocak 2014
  67. ^ Onur Ödülü cihan.com.tr, erişim 18 Ocak 2014
  68. ^ Türk Tayland Dostluk Ödülü Filiz Akın'a n1.com.tr, erişim 10 Mayıs 2014
  69. ^ 20. yıla 'Muhteşem' gece mgdmagazin.com, erişim 5 Haziran 2014
  70. ^ Güzelliklere Merhaba
  71. ^ Hayata Merhaba
  72. ^ Güzel ve genç kalmanın beş altın kuralı Hürriyet, erişim 21 Ocak 2014
  73. ^ Yemek kitabı yazarken Gwyneth'i örnek aldım Sabah, erişim 18 Ocak 2014
  74. ^ Dört Yapraklı Yonca
  75. ^ Başrolde Filiz Akın:
  76. ^ Geçmiş Bahar Mimozaları (TV Dizisi) sinematurk.com, erişim 20 Ocak 2014