Tarık Akan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Tarık Akan
Doğum adı Tarık Tahsin Üregül
Doğum 13 Aralık 1949 (1949-12-13) (65 yaşında)
İstanbul, Türkiye
Evlilik(ler)i Yasemin Erkut (1980-89)[1]
Çocukları Barış Zeki (1986)[1]
Yaşar Özgür (1988)[1]
Özlem (1988)[1]
Meslek(ler) Oyuncu
Etkin yıllar 1971-günümüz
SİYAD Ödülleri
2006 SİYAD Onur Ödülü

Tarık Akan, asıl adı Tarık Tahsin Üregül (d. 13 Aralık 1949, İstanbul), Türk sinema ve dizi oyuncusu.[2]


Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Babası emekli albaydır. Yıldız Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği ve İstanbul Üniversitesi Gazetecilik Enstitüsünden mezun oldu. 1971'de Ses Dergisi'nin yarışmasında birinci seçilerek sinemaya girdi. Uzun boyu ve yakışıklı görünümüyle kısa zamanda ün yaptı ve romantik jön rollerinin aranan oyuncusu oldu. Bu dönemde güldürülerde de oynayan Akan, çoğunlukla "Ferit" adlı karakterleri canlandırdı. 1970'lerin ikinci yarısından başlayarak, çeşitli toplumsal sorunların ağırlıkta olduğu, nitelikli ve iddialı filmlerde oynadı.

Kariyeri boyunca yüzü aşkın filmde rol alan Akan, Suçlu (1973), Maden (1978), Adak ve Sürü (1980), Pehlivan (1984), Üçüncü Göz (1989), Karartma Geceleri (1990) ve Gülüm (2003) filmlerindeki oyunculuklarıyla Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde yedi kez kazandığı "En İyi Erkek Oyuncu" ile bu ödülü en çok kazanan oyuncudur. Sürü (1978), Adak (1979) ve özellikle Cannes Film Festivali'nde büyük ödülü kazanan Yol (1982) filmleriyle adını yurtdışında da duyurdu. Pehlivan'daki rolüyle 1985 Berlin Film Festivali'nde jüri özel ödülünü kazandı.

1992'de Sinema Oyuncuları Derneği'nden (SODER) ayrılan sanatçıların kurduğu Çağdaş Sinema Oyuncuları Derneği'nin (ÇASOD) başkanlığına getirildi ve uzun süre bu görevi sürdürdü.

Sinema oyunculuğunun yanında siyasi olarak Sol görüşe yakınlığı ile tanınmaktadır. 2002 yılında 12 Eylül Dönemi hatıralarını içeren "Anne Kafamda Bit Var" isimli bir kitap çıkarmıştır. Devrimcileri övdükleri için Türkiye'de hapis cezasına çarptırılan sanatçılarla dayanışmak için yapılan yürüyüşe katıldı (2011).

1991 yılında daha önceleri kendisinin de okuduğu Taş Özel İlkokulu'nu yap işlet devret sistemi ile alarak Özel Taş Koleji'ni kurdu. Eğitim konusunda da diğer işlerinde olduğu gibi başarılı oldu. Aziz Nesin'in vefatından sonra görevini devir alan oğlu Ali Nesin'den vakıf başkanlığını devir aldı. Bodrum, Akyarlar'da Manço Kulüp yanında taştan bir Rum evini restore edip dostlarını da ağırladığı bir yazlık haline getirdi.

1986'da evlenip 1989'da boşandığı Yasemin Erkut ile olan evliliğinden üç çocuk babasıdır.

Filmografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ödülleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Ödül Kategori Film Sonuç
1973 1973 Antalya Altın Portakal Film Festivali En İyi Erkek Oyuncu Suçlu Kazandı
1978 1978 Antalya Altın Portakal Film Festivali En İyi Erkek Oyuncu Maden Kazandı
1980 1980 Antalya Altın Portakal Film Festivali En İyi Erkek Oyuncu Adak ve Sürü Kazandı
1982 Cannes Film Festivali En İyi Erkek Oyuncu Yol Aday
1984 1984 Antalya Altın Portakal Film Festivali En İyi Erkek Oyuncu Pehlivan Kazandı
1985 Berlin Uluslararası Film Festivali Gümüş Ayı Pehlivan Mansiyon
1989 1989 Antalya Altın Portakal Film Festivali En İyi Erkek Oyuncu Üçüncü Göz Kazandı
1990 1990 Antalya Altın Portakal Film Festivali En İyi Erkek Oyuncu Karartma Geceleri Kazandı
1992 1992 Adana Altın Koza Film Festivali En İyi Erkek Oyuncu Karartma Geceleri Kazandı
1996 1996 Antalya Altın Portakal Film Festivali Yaşam Boyu Onur Ödülü
2003 2003 Antalya Altın Portakal Film Festivali En İyi Erkek Oyuncu Gülüm Kazandı
2006 Sinema Yazarları Derneği Ödülleri Onur Ödülü
2007 Çağdaş Sinema Oyuncuları Derneği Ödülleri Sinema Emek Ödülü

Kitap[değiştir | kaynağı değiştir]

Tarık Akan 12 Eylül Darbesi'nin hemen ardından 1981 başlarında Almanya'da yaptığı bir konuşma yüzünden yurda dönüşünde tutuklanmış ve aylar boyunca tutuklu kalmıştı. Akan, bu uzun tutukluluk ve yargılanma sürecini kitaplaştırmıştı. Dönemin önemli olaylarına da değindiği anı kitabı ilk kez 2002'de yayımlanmış ve daha sonra da onlarca yeni baskıları yapılmıştı. Kitabın bir bölümünde de Yol filminin yapım öyküsüne yer verilmiştir[3].

  • "Anne Kafamda Bit Var"(12 Eylül Anıları), Tarık Akan, Can Yayınları, İstanbul, 2002.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d Bitli hücrede, saat başı dayak, Hürriyet, 13 Kasım 1999, URL erişim tarihi: 23 Temmuz 2008.
  2. ^ Tarık Üregül
  3. ^ Akan, Tarık (2002). Anne Kafamda Bit Var. Can Yayınları. ss. sayfa 125. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]