Süngerler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Parazoa sayfasından yönlendirildi)
Süngerler
Yaşadığı dönem aralığı: 635-0 Ma
Ediyakaran-Günümüz[1]
Olası Proterozoik kökeni (~890 myö)[2] 
Un spirographe au milieu d'eponges.jpg
Süngerlerin ortasındaki bir spirografın denizaltı fotoğrafı, Guadeloupe'nin bir milli parkı olan güvercin adacıklarının bulunduğu bölgede çekilmiş.
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Porifera
Grant & Todd, 1836[3]
Tip tür
Amphimedon queenslandica[4]
Hooper & Van Soest, 2006
Sınıflar
Sinonimler
Parazoa/Ahistozoa (sans Placozoa)[5]

Süngerler (Porifera), (Latince, porus (delik) ve ferre (taşımak)tan), omurgasız hayvanlar şubesi. Eumetazoa'nın kardeş grubudur.[6] Su diplerinde kayalara, hayvan kabuklarına veya zemine yapışarak yaşarlar. Süngerler suyu içine alıp filtre ederler, böylece suyu temizlerler. Sonra da içlerine takılan mikroorganizmaları yerler.

Açıklama[değiştir | kaynağı değiştir]

Sünger koanosit hücresi (sağda) ve bir yakalı kamçılı hücresinin (solda) karşılaştırması, hayvanların kökeninin kamçılı protistalardan geldiği teorisini (kamçılı kolonisi teorisi) güçlendirir

Süngerler, çok hücreli olmaları, heterotrofik olmaları, hücre duvarlarından yoksun olmaları ve sperm hücreleri üretmeleri bakımından diğer hayvanlara benzerdir. Diğer hayvanlardan farklı olarak, gerçek dokulardan ve organlardan yoksundurlar.[7][8] Tüm süngerler, suda yaşayan hayvanlardır. Su altı yüzeyine yapışır ve yerinde sabit kalırlar (yani seyahat etmezler). Tatlı su türleri olmasına rağmen, büyük çoğunluğu deniz (tuzlu su) türleridir ve habitatları gelgit bölgelerinden 8800 m'yi (5,5 mil) aşan derinliklere kadar değişir. Bilinen yaklaşık 5.000-10.000 sünger türünün çoğu sudaki bakteriler ve diğer mikroskobik yiyeceklerle beslenmesine rağmen, bazıları fotosentez yapan mikroorganizmaları endosembiyoz olarak barındırır ve bu ittifaklar genellikle tükettiklerinden daha fazla yiyecek ve oksijen üretir. Besin açısından fakir ortamlarda yaşayan birkaç sünger türü, esas olarak küçük kabukluları avlayan etoburlar olarak evrimleşmiştir.[9]

Sünger yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Üreme[değiştir | kaynağı değiştir]

Süngerler eşeyli ya da eşeysiz üreyebilirler.[10]

Eşeyli üreme[değiştir | kaynağı değiştir]

Eşeyli üremede mazenşimatil tabaka içinde yumurta ve spermatozoitler meydana gelir. Her iki çeşit üreme hücresi de aynı vey ayrı ayrı hayvanlarda bulunabilir. Döllenme vücut içerisinde gerçekleşir. Yan deliklerden suyla giren spermatozoonlar, göçmen hücreler tarafından taşınarak yumurtayı döllerler.

Eşeysiz üreme[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir tatlı su süngeri Spongilla lacustris

Eşeysiz üreme vücudun yanlarındaki tomurcuklarla meydana gelir. Tomurcuk ana hayvandan ayrılarak yeni bir sünger meydana getirir. Ayrılmadığı takdirde sünger kolonisi meydana gelmiş olur.

Tatlı su süngerlerinde sert iklimlere karşı "gemulla" denilen bir üreme şekli görülür. Sonbahara doğru mezenşim tabakası içinde toplu iğne başı boyutunda renkli kürecikler meydana gelir. Bunlar bol besinli embriyonal hücrelerdir. Gemulla denen bu küreler iki katlı bir zarla çevrilidirler. Ana hayvan öldükten sonra bunlar çok soğuklarda dahi hayatlarını sürdürebilirler. İlkbaharda gemulla içindeki üreme hücreleri etrafındaki deliklerinden çıkarak yeni süngerleri meydana getirirler.

Yaşam döngüsü[değiştir | kaynağı değiştir]

Ilıman bölgelerdeki süngerler en fazla birkaç yıl yaşar, ancak bazı tropikal türler ve belki de bazı derin okyanus türleri 200 yıl veya daha fazla yaşayabilir. Bazı kalkerli süngerler yılda yalnızca 0,2 mm (0,0079 inç) büyür ve bu oran sabitse, 1 m (3,3 ft) genişliğindeki numuneler yaklaşık 5.000 yaşında olmalıdır. Bazı süngerler sadece birkaç haftalıkken cinsel üremeye başlarken, diğerleri birkaç yaşına kadar bekler.[11]

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Porifera". Paleobiology Database. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2021. 
  2. ^ Turner, Elizabeth C. (Ağustos 2021). "Possible poriferan body fossils in early Neoproterozoic microbial reefs". Nature (İngilizce). 596 (7870): 87-91. doi:10.1038/s41586-021-03773-z. ISSN 1476-4687. PMC 8338550 $2. PMID 34321662. 
  3. ^ Nielsen, Claus (2012). Animal Evolution: Interrelationships of the Living Phyla (İngilizce). OUP Oxford. ISBN 978-0-19-960602-3. 
  4. ^ Srivastava, Mansi; Simakov, Oleg; Chapman, Jarrod; Fahey, Bryony; Gauthier, Marie E. A.; Mitros, Therese; Richards, Gemma S.; Conaco, Cecilia; Dacre, Michael; Hellsten, Uffe; Larroux, Claire (5 Ağustos 2010). "The Amphimedon queenslandica genome and the evolution of animal complexity". Nature. 466 (7307): 720-726. doi:10.1038/nature09201. ISSN 0028-0836. PMC 3130542 $2. PMID 20686567. 
  5. ^ Pajdzińska, Anna (2018). "Animals die more shallowly: they aren't deceased, they're dead. Animals in the polish linguistic worldview and in contemporary life sciences". Ethnolinguistic. 29: 147-161. doi:10.17951/et.2017.29.135.  Geçersiz |doi-access=free (yardım)
  6. ^ Feuda, Roberto; Dohrmann, Martin; Pett, Walker; Philippe, Hervé; Rota-Stabelli, Omar; Lartillot, Nicolas; Wörheide, Gert; Pisani, Davide (Aralık 2017). "Improved Modeling of Compositional Heterogeneity Supports Sponges as Sister to All Other Animals". Current Biology. 27 (24): 3864-3870.e4. doi:10.1016/j.cub.2017.11.008. ISSN 0960-9822. 
  7. ^ jurisdiction=Queensland, corporateName=Queensland Museum;. "Structure of Sponges - Biodiscovery and the Great Barrier Reef - Queensland Museum". www.qm.qld.gov.au (İngilizce). Erişim tarihi: 18 Haziran 2021. 
  8. ^ Thacker, Robert W; Díaz, Maria Cristina; Kerner, Adeline; Vignes-Lebbe, Régine; Segerdell, Erik; Haendel, Melissa A; Mungall, Christopher J (8 Eylül 2014). "The Porifera Ontology (PORO): enhancing sponge systematics with an anatomy ontology". Journal of Biomedical Semantics. 5. doi:10.1186/2041-1480-5-39. ISSN 2041-1480. PMC 4177528 $2. PMID 25276334. 
  9. ^ Vacelet, Jean; Duport, Eric (1 Kasım 2004). "Prey capture and digestion in the carnivorous sponge Asbestopluma hypogea(Porifera: Demospongiae)". Zoomorphology (İngilizce). 123 (4): 179-190. doi:10.1007/s00435-004-0100-0. ISSN 1432-234X. 
  10. ^ Hayvanlar Ansiklopedisi sf. 352
  11. ^ Ruppert, Edward E. (2004). Invertebrate zoology : a functional evolutionary approach. 7th ed. Richard S. Fox, Robert D. Barnes. Belmont, CA: Thomson-Brooks/Cole. ss. 76-97. ISBN 0-03-025982-7. OCLC 53021401. 

Kitap[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]